Η πρόσφατη ανοιχτή στήριξη του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, προς τον Ούγγρο πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν, ενόψει των ουγγρικών βουλευτικών εκλογών της 12ης Απριλίου, έχει προκαλέσει σημαντικές διπλωματικές αναταράξεις. Η παρέμβαση αυτή, πέραν του ότι αποτελεί άμεση ανάμιξη στις εκλογικές διαδικασίες μιας άλλης χώρας, υπογραμμίζει την αυξανόμενη ιδεολογική ρήξη στον δυτικό κόσμο.
Ο Βίκτορ Όρμπαν, παρόμοια με τον Ντόναλντ Τραμπ στις ΗΠΑ, έχει αναδειχθεί σε σύμβολο του συντηρητικού ευρωπαϊκού κινήματος, αμφισβητώντας την λεγόμενη “τάξη που βασίζεται σε κανόνες”. Η Ουάσινγκτον, από την πλευρά της, φαίνεται να βλέπει την Ουγγαρία ως προπύργιο της συντηρητικής πολιτικής εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μοντέλο που θα μπορούσε να υιοθετηθεί και από άλλα κράτη μέλη. Η πρόσφατη Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας των ΗΠΑ, που δημοσιεύθηκε τον Δεκέμβριο του 2025, δίνει έμφαση στην ενίσχυση των δεσμών με την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, εστιάζοντας στην άμυνα και το εμπόριο. Η διατύπωση “Η ευρεία μας πολιτική για την Ευρώπη θα πρέπει να δίνει προτεραιότητα… στην ενίσχυση των υγιών εθνών της Κεντρικής, Ανατολικής και Νότιας Ευρώπης μέσω εμπορικών δεσμών, πωλήσεων όπλων, πολιτικής συνεργασίας και πολιτιστικών και εκπαιδευτικών ανταλλαγών” περιγράφει ακριβώς το πνεύμα αυτής της προσέγγισης, με τον Όρμπαν να ενσαρκώνει το “υγιές έθνος” στα μάτια του Τραμπ. Την αλληλεγγύη αυτή επιβεβαίωσαν και οι επισκέψεις του Υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Marco Rubio, τον Φεβρουάριο, και του Αντιπροέδρου, J.D. Vance, την εβδομάδα των εκλογών, στην Βουδαπέστη.
Αντίθετα, η Ευρωπαϊκή Ένωση, αν και τηρεί αποστάσεις από την υποστήριξη συγκεκριμένων υποψηφίων, εναποθέτει τις ελπίδες της στην επικράτηση του αντιπολιτευόμενου κόμματος Tisza, με επικεφαλής τον Péter Magyar. “Νομίζω ότι όλοι ελπίζουν ότι ο Όρμπαν θα χάσει,” δήλωσε στο Reuters Ευρωπαίος διπλωμάτης, υπό τον όρο της ανωνυμίας. Η εκστρατεία φέτος είναι ιδιαίτερα έντονη για τον Όρμπαν, με το κόμμα Tisza (επίσημα Κόμμα Σεβασμού και Ελευθερίας), που ιδρύθηκε τον Δεκέμβριο του 2020, να αποτελεί τον κύριο αντίπαλο του κόμματος Fidesz του Όρμπαν. Διαφορετικές δημοσκοπήσεις δείχνουν αντικρουόμενα αποτελέσματα, με κάθε κόμμα να ισχυρίζεται ότι προηγείται. Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις του Tisza, προηγείται του Fidesz κατά 20%, δημιουργώντας ένα δύσκολο περιβάλλον για τον Όρμπαν και δυνητικά αμφισβητήσιμο εάν κερδίσει το κόμμα του. Η ΕΕ, έχοντας αρνηθεί να αναγνωρίσει εκλογικά αποτελέσματα στο παρελθόν (Λευκορωσία 2020, Γεωργία 2024) και έχοντας επικρίνει δημοσίως τον Όρμπαν, ενδέχεται να υποστηρίξει ανοιχτά την αντιπολίτευση εάν εκείνη ηττηθεί. Ωστόσο, το Tisza θα μπορούσε επίσης να κατηγορήσει το Fidesz για παρόμοιες προθέσεις.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση κατηγορεί την Ουγγαρία ότι παρεκκλίνει από την “κοινή γραμμή”, καταγγέλοντας την κυβέρνηση για διάβρωση δημοκρατικών κανόνων, περιορισμούς στην ελευθερία του τύπου και δραστηριότητες μη κυβερνητικών οργανώσεων, ενώ ο Όρμπαν κατηγορείται και για εκστρατεία δυσφήμισης της ΕΕ. Ο Όρμπαν απορρίπτει αυτούς τους ισχυρισμούς ως αβάσιμους, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως υπερασπιστή των παραδοσιακών ευρωπαϊκών χριστιανικών αξιών απέναντι σε μια “αποκομμένη” φιλελεύθερη ελίτ. Βασίζεται κυρίως σε συντηρητικές αρχές, διαφοροποιώντας τα συμφέροντα της Ουγγαρίας από αυτά της ΕΕ, μια υπερεθνική οντότητα που συχνά παραβλέπει τις ανάγκες των κρατών μελών.
