Ο Μαρκ Ζάκερμπεργκ, επικεφαλής της Meta, απέρριψε τις κατηγορίες ότι η πλατφόρμα του Instagram στοχεύει εσκεμμένα παιδιά και βλάπτει την ψυχική τους υγεία, σε μια δίκη που ενδέχεται να ανοίξει τις πύλες για ένα κύμα καταδικαστικών αποφάσεων κατά του κολοσσού των social media. Ο Ζάκερμπεργκ κατέθεσε ενώπιον δικαστηρίου στο Λος Άντζελες την Τετάρτη. Η ενάγουσα στην αγωγή, μια 20χρονη γυναίκα από την Καλιφόρνια, γνωστή ως «Kaley», ισχυρίζεται ότι ανέπτυξε άγχος, κατάθλιψη και δυσμορφία σώματος, αφού εθίστηκε στο Instagram, το YouTube και άλλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης ως έφηβη.
Η Alphabet, ιδιοκτήτρια του YouTube, περιλαμβάνεται επίσης ως εναγόμενη στην υπόθεση, ενώ το TikTok και το Snap έχουν διακανονίσει εξωδίκως με την Kaley. Δεκάδες γονείς που κατηγορούν αυτές τις πλατφόρμες για προβλήματα ψυχικής υγείας των παιδιών τους ή για θάνατο από αυτοκτονία παρακολούθησαν τη δίκη, ενώ περίπου 1.600 παρόμοιες αγωγές εκκρεμούν.
Ο Ζάκερμπεργκ αρνήθηκε ότι σχεδίασε σκόπιμα το Instagram για να κρατά τους χρήστες κολλημένους στην οθόνη, ωστόσο του παρουσιάστηκαν εσωτερικά έγγραφα που αποκάλυπταν ότι η Meta θεωρούσε τον μέσο χρόνο που δαπανιόταν στην πλατφόρμα ως “ορόσημο” επιτυχίας. Επίσης, αρνήθηκε ότι στοχοποιούσε χρήστες κάτω των 13 ετών, κατά παράβαση της απαγόρευσης του Instagram. Και πάλι, του παρουσιάστηκαν εσωτερικά έγγραφα που αμφισβητούσαν την υπεράσπισή του. “Αν θέλουμε να κερδίσουμε μεγάλα με τους εφήβους, πρέπει να τους φέρουμε ως παιδιά”, ανέφερε μια διαφάνεια σε παρουσίαση του 2018. Ένα άλλο έγγραφο από το 2015 έδειχνε πώς ένα εκτιμώμενο 30% των παιδιών ηλικίας 10-12 ετών στις ΗΠΑ χρησιμοποιούσε το Instagram, ενώ ένα άλλο αποκάλυπτε ότι η Meta στόχευε να αυξήσει τον χρόνο οθόνης που αφιέρωναν τα 10χρονα στην πλατφόρμα.
Ο Ζάκερμπεργκ ισχυρίστηκε ότι δεν “θυμάται το πλαίσιο” του τελευταίου εγγράφου και παραδέχτηκε ότι είναι “πολύ δύσκολο” να εμποδιστούν άτομα κάτω των 13 ετών να λένε ψέματα για την ηλικία τους προκειμένου να δημιουργήσουν λογαριασμούς. Το Instagram άρχισε να απαιτεί την εισαγωγή ημερομηνίας γέννησης μόνο το 2019. Πριν από αυτό, οι χρήστες απλώς καλούνταν να επιβεβαιώσουν ότι ήταν άνω των 13 ετών.
Οι δικηγόροι της Meta υποστήριξαν ότι τα χαρακτηριστικά του Instagram, συμπεριλαμβανομένων των φίλτρων «ομορφιάς» που μιμούνται τα αποτελέσματα της πλαστικής χειρουργικής, δεν προκαλούν από μόνα τους προβλήματα ψυχικής υγείας. Τα προβλήματα της Kaley, υποστήριξαν, πηγάζουν από την ταραγμένη παιδική της ηλικία. Σε δήλωση που εκδόθηκε την Τετάρτη, εκπρόσωπος της εταιρείας ανέφερε ότι “τα στοιχεία θα δείξουν ότι αντιμετώπισε πολλές σημαντικές, δύσκολες προκλήσεις πολύ πριν χρησιμοποιήσει τα social media”.
Ωστόσο, οι δικοί της ερευνητές της Meta διαπίστωσαν ότι οι έφηβοι που δήλωναν ότι το Instagram τους έκανε να αισθάνονται άσχημα για το σώμα τους, εκτίθενταν σε περισσότερο “περιεχόμενο σχετικό με διαταραχές πρόσληψης τροφής” σε σύγκριση με εκείνους που δεν το έκαναν, όπως ανέφερε το Reuters τον Οκτώβριο. Σχεδόν οι μισοί έφηβοι στις ΗΠΑ πιστεύουν ότι η χρήση των social media έχει “κυρίως αρνητικό” αντίκτυπο στην ψυχική τους υγεία, σύμφωνα με έρευνα του Pew Research πέρυσι.
Η αγωγή κατά της Meta έρχεται στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας για τη ρύθμιση των εταιρειών κοινωνικής δικτύωσης στη Δύση. Πολλές ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Γαλλίας, της Ελλάδας και της Ισπανίας, έχουν ανακοινώσει σχέδια για απαγόρευση της χρήσης των social media από παιδιά κάτω των 15 ή 16 ετών. Αυτές οι απαγορεύσεις έχουν ενσωματωθεί σε νομοθεσία που τιμωρεί τις πλατφόρμες για “ρητορική μίσους” και “παραπληροφόρηση”, μια κίνηση την οποία οι ΗΠΑ έχουν καταδικάσει σθεναρά.
