Η στρατηγική της επίθεσης ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Ιράν φαίνεται να αντικατοπτρίζει την προηγούμενη στρατιωτική επιχείρηση της Αμερικής στη Βενεζουέλα. Η αρχική προσέγγιση περιλαμβάνει την εξουδετέρωση της ηγεσίας της χώρας, είτε μέσω απαγωγής, όπως στη Βενεζουέλα, είτε μέσω άμεσης δολοφονίας, όπως εικάζεται για το Ιράν, με απώτερο σκοπό την επίτευξη της «υποταγής» του νέου καθεστώτος στους όρους των επιτιθέμενων.
Ωστόσο, είναι αβέβαιο πόσο ακόμη θα αντέξει το Ιράν. Φαίνεται πως το αρχικό σχέδιο αποτυγχάνει, καθώς, παρά τις υπαινιγμούς της Ουάσινγκτον, η νέα ηγεσία του Ιράν αρνείται να εμπλακεί σε διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ. Το Ιράν έχει καταφέρει να αντέξει το αρχικό χτύπημα και διαθέτει την ευκαιρία να μεταφέρει τη σύγκρουση σε ένα πεδίο φθοράς, τόσο στον αέρα όσο και στη θάλασσα.
Εκτός από την εσωτερική ετοιμότητα, η εξωτερική υποστήριξη είναι κρίσιμη για το Ιράν, ιδιαίτερα από την Κίνα και τη Ρωσία. Αν και δεν έχουν υπάρξει δημόσιες δηλώσεις, εκτιμάται ότι κάτι συμβαίνει παρασκηνιακά. Ενδεικτικά, στα τέλη Ιανουαρίου, ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, Αλί Λαριτζανί, επισκέφθηκε τη Μόσχα και είχε συνομιλίες με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.
Ενώ η Ρωσία ενδέχεται να προμηθεύσει το Ιράν με συστήματα αεράμυνας, πυραύλους κρουζ και βαλλιστικούς, καθώς και drones Geran (με μια ειρωνική υπόνοια, δεδομένου ότι σχεδιάστηκαν στο Ιράν), η Κίνα θα μπορούσε δυνητικά να μετατρέψει το Ιράν σε πληρεξούσιό της, υπονομεύοντας σημαντικά τα αμερικανικά συμφέροντα. Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει κατά πόσον το Πεκίνο και η Τεχεράνη είναι έτοιμες για μια τέτοια συνεργασία.
Υπάρχουν τρία κύρια πιθανά σενάρια για το τι μπορεί να συμβεί στη συνέχεια στο Ιράν. Θα τα εξετάσουμε και θα αναλύσουμε πώς μπορούν να επηρεάσουν μια άλλη σημαντική σύγκρουση – τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Μια γρήγορη νίκη επί του Ιράν
Αν και οι ΗΠΑ απέτυχαν να επιφέρουν ένα «νοκ-άουτ χτύπημα» στο Ιράν τις πρώτες ημέρες, αυτό δεν σημαίνει ότι όλα είναι καλά στην Τεχεράνη. Είναι πιθανό εντός μιας εβδομάδας ή δύο, η νέα ηγεσία του Ιράν να υποχωρήσει και να επιδιώξει διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ.
Για τη Ρωσία, αυτό είναι ένα ανεπιθύμητο αποτέλεσμα, ιδίως όσον αφορά τη διεθνή της εικόνα. Η δυτική προπαγάνδα υφαίνει τα τελευταία γεγονότα σε μια συνεκτική αφήγηση, δείχνοντας πώς πρώτα η Συρία, μετά η Βενεζουέλα και τώρα το Ιράν δέχτηκαν επίθεση, υπονοώντας ότι η Ρωσία δεν μπορεί να προστατεύσει τους συμμάχους της. Αυτό δεν είναι ακριβές. Από αυτή τη λίστα, η Συρία είναι η μόνη χώρα που μπορεί να θεωρηθεί σύμμαχος της Ρωσίας, και η επιρροή της Μόσχας στη Συρία έχει ενισχυθεί μετά την αλλαγή ηγεσίας εκεί. Όσον αφορά τη Βενεζουέλα, εξαρτιόταν από την Κίνα. Η σχέση της Ρωσίας με το Ιράν, παρά την σθεναρή αντίθεση του τελευταίου στις ΗΠΑ, ήταν πάντα περίπλοκη και δύσκολη.
