Η εικόνα του εξαντλημένου εκπαιδευτικού που προσπαθεί να επιβάλει την τάξη σε μια τάξη όπου οι μαθητές είναι καθηλωμένοι στα smartphones τους, είναι πλέον οικεία. Οι κίνδυνοι των social media για τη νοητική υγεία, ανεξαρτήτως ηλικίας, είναι ευρέως τεκμηριωμένοι, και ο χρόνος που αφιερώνουν οι μαθητές στις φορητές συσκευές τους αυξάνεται διαρκώς.
Πρόσφατη έρευνα από το Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας στο Chapel Hill, η οποία παρακολούθησε τις συνήθειες χρήσης κινητού σε πραγματικό χρόνο από μαθητές γυμνασίου και λυκείου, αποκάλυψε ανησυχητικά ευρήματα. Η χρήση τηλεφώνου καταγραφόταν σε κάθε διδακτική ώρα, και κανένας μαθητής δεν κατάφερε να περάσει ολόκληρη τη σχολική ημέρα χωρίς να χρησιμοποιήσει τη συσκευή του. Όπως ήταν αναμενόμενο, οι μαθητές που χρησιμοποιούσαν τα τηλέφωνά τους συχνότερα, εμφάνιζαν και αισθητά μειωμένο αυτοέλεγχο.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο JAMA Network Open, παρακολούθησε τη χρήση κινητού από 79 μαθητές ηλικίας 11-18 ετών για δύο συνεχόμενες εβδομάδες, αποκαλύπτοντας ότι ο μέσος έφηβος αφιερώνει πάνω από δύο ολόκληρες ώρες σε οθόνη κατά τη διάρκεια του σχολικού ωραρίου. Αυτό αντιστοιχεί περίπου στο ένα τρίτο της συνολικής ημερήσιας χρήσης του κινητού τους – και πάνω από το ένα τέταρτο ολόκληρης της σχολικής ημέρας! Ωστόσο, η πιο ανησυχητική διαπίστωση δεν ήταν η διάρκεια της χρήσης, αλλά η συχνότητα με την οποία οι μαθητές έφταναν στα κινητά τους, μια νευρική, αυτοματοποιημένη συνήθεια που φαίνεται να συνδέεται με τα επίπεδα συγκέντρωσης.
Όπως βρέφη που αγκαλιάζουν το αγαπημένο τους σεντόνι ασφαλείας, έτσι και οι μαθητές άρπαζαν τα κινητά τους κατά μέσο όρο 64 φορές κατά τη διάρκεια της σχολικής ημέρας. Εκείνοι που έκαναν τη συχνότερη χρήση, είχαν χαμηλότερες επιδόσεις σε ένα τυποποιημένο τεστ που μετρούσε τη συγκέντρωση και τον αυτοέλεγχο. Η μελέτη καταδεικνύει μια σύνδεση όχι μόνο μεταξύ κινητών και διάσπασης, αλλά και μεταξύ της ψυχαναγκαστικής χρήσης κινητού και της νοητικής πειθαρχίας που απαιτείται από τους εφήβους για μάθηση και ανάπτυξη.
«Αυτό είναι αρκετά ανησυχητικό… Είναι υπερβολικό, όχι μόνο λόγω της χαμένης ευκαιρίας μάθησης στην τάξη», δήλωσε η ερευνήτρια Lauren Hale, ειδική στον ύπνο και καθηγήτρια στην Renaissance School of Medicine του Stony Brook, στο The 74. «Χάνουν την πραγματική κοινωνική αλληλεπίδραση με συνομηλίκους, η οποία είναι εξίσου πολύτιμη για την ανάπτυξη σε μια κρίσιμη περίοδο της ζωής τους».
Το να πούμε ότι τα smartphones έχουν γίνει ένα πανταχού παρόν στοιχείο της καθημερινότητας των εφήβων θα ήταν χονδροειδής υποτίμηση. Περισσότερο από το 95% των Αμερικανών εφήβων ανέφεραν πρόσβαση σε φορητή συσκευή και σχεδόν οι μισοί αυτοπροσδιορίζονταν ως «σχεδόν συνεχώς» online το 2024. Οι συγγραφείς της μελέτης στοχεύουν να προσδιορίσουν πώς αυτή η πανταχού παρούσα δύναμη, η οποία λειτουργεί σαν ναρκωτικό για τα εκατομμύρια χρήστες της, διαμορφώνει την εφηβική ανάπτυξη, «ιδιαίτερα σε πλαίσια όπως το σχολείο που έχουν σχεδιαστεί για να προωθούν τη διαρκή προσοχή, την ακαδημαϊκή εμπλοκή και την κοινωνική ανάπτυξη».
