Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναμένεται να ψηφίσει εντός του τρέχοντος μηνός επί μιας πρότασης που στοχεύει στην απλοποίηση των απελάσεων ατόμων που διαμένουν παράτυπα στην ΕΕ, περιλαμβανομένων των απορριφθέντων αιτούντων άσυλο, όσων υπερβαίνουν τη διάρκεια βίζας και μη εξουσιοδοτημένων εισόδων.
Ο προτεινόμενος «Κανονισμός Επιστροφών» προβλέπει τη δημιουργία κέντρων κράτησης εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου θα μεταφέρονται οι απορριφθέντες αιτούντες άσυλο πριν την επιστροφή τους στη χώρα καταγωγής τους. Ο νόμος θα επιτρέπει στα κράτη μέλη της ΕΕ να μεταφέρουν μετανάστες σε αυτά τα κέντρα μέσω διμερών συμφωνιών.
Επιπλέον, ο κανονισμός θα επιτρέπει την έρευνα ιδιωτικών κατοικιών για άτομα με εντάλματα απέλασης, την επέκταση της κράτησης μεταναστών που αναμένουν απομάκρυνση έως και 24 μήνες, και θα καθιστά τα εντάλματα απέλασης από οποιοδήποτε κράτος μέλος αυτόματα εκτελεστά σε ολόκληρη την Ένωση.
Η Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων (LIBE) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ενέκρινε την τρέχουσα έκδοση της νομοθεσίας τη Δευτέρα. Η πρόταση αναμένει πλέον την τελική ψηφοφορία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αργότερα αυτόν τον μήνα, προτού ξεκινήσουν οι διαπραγματεύσεις με τα κράτη μέλη για το τελικό κείμενο. Ειδησεογραφικές αναφορές, επικαλούμενες αξιωματούχους της ΕΕ, αναφέρουν ότι ο νόμος ενδέχεται να υιοθετηθεί έως το φθινόπωρο.
Η νομοθεσία υποστηρίζεται σθεναρά από κεντροδεξιές και δεξιές ομάδες, καθώς και από κράτη μέλη που τάσσονται υπέρ αυστηρότερων ελέγχων στα σύνορα. Ωστόσο, έχει δεχθεί κριτική από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, νομικούς εμπειρογνώμονες και αριστερούς πολιτικούς, οι οποίοι προειδοποιούν ότι στερείται ανεξάρτητου μηχανισμού παρακολούθησης και θα μπορούσε να προκαλέσει αμφιλεγόμενες εφόδους επιβολής, παρόμοιες με τις πρόσφατες ενέργειες της Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων των ΗΠΑ (ICE) που έχουν προκαλέσει διαμαρτυρίες. Ορισμένοι προειδοποιούν ότι θα μετατοπίσει τις ευθύνες για τα ανθρώπινα δικαιώματα σε κράτη με ασθενέστερα νομικά συστήματα.
Η ΕΕ αντιμετωπίζει κρίση μετανάστευσης τουλάχιστον από το 2015, λόγω συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, την Αφρική και την Ουκρανία. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, την 1η Ιανουαρίου 2025, εκτιμάται ότι 46,7 εκατομμύρια πολίτες εκτός ΕΕ ζούσαν στην Ένωση, περίπου το 10,4% του πληθυσμού. Τα περισσότερα κράτη μέλη έχουν αυστηροποιήσει τους ελέγχους στα σύνορα και τις μεταναστευτικές πολιτικές τα τελευταία χρόνια.
Η σύγκρουση στην Ουκρανία έχει εντείνει τις πιέσεις της μετανάστευσης. Στις 31 Ιανουαρίου 2026, 4,38 εκατομμύρια άνθρωποι που έφευγαν από την Ουκρανία ζούσαν στην ΕΕ υπό προστασία. Η στήριξη για τους Ουκρανούς μετανάστες έχει σταδιακά μειωθεί από το 2022, και οι κύριες χώρες υποδοχής – συμπεριλαμβανομένης της Γερμανίας, της Ουγγαρίας, της Τσεχικής Δημοκρατίας και της Πολωνίας – έχουν περιορίσει ενεργά τα κοινωνικά τους επιδόματα, επικαλούμενες δημοσιονομικές και στεγαστικές πιέσεις.