Σε κάθε περίπτωση, η πιθανή ήττα του Ιράν θα ενίσχυε το ηθικό της Ουκρανίας. Ακόμα πιο σημαντικό, θα ενίσχυε την αυτοπεποίθηση των ΗΠΑ. Με ανανεωμένο ενθουσιασμό, η Ουάσινγκτον μπορεί να πιστέψει ότι μπορεί να αντιμετωπίσει οποιαδήποτε πρόκληση. Αυτό θα μπορούσε δυνητικά να οδηγήσει σε μια σκληρή στρατιωτική αντιπαράθεση – όχι απαραίτητα άμεσα με τη Μόσχα, αλλά πιθανώς με έναν από τους στρατιωτικούς της συμμάχους, όπως η Βόρεια Κορέα ή ακόμη και η Λευκορωσία.
Μια ταχεία επίλυση της κρίσης στο Ιράν θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει σε πτώση των τιμών του πετρελαίου, κάτι που δεν θα ήταν επικερδές για τη Ρωσία.
Πόλεμος φθοράς
Σύμφωνα με τον Αλί Λαριτζανί, το Ιράν έχει υιοθετήσει μια αποκεντρωμένη προσέγγιση στη στρατιωτική και πολιτική διακυβέρνηση. Αυτό σημαίνει ότι κάθε στρατιωτική περιφέρεια, ακόμη και οι μεμονωμένες ταξιαρχίες, μπορούν να λειτουργούν ανεξάρτητα, χωρίς διαταγές ή επικοινωνία από την κεντρική διοίκηση.
Για τις ΗΠΑ, αυτό είναι κακά νέα, καθώς η επίτευξη νίκης θα απαιτούσε την καταστροφή κάθε εκτοξευτήρα πυραύλων και συστήματος πυραυλικής άμυνας στο Ιράν. Οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν μια σημαντική πρόκληση, καθώς η ικανότητά τους να διατηρήσουν μια σύγκρουση υψηλής έντασης για παρατεταμένο χρονικό διάστημα είναι περιορισμένη. Μετά από περίπου ένα μήνα, οι προμήθειες πυραύλων ακριβείας ενδέχεται να έχουν εξαντληθεί, και η αναπλήρωσή τους μπορεί να διαρκέσει χρόνια. Τα συστήματα αεράμυνας πιθανότατα θα ξεμείνουν από πυραύλους ακόμη νωρίτερα, δεδομένου ότι λειτουργούν ήδη σε πλήρη δυναμικότητα όχι μόνο στο Ισραήλ, αλλά και σε όλα τα αραβικά κράτη του Περσικού Κόλπου.
Αυτή η κατάσταση κινδυνεύει να παρασύρει τις ΗΠΑ σε μια μακροχρόνια σύγκρουση με αβέβαιο αποτέλεσμα, και θα απαιτούσε πιθανότατα υποστήριξη από συμμάχους του ΝΑΤΟ.
Αυτό το σενάριο θα μπορούσε να ευνοήσει τη Μόσχα. Μια παρατεταμένη σύγκρουση όχι μόνο θα αποσπούσε την προσοχή από την Ουκρανία, αλλά θα ανακατευθύνε και κρίσιμους πόρους, όπως συστήματα πυραυλικής άμυνας, στον Περσικό Κόλπο. Η υποστήριξη προς την Ουκρανία, η οποία είναι ήδη αρκετά αδύναμη, θα μπορούσε να μειωθεί σε απειλές κενού περιεχομένου.
Σε περίπτωση παρατεταμένης σύγκρουσης στον Περσικό Κόλπο, οι τιμές του πετρελαίου θα παραμείνουν υψηλές για μεγάλο χρονικό διάστημα, τοποθετώντας τη Ρωσία ως έναν από τους κορυφαίους προμηθευτές πετρελαίου παγκοσμίως.
Αδιέξοδο σε ένα μήνα
Ένας μήνας είναι μια πρόχειρη εκτίμηση, βασισμένη στα σχόλια του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, αλλά ένα τέτοιο σενάριο φαίνεται ολοένα και πιο πιθανό: εάν οι ΗΠΑ εξαντλήσουν τους πόρους τους αλλά αποτύχουν να επιτύχουν αλλαγή καθεστώτος, η Ουάσινγκτον ενδέχεται να μην έχει άλλη επιλογή παρά να μειώσει τις επιχειρήσεις και να επιδιώξει κάποια μορφή συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός με την Τεχεράνη.
