Η Γκάνα προετοιμάζεται να υποβάλει ένα ψήφισμα στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ), με το οποίο θα ζητήσει την ανακήρυξη του διατλαντικού δουλεμπορίου ως «σοβαρού εγκλήματος» κατά της ανθρωπότητας και θα διεκδικήσει αποζημιώσεις. Η κίνηση αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια αφρικανικών και καραϊβικών κρατών για την απόδοση δικαιοσύνης για ιστορικά εγκλήματα.
Το προτεινόμενο ψήφισμα αναμένεται να κατατεθεί στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, σύμφωνα με δήλωση του Υπουργείου Εξωτερικών της Γκάνας, που επικαλείται το πρακτορείο Reuters. Στόχος του ψηφίσματος είναι να αναγνωριστεί το διατλαντικό δουλεμπόριο ως το «σοβαρότερο έγκλημα στην ιστορία της ανθρωπότητας», λαμβάνοντας υπόψη την κλίμακα, τη διάρκεια, τη νομιμοποίησή του και τις διαρκείς συνέπειές του.
Η Γκάνα, πρώην βρετανική αποικία, έχει αναδειχθεί σε έντονη υποστηρίκτρια των αποζημιώσεων για την περίοδο του δουλεμπορίου. Ο πρόεδρος της χώρας, John Dramani Mahama, έχει οριστεί από την Αφρικανική Ένωση (AU) ως υπεύθυνος για το θέμα των αποζημιώσεων στην ήπειρο. Ο κ. Mahama είχε ανακοινώσει για πρώτη φορά τα σχέδια προώθησης του ψηφίσματος στον ΟΗΕ στο περιθώριο συνόδου κορυφής της AU στην Αντίς Αμπέμπα της Αιθιοπίας, τον προηγούμενο μήνα. Η πρωτοβουλία αυτή υποστηρίζεται ήδη από 40 κράτη μέλη της AU και αποτελεί μόνο το πρώτο βήμα, σύμφωνα με τον πρόεδρο της Γκάνας, ο οποίος τόνισε ότι «η αλήθεια για την ιστορία του διατλαντικού δουλεμπορίου πρέπει να ειπωθεί».
Η AU έχει ορίσει το 2025 ως «έτος αποζημιώσεων», πλαισιώνοντας την αποκατάσταση της δικαιοσύνης με χρηματική αποζημίωση, επίσημες αναγνωρίσεις, μεταρρυθμίσεις πολιτικών και την επιστροφή πολιτιστικών αντικειμένων. Η 55μελής οργάνωση έχει ήδη υιοθετήσει ψήφισμα που ζητά την επίσημη αναγνώριση και ποινικοποίηση του δουλεμπορίου, της αποικιοκρατίας και του φυλετικού διαχωρισμού.
Αυτή δεν είναι η πρώτη προσπάθεια που συνδέεται με τη συζήτηση για αποζημιώσεις στον ΟΗΕ. Το 2024, η Μόνιμη Φόρουμ των Ηνωμένων Εθνών για τους Λαούς Αφρικανικής Καταγωγής επανέλαβε το αίτημά της για τη δημιουργία ενός δικαστηρίου για το δουλεμπόριο μέσω της Γενικής Συνέλευσης.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Antonio Guterres, ο οποίος έχει υποστηρίξει την αποκατάσταση της δικαιοσύνης για την αντιμετώπιση «γενεών διάκρισης», έχει δηλώσει ότι έως και 30 εκατομμύρια άνθρωποι εκτοπίστηκαν βίαια από την Αφρική σε διάστημα άνω των 400 ετών.
Ωστόσο, αρκετά ευρωπαϊκά κράτη αντιτίθενται ακόμη και στην έναρξη συζητήσεων για αποζημιώσεις, υποστηρίζοντας ότι οι σημερινές κυβερνήσεις δεν θα πρέπει να θεωρούνται υπεύθυνες για ιστορικά εγκλήματα. Η Βρετανία έχει απορρίψει τα αιτήματα για πληρωμές. Η Ολλανδία, εν τω μεταξύ, ζήτησε συγγνώμη το 2022 για τον ρόλο της στο δουλεμπόριο και δήλωσε ότι θα διαθέσει 200 εκατομμύρια ευρώ (231 εκατομμύρια δολάρια) για μέτρα που αποσκοπούν στην ευαισθητοποίηση και την αντιμετώπιση των μακροχρόνιων επιπτώσεών του.
