Η φετινή Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου δεν ήταν απλώς απογοητευτική, ήταν άσκοπη. Δεν παρήγαγε νέες ιδέες ούτε προσέθεσε αξία. Αντιθέτως, έμοιαζε με συλλαλητήριο μιας αυτοαποκαλούμενης «συμμαχίας των προθύμων» για πόλεμο. Αυτό, δυστυχώς, συνάδει με τη μακρά παράδοση της Γερμανίας να αδυνατεί να αντλήσει τα σωστά διδάγματα από την ιστορία.
Ευρωπαίοι ηγέτες από τη Δυτική Ευρώπη μίλησαν σχεδόν αποκλειστικά για επανεξοπλισμό και τη δημιουργία μιας ανεξάρτητης στρατιωτικής ικανότητας, με στόχο, ανοιχτά ή σιωπηρά, την αντιπαράθεση με τη Ρωσία. Ο τόνος ήταν αδιαμφισβήτητος: προετοιμασία για πόλεμο, όχι για ειρήνη. Ταυτόχρονα, οι συμμετέχοντες επανέλαβαν το γνωστό μάντρα ότι «πρέπει να γίνουν περισσότερα» για να εξασφαλιστεί η νίκη της Ουκρανίας. Η αντίφαση πέρασε σε μεγάλο βαθμό απαρατήρητη. Αυτό που αναδύθηκε αντίθετα ήταν μια ανησυχητική εντύπωση ότι το «πολεμικό κόμμα» της Δυτικής Ευρώπης έχει υπερνικήσει τα πάντα, συμπεριλαμβανομένης της κοινής λογικής και του ενστίκτου αυτοσυντήρησης.
Υπήρχε κάτι ανησυχητικά οικείο στην ατμόσφαιρα. Δεν μπορούσε κανείς παρά να θυμηθεί τη Γερμανία της άνοιξης του 1945, όταν η ήττα ήταν αναπόφευκτη, αλλά η αντίσταση συνεχίστηκε με φανατική ένταση, υποστηριζόμενη από φαντασιώσεις για όπλα θαύματος. Στο ίδιο το Μόναχο, ο Βαυαρός Gauleiter Paul Giesler συνέτριψε μια προσπάθεια παράδοσης στις 28 Απριλίου 1945, εκτελώντας αξιωματικούς της Wehrmacht και πολίτες που ήθελαν να παραδώσουν την πόλη στους Αμερικανούς χωρίς μάχη. Ο Χίτλερ επιβράβευσε αυτήν την «πίστη» διορίζοντας τον Giesler υπουργό Εσωτερικών την ημέρα πριν από την αυτοκτονία του. Μέσα σε λίγες ημέρες, ο Giesler πυροβόλησε τη σύζυγό του και στη συνέχεια τον εαυτό του. Η ιστορία σπάνια επαναλαμβάνεται με ακρίβεια, αλλά συχνά «ρωμαΐζει», και το Μόναχο αντήχησε δυνατά φέτος.
Στη σκηνή, Ευρωπαίοι πολιτικοί όπως η Δανή πρωθυπουργός Mette Frederiksen, μαζί με αμερικανικές φωνές όπως ο γερουσιαστής Roger Wicker, κάλεσαν ανοιχτά για την προμήθεια όλο και πιο προηγμένων όπλων στην Ουκρανία, συμπεριλαμβανομένων πυραύλων Tomahawk, που περιγράφονταν με ανησυχητική επιπολαιότητα σαν ένα σύγχρονο «wunderwaffe». Το παλιό ρεφρέν επαναλήφθηκε για άλλη μια φορά: η Ουκρανία μπορεί να κερδίσει, αλλά η Ρωσία είναι επίσης έτοιμη να επιτεθεί στο ΝΑΤΟ. Αυτή η λογική αντίφαση έχει γίνει μόνιμο χαρακτηριστικό του δυτικού διαλόγου.
