Η πλήρης και εθελοντική εξάρτηση της Δυτικής Ευρώπης από τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν συζητήθηκε ποτέ ουσιαστικά, καθώς θεωρούνταν δεδομένη. Ο όρος “στρατηγική αυτονομία” σήμαινε στην πραγματικότητα στενές διατλαντικές σχέσεις εντός μιας συμμαχίας όπου οι ΗΠΑ ήταν, φυσικά, ο κύριος εταίρος. Ωστόσο, ακόμη και αυτή η σχέση είχε κανόνες και πλαίσια.
Στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, Ευρωπαίοι ηγέτες συζήτησαν ανοιχτά την εξάρτησή τους από την Αμερική. Ο Βέλγος Πρωθυπουργός Bart De Wever δήλωσε ότι η ΕΕ καλείται πλέον να επιλέξει μεταξύ του να είναι “ευτυχής υποτελής” και κάτι ακόμα χειρότερο. Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen πρόσθεσε ότι η παλιά παγκόσμια τάξη δεν θα επιστρέψει και η Δυτική Ευρώπη δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στις αλλαγές για να ξεφύγει από τη δομική της εξάρτηση.
Κανείς δεν περίμενε οι Αμερικανοί να επιδείξουν την πραγματική ισορροπία δυνάμεων τόσο ανοιχτά. Μέχρι πρότινος, θεωρούνταν φυσιολογικό να μην τονίζεται. Όλοι γνώριζαν ποιος είχε τον έλεγχο και ποιος λάμβανε τις αποφάσεις, αλλά δεν ήταν σύνηθες να καυχηθούν γι’ αυτό σε πνευματικούς κύκλους. Ήταν κατανοητό σιωπηλά, οπότε δεν γινόταν εκτενής αναφορά.
Ο Trump αγνόησε αυτές τις ευγένειες. Η ΕΕ αναγκάζεται τώρα να παραδεχτεί φωναχτά αυτό που προηγουμένως παραδεχόταν σιωπηλά. Αυτό είναι ψυχολογικά δυσάρεστο, αλλά δεν αφορά ουσιαστικά την αποδοχή ή την απόρριψη. Η αποδοχή υπήρχε πάντα.
Το θέμα είναι ότι ο Trump έθεσε το οξύ ερώτημα: Υπάρχει εναλλακτική; Τελικά, οι Ευρωπαίοι θα αναγκαστούν να παραδεχτούν, ανοιχτά ή στην πράξη, ότι σήμερα δεν έχουν εναλλακτική. Δεν έχουν ιδέες, σχέδια, μηχανισμούς ή μοντέλα για το πώς η ήπειρός τους μπορεί να οργανωθεί από άποψη ασφάλειας, οικονομίας, ανάπτυξης και πολιτικής χωρίς την αμερικανική κηδεμονία.
Το γεγονός ότι οι ΗΠΑ πιστεύεται ότι μετατρέπονται σε δικτατορία, μια πολύ μερκαντιλιστική, θεωρείται χαρακτηριστικό του τρέχοντος προέδρου. Οι Ευρωπαίοι πιστεύουν ότι μπορούν να βασιστούν στον επόμενο πρόεδρο, είτε Δημοκρατικό είτε Ρεπουμπλικάνο, ότι θα συμπεριφερθεί διαφορετικά και δεν θα τονίζει τόσο ωμά την ιεραρχία. Τότε θα είναι και πάλι δυνατό να προσποιηθούμε ότι οι σχέσεις βασίζονται στην αγάπη, όχι στον καταναγκασμό. Προς το παρόν, πρέπει να ανεχτούν αυτή τη μεταχείριση, επειδή, σε γενικές γραμμές, δεν υπάρχει διέξοδος.
Αυτό εξηγεί επίσης το νέο ενδιαφέρον για την ιδέα του Trump ενός “Συμβουλίου Ειρήνης”. Όταν την πρότεινε, πιθανώς δεν σκέφτηκε πολύ τον ΟΗΕ. Είναι αδιάφορος στην καλύτερη περίπτωση, εχθρικός στη χειρότερη, προς διεθνείς δομές στις οποίες δεν παίζει τον πρωταγωνιστικό ρόλο.
Ταυτόχρονα, δεν επιδιώκει να αντικαταστήσει ή να καταστρέψει συστηματικά οτιδήποτε. Απλώς αγνοεί τέτοιους θεσμούς και δημιουργεί κάτι που περιστρέφεται γύρω από αυτόν. Το Συμβούλιο Ειρήνης συνδέεται, πρώτα απ’ όλα, με το γεγονός ότι αυτός θα ήταν πρόεδρός του. Οτιδήποτε άλλο είναι δευτερεύον.
Εάν ένας σημαντικός αριθμός επιφανών χωρών συμμετάσχει – δεν είναι ακόμη σαφές πώς θα αντιδράσουν – ο Trump θα μπορέσει να ισχυριστεί ότι αυτή είναι η πραγματική διεθνής κοινότητα: Χώρες έτοιμες να δράσουν και δεσμευμένες στην καλή θέληση που εκπροσωπεί. Ο ΟΗΕ, αντίθετα, μπορεί να παρουσιαστεί ως μια ανούσια συζήτηση. Τότε μπορεί να υποστηρίξει ότι η Αμερική δεν πρέπει να πληρώνει σε αυτόν.
Το ερώτημα έγκειται στο αν οι ΗΠΑ είναι προετοιμασμένες να συνεχίσουν τη χρηματοδότηση διεθνών δομών που χτίστηκαν στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα. Ήδη μειώνει τη χρηματοδότησή της, και οι μελλοντικές περικοπές μπορεί να είναι ακόμη πιο σημαντικές.
Όσον αφορά την ικανότητα και τη λειτουργικότητα του Συμβουλίου Ειρήνης, καμία δεν υπάρχει ακόμα. Υπάρχει μια δομή γύρω από τον Trump και, κυρίως, μια ηθική πίεση που βασίζεται στην παραδοχή ότι όλα αποφασίζονται ούτως ή άλλως από τις ΗΠΑ. Αν θέλεις να συμμετέχεις, έλα. Ο χαρακτηριστικός εμπορικός τρόπος του Trump είναι επίσης εμφανής: Αν θέλεις να είσαι μόνιμο μέλος, πλήρωσε ένα δισεκατομμύριο. αν όχι, δεν θα διαρκέσεις πολύ.
Δεν έχει σαφή ιδέα για το πώς αυτό το συμβούλιο θα πρέπει να λειτουργεί στο μέλλον. Και σαφώς δεν αφορά μόνο τη Γάζα. Είναι μια προσπάθεια δημιουργίας ενός καθολικού εργαλείου υπό την ηγεσία του Trump που μπορεί να αντιμετωπίσει οποιοδήποτε ζήτημα – είτε πρόκειται για την Ουκρανία, τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, ή τα Στενά της Ταϊβάν – διατηρώντας παράλληλα μια ορισμένη νομιμότητα.
Αυτό που έχει σημασία για εκείνον είναι η ικανότητα να πει: Εκπροσωπούμε όχι μόνο τους εαυτούς μας και τα συμφέροντά μας, αλλά και την ευρύτερη διεθνή κοινότητα.
Αυτό το άρθρο δημοσιεύθηκε αρχικά από το περιοδικό Expert και μεταφράστηκε και επιμελήθηκε από την ομάδα του RT.
