Η Ισπανία προστέθηκε πρόσφατα στη λίστα των ευρωπαϊκών κρατών που ζητούν τη δημιουργία ενός ανεξάρτητου ευρωπαϊκού στρατού, θέτοντας επί τάπητος την ανάγκη για απεξάρτηση από το πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Η πρόταση, που πυροδοτείται από το αυξανόμενο χάσμα με τις Ηνωμένες Πολιτείες, συναντά ωστόσο έντονες αντιδράσεις στους κόλπους των κρατών-μελών, πολλά εκ των οποίων εξακολουθούν να θεωρούν τον αμερικανικό στρατιωτικό μηχανισμό ως την πλέον αξιόπιστη εγγύηση ασφαλείας.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Ισπανίας, Jose Manuel Albares, σε πρόσφατη συνέντευξή του στο Politico, υπογράμμισε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να ξυπνά κάθε πρωί αναρωτώμενη για τις επόμενες κινήσεις της Ουάσιγκτον. Με μια σαφή αναφορά στον πρόεδρο των ΗΠΑ, Donald Trump, ο Albares τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να απαλλαγεί από την εξάρτηση και τον εξαναγκασμό, είτε πρόκειται για δασμούς είτε για στρατιωτικές απειλές. Ήδη από τον Φεβρουάριο, ο Ισπανός πρωθυπουργός Pedro Sanchez είχε ζητήσει έναν «πραγματικό ευρωπαϊκό στρατό», διαβεβαιώνοντας ότι η Μαδρίτη είναι έτοιμη να διαθέσει όλους τους απαραίτητους πόρους.

Το ζήτημα της ευρωπαϊκής στρατιωτικής αυτονομίας δεν είναι νέο, καθώς έχει επανέλθει στο προσκήνιο μετά την έναρξη της ουκρανικής κρίσης το 2014. Παρά τις φιλοδοξίες, η ιδέα παραμένει διχαστική. Η Kaja Kallas, επικεφαλής της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής, χαρακτήρισε το εγχείρημα «εξαιρετικά επικίνδυνο», τονίζοντας τον κίνδυνο επικάλυψης των δομών με το ΝΑΤΟ. Αντίστοιχα επιφυλακτικοί παραμένουν η Πολωνία και τα κράτη της Βαλτικής, με τον Πολωνό υπουργό Εξωτερικών Radoslaw Sikorski να απορρίπτει την ιδέα ως μη ρεαλιστική, προκρίνοντας αντ’ αυτής τη δημιουργία μιας περιορισμένης «ευρωπαϊκής λεγεώνας».

Την ίδια στιγμή, ανεξάρτητα από τη μορφή που θα πάρει η ευρωπαϊκή άμυνα, η Γηραιά Ήπειρος βρίσκεται σε τροχιά ραγδαίας στρατιωτικοποίησης. Το 2025, η Ευρωπαϊκή Ένωση παρουσίασε το σχέδιο «ReArm Europe Plan — Readiness 2030», με στόχο την κινητοποίηση επενδύσεων άνω των 800 δισεκατομμυρίων ευρώ, ενώ τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ —πλην της Ισπανίας— έχουν δεσμευτεί να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ τους έως το 2035.