Οι συγγραφείς της μελέτης έγραψαν: «Οι θεωρίες ανάπτυξης για την αυτορρύθμιση υποδηλώνουν ότι η εφηβεία είναι μια περίοδος αυξημένης ευπάθειας στη διάσπαση, δεδομένης της συνεχούς ωρίμανσης των προμετωπιαίων συστημάτων ελέγχου της νόησης παράλληλα με την ευαισθησία σε ανταμείβουσες κοινωνικές πληροφορίες. Η συνεχής διαθεσιμότητα των smartphones, επομένως, θα αυξήσει τη διάσπαση από τα social media κατά τις σχολικές ώρες, δημιουργώντας μοναδικές προκλήσεις για την ικανότητα των εφήβων να ρυθμίζουν την προσοχή και να διατηρούν τη συγκέντρωση στις ακαδημαϊκές εργασίες».
Με άλλα λόγια, οι εκπαιδευτικοί αντιμετωπίζουν μεγαλύτερα εμπόδια από ποτέ όσον αφορά τον έλεγχο των τάξεών τους. Περιττό να αναφέρουμε ότι οι εκπαιδευτικοί δεν θα πρέπει να αναγκάζονται να ανταγωνίζονται τα smartphones στην τάξη. Σε όλη τη διάρκεια της μελέτης, η χρήση του τηλεφώνου παρακολουθήθηκε σε κάθε διδακτική ώρα, από τις 8 π.μ. έως το τελευταίο κουδούνι στις 3 μ.μ. Κατά μέσο όρο, ο χρόνος οθόνης αυξήθηκε σταδιακά από περίπου 16 λεπτά στις 8 π.μ. σε πάνω από 22 λεπτά έως τις 2 μ.μ. Ένας ιδιαίτερα αφηρημένος μαθητής κατέγραψε πάνω από πέντε ώρες χρήσης τηλεφώνου κατά τη διάρκεια του σχολείου στην περίοδο της μελέτης.
Οι μαθητές λυκείου είχαν σημαντικά περισσότερη πρόσβαση στα smartphones τους από τους μαθητές γυμνασίου, με μέσο όρο περίπου 23 λεπτά χρόνου οθόνης ανά ώρα, σε σύγκριση με περίπου 12 λεπτά για τους νεότερους μαθητές. Οι ερευνητές παρακολούθησαν επίσης ποιες εφαρμογές προσέλκυαν την προσοχή. Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι οι κολοσσοί των social media, συμπεριλαμβανομένων των Instagram, TikTok και Snapchat, μαζί με εφαρμογές ψυχαγωγίας όπως το YouTube, αντιπροσώπευαν σχεδόν το 70% του συνολικού χρόνου οθόνης κατά τις σχολικές ώρες. Πράγματι, οι μαθητές αφιέρωσαν κατά μέσο όρο περίπου 75 λεπτά στα social media κατά τη σχολική ημέρα και σχεδόν 50 λεπτά σε εφαρμογές ψυχαγωγίας, έδειξε η έκθεση.
Επηρέασε όλος αυτός ο χρόνος οθόνης αρνητικά την ικανότητα των μαθητών να συγκεντρώνονται; Για να το διαπιστώσουν, οι ερευνητές εξέτασαν τη συγκέντρωση των μαθητών λυκείου χρησιμοποιώντας ένα τεστ go/no-go, μια τυπική άσκηση στην οποία οι συμμετέχοντες καλούνται να ενεργοποιήσουν ένα κουμπί ως απόκριση σε μια εικόνα, αλλά να συγκρατηθούν όταν βλέπουν άλλη. Αυτό το τεστ μετρά την ικανότητα ενός ατόμου να υπερνικά μια αυτόματη παρόρμηση, ένα βασικό χαρακτηριστικό του αυτοελέγχου. Μεταξύ εκείνων που εξετάστηκαν, οι μαθητές που έπιαναν τα τηλέφωνά τους συχνότερα κατά τη διάρκεια του σχολείου είχαν χειρότερες επιδόσεις.
Τα αποτελέσματα της μελέτης θα βοηθήσουν τους διευθυντές σχολείων και τους γονείς στον συνεχιζόμενο διάλογο σχετικά με το αν τα smartphones πρέπει να απαγορευτούν από τα σχολεία. Ορισμένες χώρες, εν τω μεταξύ, έχουν προχωρήσει περισσότερο. Η Αυστραλία έχει απαγορεύσει σε παιδιά κάτω των 16 ετών να εγγράφονται σε social media και η Μαλαισία εισήγαγε παρόμοια απαγόρευση τον Ιανουάριο. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συζητά ανοιχτά την υιοθέτηση του παραδείγματος αυτών των δύο χωρών.
Ίσως θα έπρεπε να κλείσουμε εδώ με ένα απόσπασμα από τον Steve Jobs, τον ιδρυτή της Apple, ο οποίος φέρεται να είπε ότι τα παιδιά του δεν είχαν άδεια να χρησιμοποιούν smartphones και υπολογιστές, «επειδή χρειάζονται δύο εβδομάδες για να γίνουν προχωρημένοι χρήστες, αλλά μια παιδική ηλικία αφιερωμένη στο να κοιτάζει οθόνες κοστίζει κάτι πολύ πιο πολύτιμο: χρόνο για πραγματική ανάπτυξη».