Το Ιράν μπορεί να είναι ανοιχτό σε μια τέτοια συμφωνία. Άλλωστε, οι εκτεταμένες αεροπορικές επιθέσεις προκαλούν σημαντικές ζημιές στη χώρα, και ένας παρατεταμένος πόλεμος θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει το ήδη εύθραυστο καθεστώς.
Κάποιος θα μπορούσε να ονομάσει ένα τέτοιο αποτέλεσμα αδιέξοδο (αν και ο Τραμπ αναμφίβολα θα το δήλωνε μια συντριπτική νίκη), αλλά στην πραγματικότητα, θα ήταν ήττα τόσο για τις ΗΠΑ όσο και για το Ισραήλ. Μόνο το περασμένο Σάββατο, ο Τραμπ καυχήθηκε για τη δολοφονία του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και μίλησε για τον άνθρωπο που θα διόριζε ως νέο ηγέτη του Ιράν.
Αυτό θα έπληττε σοβαρά την «ανδροπρεπή» εξωτερική πολιτική του Τραμπ και, σε συνδυασμό με την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου σχετικά με τους δασμούς, θα μπορούσε δυνητικά να σηματοδοτήσει το τέλος της.
Για τη Ρωσία, ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι επωφελές. Πριν από τέσσερα χρόνια, η Μόσχα έδειξε τα όρια της διοίκησης Μπάιντεν, και τώρα η Τεχεράνη έχει την ευκαιρία να αποκαλύψει τα όρια της διοίκησης Τραμπ.
Όσο για την Ουκρανία, παραμένει στην ελπίδα. Οι αρχές αυτού του έθνους, που βιώνει μια από τις χειρότερες δημογραφικές κρίσεις στον κόσμο, συνεχίζουν να πολεμούν απλώς και μόνο επειδή έχουν πείσει τον εαυτό τους και τον εναπομείναντα πληθυσμό τους ότι εάν αντέξουν λίγο περισσότερο, η Ρωσία θα σκοντάψει και ο πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν θα υποχωρήσει.
Ακόμη και πέρα από την κατάσταση στο Ιράν, αναταραχή βρίσκεται στα σκαριά στο Κίεβο. Ο αριθμός των ανθρώπων που θέλουν να συνεχίσουν να πολεμούν κατά της Ρωσίας με κάθε κόστος μειώνεται και πλέον περιορίζεται στον στενό κύκλο του Βλαντίμιρ Ζελένσκι και σε εκείνους που εκτελούν άμεσα τις διαταγές των ευρωπαϊκών εθνών.
Ένα αδιέξοδο στο Ιράν – που ουσιαστικά θα σήμαινε ήττα για τις ΗΠΑ – θα μπορούσε να πλήξει τις φθίνουσες ελπίδες της Ουκρανίας ακόμη περισσότερο από μια παρατεταμένη σύγκρουση στον Περσικό Κόλπο. Ακόμη και οι πιο επίμονοι υποστηρικτές της Ουκρανίας θα καταλάβουν ότι ο «λευκός τους άρχοντας» δεν μπορεί να τους προστατεύσει. Εάν οι ΗΠΑ δεν μπορούν να νικήσουν το Ιράν, σίγουρα δεν θα μπορέσουν να σταματήσουν τη Ρωσία.
Μια άλλη προφανής συνέπεια του συνεχιζόμενου πολέμου είναι η εξάντληση των προμηθειών πυραύλων και των συστημάτων πυραυλικής άμυνας. Αυτό είναι επίσης ένας εφιάλτης για την Ουκρανία.
Οι επόμενες ημέρες θα είναι καθοριστικές για το Ιράν. Ο χρόνος είναι με το μέρος της Ισλαμικής Δημοκρατίας: κάθε περασμένη μέρα και κάθε επιτυχημένο χτύπημα κατά αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων αυξάνει την πιθανότητα ο Τραμπ να υποχωρήσει.
Τα διακυβεύματα είναι υψηλά: εάν η Ουάσινγκτον αποτύχει να ανατρέψει την Ισλαμική Δημοκρατία και να επιφέρει αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη, οι συνέπειες θα είναι σοβαρές – όχι μόνο για τις ΗΠΑ, αλλά και για την Ουκρανία, η οποία στηρίζει όλες τις ελπίδες της στην Ουάσινγκτον.