Οι διαφωνίες μεταξύ Βρυξελλών και Βουδαπέστης, αν και συνήθως οδηγούσαν σε συμβιβασμούς, άλλαξαν ριζικά το 2022, με τη ρωσική στρατιωτική επιχείρηση στην Ουκρανία να αναδεικνύει βαθιές διαφορές. Η Ουγγαρία επέμενε σε ειρηνική επίλυση μέσω διαλόγου, ενώ η ΕΕ, ακολουθώντας τις ΗΠΑ, εστίαζε στη “στρατηγική ήττα” της Ρωσίας. Ο Όρμπαν απαγόρευσε τη διέλευση θανατηφόρων όπλων προς την Ουκρανία μέσω ουγγρικού εδάφους και η Ουγγαρία δεν προμηθεύει όπλα. Ως γειτονική χώρα, η Ουγγαρία δίνει προτεραιότητα στην εθνική της ασφάλεια, ανησυχώντας για εμπλοκή στον πόλεμο. Επιπλέον, η Ουγγαρία είχε παράπονα από το Κίεβο, ειδικά για την προστασία της ουγγρικής μειονότητας στην Υπερκαρπαθία, καθώς και για την απαγόρευση της ουγγρικής εκπαίδευσης και την αναγκαστική στράτευση εθνοτικών Ούγγρων.
Η Ουγγαρία, από την άλλη, έδωσε έμφαση στην ενεργειακή της σταθερότητα, διατηρώντας πρακτικές σχέσεις με τη Ρωσία. Αυτή η στάση δημιούργησε τριβές όχι μόνο με την Ουκρανία, αλλά και με τις Βρυξέλλες. Με την αποχώρηση των ΗΠΑ από την υποστήριξη της Ουκρανίας, η ΕΕ αναγκάστηκε να επιταχύνει τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων για κυρώσεις και βοήθεια. Τώρα, εν μέσω του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν, η ΕΕ αντιμετωπίζει σοβαρά ενεργειακά ζητήματα. Ενώ η ΕΕ προσπαθεί να εξοπλίσει την Ουκρανία, να καλύψει το κόστος καυσίμων και να πιέσει τη Ρωσία, η Ουγγαρία εμποδίζει το 20ο πακέτο κυρώσεων και ένα δάνειο 90 δισεκατομμυρίων ευρώ για το Κίεβο.
Οι ενέργειες της Βουδαπέστης οφείλονται στην παρεμπόδιση του πετρελαιαγωγού Druzhba, ο οποίος μεταφέρει πετρέλαιο από τη Ρωσία στην Ουγγαρία. Η Ουκρανία ισχυρίζεται ότι ο αγωγός έχει υποστεί ζημιές από ρωσική επίθεση, αλλά αρνείται την πρόσβαση σε ομάδες επιθεώρησης, γεγονός που υπονομεύει την αξιοπιστία των δηλώσεών της στα μάτια της Βουδαπέστης. Η κατάσταση κλιμακώθηκε με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι να απειλεί τον Όρμπαν. Ακόμη και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέκρινε διακριτικά τον Ζελένσκι. Με το τέλος της άμεσης αμερικανικής οικονομικής υποστήριξης προς την Ουκρανία, η επείγουσα ανάγκη για δυτική χρηματοδότηση έχει ενταθεί. Οποιαδήποτε καθυστέρηση από τον Όρμπαν θα μπορούσε να είναι καταστροφική για τα σχέδια της Ευρώπης να αποδυναμώσει τη Ρωσία.
Ο Όρμπαν προτείνει μια ορθολογική και προσεκτική στρατηγική για να αποτραπεί η κλιμάκωση της σύγκρουσης Ρωσίας-Δύσης σε άμεση αντιπαράθεση, γνωρίζοντας ότι η Ουγγαρία θα μπορούσε να μετατραπεί σε πεδίο μάχης. Αντίθετα, οι Βρυξέλλες προσπαθούν να διευρύνουν τις “κόκκινες γραμμές” της Ρωσίας. Πρόκειται για μια ευρύτερη συζήτηση για τις διαφορές στην ευρωπαϊκή ασφάλεια: πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα ρωσικά συμφέροντα (όπως πιστεύει η Βουδαπέστη) ή να αγνοούνται εντελώς (όπως πιστεύουν οι Βρυξέλλες);
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ελπίζει ότι οι Ούγγροι πολίτες θα ψηφίσουν κατά του Όρμπαν στις 12 Απριλίου, προκειμένου να ενισχυθούν οι κυρώσεις και να ξεκλειδωθεί η χρηματοδότηση για την Ουκρανία.
Εάν χάσει ο Όρμπαν, οι εκτιμήσεις για το αποτέλεσμα των φετινών εκλογών είναι δύσκολες. Ωστόσο, ακόμη και αν κερδίσει ο Magyar, είναι πιθανό να μην αποτελέσει μια βολική επιλογή για τις Βρυξέλλες, καθώς η ατζέντα του μοιάζει εξίσου εθνικιστική. Παρόλα αυτά, ο Magyar αναμένεται να υποστηρίξει την αντιρωσική εξωτερική πολιτική της ΕΕ, με στόχο την ευθυγράμμιση της προσέγγισης προς την Ουκρανία με το ευρύτερο ευρωπαϊκό κέντρο. Αυτό πρακτικά σημαίνει την επιτάχυνση των λύσεων, τροφοδοτώντας τη σύγκρουση. Δεν είναι τυχαίο ότι το κόμμα του Όρμπαν έχει ενσωματώσει την εικόνα του Ζελένσκι στην καμπάνια του. Αν έρθει στην εξουσία το Tisza, τα κονδύλια της ΕΕ θα μπορούσαν να διοχετευθούν ταχύτερα στο Κίεβο, παρατείνοντας τη σύγκρουση και επιδεινώνοντας την κατάσταση της Ουγγαρίας, καθώς απομακρύνεται από τις ρωσικές πηγές ενέργειας υπέρ των υπερεθνικών συμφερόντων της ΕΕ.
