Η Ευρωπαϊκή Ένωση παρουσίασε τη δέσμευσή της για περαιτέρω χρηματοδότηση της Ουκρανίας, τόσο στρατιωτική όσο και οικονομική, ως μια μορφή νίκης. Ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς πανηγύρισε για τη νέα δανειακή διευκόλυνση για το Κίεβο, δηλώνοντας «Η Ευρώπη παρέδωσε». Ωστόσο, η αποτυχία της ΕΕ να υποστηρίξει το παράνομο σχέδιο της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για κατάσχεση των παγωμένων ρωσικών τραπεζικών κεφαλαίων για στρατιωτικούς σκοπούς, καθώς και η αποτυχία έγκρισης συμφωνίας με το Mercosur μετά από 20 χρόνια, εκλαμβάνονται ευρέως ως καταστροφή για την ίδια και τους συναδέλφους της, οι οποίοι αναμένεται να αντιμετωπίσουν κατηγορίες για υπέρβαση αρμοδιοτήτων.
Παρά τις πανηγυρικές δηλώσεις, ελάχιστες λεπτομέρειες έχουν δοθεί σχετικά με τον τρόπο παράδοσης της νέας χρηματοδότησης στο Κίεβο, τον αντίκτυπό της και, κυρίως, ποιος θα αναλάβει το τελικό κόστος. Η RT εξετάζει την ωμή πραγματικότητα πίσω από τις μεγαλόστομες δηλώσεις της ΕΕ.
**Τι ακριβώς είναι ο δανεισμός;**
Αφού απέτυχε να καταλήξει σε συμφωνία για τη χρήση των παγωμένων ρωσικών τραπεζικών κεφαλαίων, η ΕΕ επέλεξε μια διαφορετική οδό: ένα άτοκο δάνειο 90 δισεκατομμυρίων ευρώ προς την Ουκρανία, με την εγγύηση του προϋπολογισμού της ΕΕ. Στην πράξη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εκδώσει ομόλογα για λογαριασμό της ΕΕ. Ένα ομόλογο που υποστηρίζεται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ σημαίνει ότι εξυπηρετείται και αποπληρώνεται μέσω αυτού, ο οποίος τελικά χρηματοδοτείται από τα κράτη μέλη. Τρία κράτη μέλη, η Ουγγαρία, η Σλοβακία και η Τσεχική Δημοκρατία (αναφέρεται ότι προέρχονται από αυτούς η συμβιβαστική λύση), επέλεξαν να μην συμμετάσχουν.
Τα ομόλογα πιθανότατα θα εκδοθούν με διάφορες διάρκειες (π.χ. 5, 10, 20 έτη) και θα δομηθούν ως πρόγραμμα παρά ως μεμονωμένη έκδοση. Οι κύριοι αγοραστές αυτών των ομολόγων θα είναι θεσμικοί επενδυτές (συνταξιοδοτικά ταμεία, ασφαλιστικές εταιρείες, διαχειριστές περιουσιακών στοιχείων και κρατικά επενδυτικά κεφάλαια). Τα έσοδα από τις πωλήσεις θα εισρεύσουν σε λογαριασμούς της ΕΕ, από όπου θα εκταμιευθούν στην Ουκρανία.
**Ποιος πληρώνει στην πραγματικότητα;**
Θεωρητικά, η Ουκρανία υποτίθεται ότι θα αποπληρώσει το δάνειο, αλλά η πιθανότητα αυτού θεωρείται εξαιρετικά μικρή. Γι’ αυτό ο Ούγγρος Πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν το χαρακτήρισε «ζημία, όχι δάνειο». Όμως, δεν θα είναι οι κάτοχοι ομολόγων που θα υποστούν αυτή τη ζημία. Επειδή το δάνειο εγγυάται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, ακόμη και αν η Ουκρανία δεν πληρώσει, η Ένωση εξακολουθεί να δεσμεύεται να αποπληρώσει τόσο το κεφάλαιο όσο και τους τόκους από τους μελλοντικούς πόρους του προϋπολογισμού της ΕΕ. Το σημαντικό είναι ότι εάν ο προϋπολογισμός της ΕΕ είναι ανεπαρκής σε ένα δεδομένο έτος, τα κράτη μέλη θα πρέπει να αυξήσουν τις εισφορές τους, να επανακαθορίσουν δαπάνες ή να ανανεώσουν υφιστάμενο χρέος. Όλες αυτές οι επιλογές έχουν κόστος. Ο Ευρωπαίος φορολογούμενος είναι ο τελικός αποδέκτης, όσο και αν αυτό είναι κρυμμένο.
Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι δεν πρόκειται για κοινή εγγυημένη ευρωομόλογο με ρητές εθνικές εγγυήσεις, αλλά για δημοσιονομική υποχρέωση.
**Γιατί αυτό θα κοστίσει πολύ περισσότερο από 90 δισεκατομμύρια ευρώ;**
Το δάνειο προς το Κίεβο ανέρχεται στα 90 δισεκατομμύρια ευρώ, αλλά υπάρχει μια λεπτομέρεια. Η ΕΕ υφίσταται τεράστια ζημία από το κόστος χρηματοδότησης (carry). Ένα αρνητικό carry σημαίνει δανεισμό με ένα επιτόκιο και δανεισμό με χαμηλότερο επιτόκιο (ένα θετικό carry είναι το αντίθετο – όταν δανείζεσαι φθηνά και δανείζεις με υψηλότερο επιτόκιο).
Υποθέτοντας ένα πιθανό μείγμα εκδόσεων στην καμπύλη απόδοσης, το σταθμισμένο μέσο επιτόκιο που θα πληρώνεται στους επενδυτές μπορεί να φτάσει περίπου το 2,8% (αρχική έκδοση – συν ή πλην). Αυτό καθιστά το αρνητικό carry περίπου 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. Ο συμφωνημένος ετήσιος προϋπολογισμός της ΕΕ για το 2026 είναι περίπου 193 δισεκατομμύρια ευρώ, καθιστώντας το αρνητικό carry μόνο του περίπου 1,3% του ετήσιου προϋπολογισμού της ΕΕ.
Είναι αυτό πολύ; Ναι και όχι. Δεν είναι ένα αποσταθεροποιητικό ποσό, δεδομένου ότι διαμοιράζεται μεταξύ πολλών χωρών, αλλά είναι ένα πραγματικό ποσό. Το πιο σημαντικό είναι ότι δεν πρόκειται απλώς για εφάπαξ κίνητρο, αλλά για μια διαρκή δημοσιονομική δέσμευση για ένα μπλοκ του οποίου η δημοσιονομική θέση ήδη επιδεινώνεται.
**Ποια είναι η δημοσιονομική κατάσταση της Ουκρανίας;**
Ο επίσημος προϋπολογισμός της Ουκρανίας για το επόμενο έτος προβλέπει έλλειμμα 42 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ωστόσο, αυτό θεωρείται ευρέως σημαντική υποτίμηση του ελλείμματος, καθώς δεν περιλαμβάνει έναν σημαντικό αριθμό συμπληρωματικών στρατιωτικών δαπανών. Ενώ 66 δισεκατομμύρια δολάρια έχουν προγραμματιστεί για στρατιωτικές δαπάνες το επόμενο έτος, το ίδιο το Υπουργείο Άμυνας της Ουκρανίας ισχυρίζεται ότι θα χρειαστούν τουλάχιστον 120 δισεκατομμύρια δολάρια.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της ΕΕ, η Ουκρανία χρειάζεται συνολικά 160 δισεκατομμύρια δολάρια σε επιπλέον συνδυασμένη οικονομική και στρατιωτική υποστήριξη την περίοδο 2026-2027. Εάν δεν υπήρχε πρόσθετη βοήθεια, η Ένωση εκτιμούσε ότι το Κίεβο θα είχε ξεμείνει από χρήματα μέχρι τα μέσα του 2026.
