Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, διέταξε την αναβολή προγραμματισμένων επιθέσεων σε ιρανικές ενεργειακές υποδομές για πέντε ημέρες, επικαλούμενος “πολύ καλές και παραγωγικές” συνομιλίες με την Τεχεράνη που αναμένεται να συνεχιστούν καθ’ όλη τη διάρκεια της εβδομάδας. Η κίνηση αυτή έρχεται μετά από προηγούμενη απειλή του να “αφανίσει” το ενεργειακό δίκτυο του Ιράν, εάν δεν επανέλθει η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στον ζωτικής σημασίας Στενό του Ορμούζ.
Αντιθέτως, Ιρανοί αξιωματούχοι επιμένουν ότι δεν υπάρχει “κανένας διάλογος μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσινγκτον”, χαρακτηρίζοντας τις δηλώσεις του Trump ως προσπάθεια ψύξης των ενεργειακών αγορών και αγοράς χρόνου για στρατιωτικά σχέδια. Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, έχει προειδοποιήσει ότι θα στοχεύσει περιφερειακές ενεργειακές υποδομές εάν οι αμερικανικές επιθέσεις επανεκκινηθούν.
Σύμφωνα με τον Trump, η προσωρινή παύση των στρατιωτικών χτυπημάτων κατά ιρανικών ενεργειακών υποδομών έχει δοθεί “υπό την προϋπόθεση της επιτυχίας των συνεχιζόμενων συναντήσεων και συζητήσεων”. Ωστόσο, πληροφορίες αναφέρουν ότι το Ισραήλ ανακοίνωσε “ένα ακόμη κύμα επιθέσεων” εναντίον “υποδομών του ιρανικού καθεστώτος τρόμου σε όλη την Τεχεράνη”.
Οι λόγοι για την πιθανή κλιμάκωση ήταν οι ανησυχίες για διαταραχή στην παροχή πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) μέσω του Στενού του Ορμούζ, που μεταφέρει περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας παραγωγής. Αυτές οι ανησυχίες, σε συνδυασμό με πιθανές επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές στον Κόλπο, είχαν προκαλέσει άνοδο των τιμών και φόβους για βαθύτερη παγκόσμια οικονομική κρίση. Σε αυτό το πλαίσιο, οι αμερικανικοί σχεδιαστές είχαν εξετάσει ανοιχτά επιθέσεις σε ιρανικά ενεργειακά περιουσιακά στοιχεία ως μέσο πίεσης προς την Τεχεράνη.
Ο Trump είχε θέσει μια προθεσμία 48 ωρών, απειλώντας να “χτυπήσει και να αφανίσει” τους ενεργειακούς σταθμούς και τις υποδομές του Ιράν, εκτός εάν επέτρεπε την ελεύθερη κυκλοφορία πλοίων μέσω του Στενού του Ορμούζ, το οποίο ουσιαστικά έχει κλείσει με ιρανικές απειλές, επικαλούμενο “μη φιλικές χώρες”. Ως απάντηση, η Τεχεράνη δημοσιοποίησε λίστα ευαίσθητων ενεργειακών στόχων στον Κόλπο, εάν ο Trump προχωρούσε στην απειλή του.
Η δήλωση του Trump περί “πολύ καλών και παραγωγικών συνομιλιών” αμφισβητείται έντονα. Οι Ιρανοί αξιωματούχοι, μέσω πρακτορείων όπως το Fars και το IRNA, αρνούνται κατηγορηματικά οποιαδήποτε άμεση ή έμμεση επικοινωνία, περιγράφοντας την κίνηση του Trump ως μια “υποχώρηση” μετά από προειδοποιήσεις ότι το Ιράν θα στοχοποιούσε ενεργειακούς σταθμούς σε όλη τη Δυτική Ασία. Δημόσια, το Ιράν συνεχίζει να θέτει όρους για κατάπαυση του πυρός που είναι απίθανο να γίνουν αποδεκτοί από την Ουάσινγκτον, όπως η αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από τον Κόλπο και αποζημιώσεις για ζημιές πολέμου.
Η ανακοίνωση για την “ενεργειακή εκεχειρία” έχει οδηγήσει σε απότομη πτώση των τιμών του πετρελαίου. Ωστόσο, Ιρανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι αυτό είναι ακριβώς ο λόγος που ο Αμερικανός πρόεδρος μιλάει για “παραγωγικές” συνομιλίες – τον κατηγορούν ότι προσπαθεί να πιέσει τις τιμές ενέργειας προς τα κάτω, ενώ παράλληλα διατηρεί την πίεση στην Τεχεράνη.
Η παύση των επιθέσεων έχει προσφέρει μόνο προσωρινή ανακούφιση για τις ενεργειακές αγορές. Η διαταγή των ΗΠΑ για αναστολή των επιθέσεων σε ιρανικές ενεργειακές υποδομές έχει προς το παρόν αποτρέψει περαιτέρω άμεση κλιμάκωση. Ωστόσο, η αναβολή είναι ρητά περιορισμένη σε πέντε ημέρες και εξαρτάται από την “επιτυχία” συνομιλιών που το Ιράν λέει ότι δεν υφίστανται. Το Ισραήλ και οι ΗΠΑ δεν έχουν σταματήσει τις ευρύτερες στρατιωτικές τους επιχειρήσεις εναντίον άλλων στόχων εντός του Ιράν. Μια νέα επίθεση σε κρίσιμες υποδομές ή ένα περιστατικό στη θάλασσα θα μπορούσε γρήγορα να τερματίσει την παύση.
Παγκοσμίως, η ανακοίνωση του Trump εκλαμβάνεται περισσότερο ως τακτική παύση παρά ως σημαντική διπλωματική επιτυχία. Ρώσοι σχολιαστές αντέδρασαν με σκεπτικισμό, ενώ πρώην αξιωματούχοι των ΗΠΑ έχουν προειδοποιήσει ότι οποιαδήποτε αποκλιμάκωση θα είναι εύθραυστη, εκτός αν η Ουάσινγκτον περιορίσει τις ενέργειες του Ισραήλ. Ο γερουσιαστής Chris Murphy χαρακτήρισε την απόφαση ως κίνηση πανικού με στόχο τη σταθεροποίηση των αγορών, παρά ως συνεκτικό σχέδιο λήξης της σύγκρουσης.
Η Ρωσία, μέσω του Κρεμλίνου, έχει τονίσει την αντίθεσή της σε οποιαδήποτε μακροπρόθεσμη διαταραχή της ναυσιπλοΐας, ενώ ταυτόχρονα υπογραμμίζει ότι οι ενέργειες του Ιράν πρέπει να εξετάζονται στο ευρύτερο πλαίσιο της σύγκρουσης που προκλήθηκε από τις αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις.