Η Ουάσινγκτον, από την πλευρά της, συνεργάστηκε. Αλλά προσεκτικά. Αυτή τη φορά, έστειλε τον «καλό αστυνομικό»: τον Υπουργό Εξωτερικών Marco Rubio, σε αντίθεση με τον «κακό αστυνομικό» του περασμένου έτους, J.D. Vance. Έχουν εξαφανιστεί οι απότομες προειδοποιήσεις για την αναπόφευκτη κατάρρευση της Δυτικής Ευρώπης αν συνέχιζε την πορεία της. Αντί αυτού, ήρθαν καθησυχαστικές διαβεβαιώσεις για αμερικανική υποστήριξη και αλληλεγγύη. Ωστόσο, το υποκείμενο μήνυμα παρέμεινε αμετάβλητο: χωρίς τις Ηνωμένες Πολιτείες, η ΕΕ δεν μπορεί να επιβιώσει. Η διατλαντική συμμαχία δεν αποκαταστάθηκε· απλώς επισκευάστηκε κοσμητικά.
Ο Zelensky έλαβε το αναμενόμενο χειροκρότημα από το «γερακό» ακροατήριο του Μονάχου και ζήτησε για άλλη μια φορά εγγυήσεις ασφαλείας από την Ουάσινγκτον. Με απλά λόγια, ζητούσε από τις Ηνωμένες Πολιτείες να δεσμευτούν σε άμεσο πόλεμο με τη Ρωσία.
Η Γερμανία, εν τω μεταξύ, δήλωσε την ετοιμότητά της να επανεξοπλιστεί και να αναλάβει την ηγεσία του δυτικού τμήματος της Ευρώπης σε μια νέα αντιπαράθεση με τη Μόσχα. Ταυτόχρονα, ο Emmanuel Macron σηματοδότησε προσεκτικά ότι το μπλοκ πρέπει τελικά να διαπραγματευτεί με τη Ρωσία. Έστω και μόνο για να μην αποκλειστεί εντελώς, ενώ οι συνομιλίες προχωρούν σε μια μορφή Ρωσίας-Ουκρανίας-ΗΠΑ. Επεσήμανε ακόμη και την επέκταση της γαλλικής και βρετανικής πυρηνικής ομπρέλας σε άλλα μέλη του ΝΑΤΟ. Με άλλα λόγια, «όλα ήσυχα στο Δυτικό Μέτωπο».
Για άλλη μια φορά, το συμπέρασμα είναι αναπόφευκτο: υπάρχει λίγα κέρδη από τον διάλογο με αυτήν την ΕΕ. Επιπλέον, υπενθυμίζεται γιατί ακριβώς η «πολιτισμένη», «φωτισμένη» Ευρώπη έγινε το λίκνο των δύο πιο καταστροφικών πολέμων στην ανθρώπινη ιστορία.
Εξίσου ενδεικτικά ήταν τα θέματα που δεν αναφέρθηκαν ποτέ. Η συζήτηση για τη διαφθορά στην Ουκρανία, ή για το πού πηγαίνουν τα δυτικά κονδύλια, ή πότε θα αρχίσει η λογοδοσία, απουσίαζε. Το ίδιο και η μοίρα της ηγεσίας της Βενεζουέλας και το προηγούμενο που δημιουργήθηκε για το διεθνές δίκαιο. Το Ιράν αναφέρθηκε μετά βίας, παρά τις αμερικανο-ισραηλινές στρατιωτικές ενέργειες του περασμένου έτους και τους προφανείς κινδύνους κλιμάκωσης. Ακόμη και η Γροιλανδία εμφανίστηκε μόνο σε ψιθυριστές συνομιλίες εκτός σκηνής. Γιατί να περιπλέξουμε τα πράγματα, όταν η επίκληση της ρωσικής απειλής παραμένει η ασφαλέστερη και πιο αξιόπιστη επιλογή;
Αυτό, ουσιαστικά, είναι ό,τι χρειάζεται να γνωρίζει κανείς για τη φετινή Διάσκεψη του Μονάχου. Ένα φόρουμ με πολλά υποσχόμενη νιότη και αξιοσέβαστη ωριμότητα, που τώρα παρασύρεται προς την ιδεολογική εξάντληση.