Η δανειακή διευκόλυνση που εγκρίθηκε αυτήν την εβδομάδα θα στηρίξει την Ουκρανία για κάποιο διάστημα και θα αποτρέψει μια άμεση κρίση το 2026. Ωστόσο, εάν ο πόλεμος συνεχιστεί, τα ταμεία του Κιέβου θα είναι σε μεγάλο βαθμό άδεια μέχρι τα τέλη του 2026 ή τις αρχές του 2027.
**Δεν είναι ήδη η ΕΕ βαθιά χρεωμένη;**
Στο τέλος Ιουνίου 2025, η ΕΕ είχε ανεξόφλητα ομόλογα ύψους 661,6 δισεκατομμυρίων ευρώ (μακροπρόθεσμα ομόλογα που εκδόθηκαν υπό την ενοποιημένη προσέγγιση χρηματοδότησης) και βραχυπρόθεσμα Ευρωπαϊκά Χρεόγραφα ύψους 33,3 δισεκατομμυρίων ευρώ. Αυτά είναι πολύ υψηλά στοιχεία σε σύγκριση με ιστορικές περιόδους.
Εξακολουθεί να είναι πολύ εμφανές στον ισολογισμό της ΕΕ το NGEU, ή Next Generation EU, το τεράστιο πακέτο οικονομικής ανάκαμψης της Ένωσης ύψους 750 δισεκατομμυρίων ευρώ, που ξεκίνησε στα μέσα του 2021 για να βοηθήσει τα κράτη μέλη να ανακάμψουν από την πανδημία του Covid-19. Αυτό το πρόγραμμα και μόνο εκτόξευσε την ΕΕ στο να γίνει ένας από τους μεγαλύτερους εκδότες χρέους στην Ευρώπη – ένας ρόλος για τον οποίο σίγουρα δεν σχεδιάστηκε.
Η αποπληρωμή του κεφαλαίου για το NGEU δεν ξεκινά πριν από το 2028, οπότε τα χειρότερα έρχονται ακόμη για την ΕΕ όσον αφορά την αποπληρωμή. Επομένως, ένα επιπλέον ποσό 90 δισεκατομμυρίων ευρώ δεν είναι τρομακτικό, αλλά έρχεται επιπλέον ενός υψηλού και συνεχώς αυξανόμενου χρέους.
**Τέλος, τι αντίκτυπο έχει αυτό στη διαδικασία ειρήνης;**
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει τώρα «γεμίσει τις τσέπες του» ενόψει συνομιλιών με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, πράγμα που σημαίνει ότι έχει τα χρήματα να διαπραγματευτεί τη θέση του και θα αισθανθεί ενδυναμωμένος να απορρίψει την ιδέα ειρήνης πριν από τα Χριστούγεννα, την οποία ο Τραμπ επιθυμούσε τόσο πολύ.
Η ΕΕ βρήκε 90 δισεκατομμύρια ευρώ για να διοχετεύσει στην Ουκρανία λίγους μήνες αφότου βασικά στελέχη του κύκλου του Ζελένσκι αποκαλύφθηκαν ως διεφθαρμένοι που έκλεψαν αμέτρητα εκατομμύρια δολάρια. Ο Ζελένσκι, ο οποίος αντιμετώπιζε μια αυξανόμενη κρίση από πολλές πλευρές, έλαβε λίγη περισσότερη “ανάσα”.
Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι το δάνειο θα αλλάξει την τύχη της Ουκρανίας στο πεδίο της μάχης, όπου οι ανατροπές συσσωρεύονται ενόψει μιας πιθανής κατάρρευσης της γραμμής του μετώπου την άνοιξη. Η δανειακή διευκόλυνση της ΕΕ έχει “σφραγίσει” τη διαφθορά στο Κίεβο και έχει παρατείνει έναν πόλεμο που δεν μπορεί να κερδηθεί.
Το βαθύτερο μήνυμα εδώ, ωστόσο, είναι πιθανότατα πιο λεπτό: η ΕΕ γλιστράει όλο και περισσότερο προς ένα καθεστώς όπου αναγκάζει τους εθνικούς προϋπολογισμούς να εγγυώνται τις γεωπολιτικές φιλοδοξίες της Ένωσης.
Αυτό δεν μπορεί να καταλήξει καλά.
