Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) βαδίζει σταθερά προς την έκδοση του ψηφιακού ευρώ, έχοντας ορίσει συγκεκριμένα ορόσημα που στοχεύουν στην κυκλοφορία του από το 2029. Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά που θα καθιστούν το ψηφιακό νόμισμα ανταγωνιστικό απέναντι στα μετρητά, είναι η δυνατότητα πραγματοποίησης offline πληρωμών, διασφαλίζοντας έτσι την απαιτούμενη ιδιωτικότητα, καθώς δεν θα υπάρχει ψηφιακό αποτύπωμα των συναλλαγών των καταναλωτών.
Σύμφωνα με την έκθεση του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα, η όλη διαδικασία έχει προχωρήσει από τη φάση του σχεδιασμού στην τεχνική υλοποίηση. Αυτή τη στιγμή, διανύουμε την τρίτη φάση, η οποία εκτείνεται από τον Οκτώβριο του 2025 έως τον Σεπτέμβριο του 2027. Στόχος αυτής της περιόδου είναι η περαιτέρω ανάπτυξη και η επιχειρησιακή προετοιμασία του ψηφιακού ευρώ. Οι εργασίες επικεντρώνονται σε τρεις βασικούς άξονες: την προώθηση της τεχνικής ετοιμότητας μέσω της ανάπτυξης υποδομών και προτύπων, την προετοιμασία πιλοτικών δοκιμών και τη στενότερη συνεργασία με φορείς της αγοράς για την οριστικοποίηση του εγχειριδίου κανόνων. Η φάση αυτή είναι κρίσιμη, καθώς αποτελεί τη γέφυρα μεταξύ του σχεδιασμού και της πρακτικής εφαρμογής, με την επιδίωξη να διασφαλιστεί η ασφαλής, αξιόπιστη και ευρεία λειτουργία του ψηφιακού ευρώ σε ολόκληρη την ευρωζώνη.
Πριν από αυτή τη φάση, είχαν προηγηθεί δύο ακόμη, όπως καταγράφονται στην έκθεση:
Η φάση διερεύνησης (Οκτώβριος 2020-Οκτώβριος 2023): Επικεντρώθηκε στην εξέταση της σκοπιμότητας και στον καθορισμό των βασικών χαρακτηριστικών του ψηφιακού ευρώ, θέτοντας τις θεμελιώδεις αρχές για την υιοθέτηση και χρήση του: μέγιστη προστασία της ιδιωτικότητας, προσβασιμότητα για όλες τις κοινωνικές ομάδες και λειτουργία συμπληρωματικά προς τα μετρητά. Η φάση αυτή ολοκληρώθηκε με την έγκριση ενός ισχυρού στρατηγικού πλαισίου.
Η φάση προετοιμασίας (Νοέμβριος 2023-Οκτώβριος 2025): Σηματοδότησε τη μετάβαση από τη θεωρητική διερεύνηση στον πρακτικό σχεδιασμό. Το Ευρωσύστημα εργάστηκε για τον προσδιορισμό των λειτουργικών και τεχνικών χαρακτηριστικών, τη διερεύνηση πιλοτικών λύσεων και τη συνεργασία με τράπεζες και άλλους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών. Σημαντικό επίτευγμα ήταν η πρώτη έκδοση του εγχειριδίου κανόνων (Rulebook) για το ψηφιακό ευρώ, το οποίο αποτυπώνει τους κανόνες χρήσης, λειτουργίας, καθώς και τους ρόλους και τις υποχρεώσεις των συμμετεχόντων.
Ακολουθεί η πιλοτική άσκηση (Σεπτέμβριος 2027-Σεπτέμβριος 2028): Εφόσον υιοθετηθεί η σχετική νομοθεσία έως το τέλος του 2026, θα διεξαχθεί μια πιλοτική άσκηση διάρκειας 12 μηνών. Επιλεγμένοι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών θα συνεργαστούν με το Ευρωσύστημα για τη δοκιμασία της τεχνικής, λειτουργικής και επιχειρησιακής ετοιμότητας του συστήματος σε ελεγχόμενο περιβάλλον.
Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση όλων των παραπάνω, ανοίγει ο δρόμος για την επίσημη έκδοση του ψηφιακού ευρώ (2029 και έπειτα). Οι τελικές αποφάσεις θα ληφθούν από τα αρμόδια όργανα, αφού τεθεί σε ισχύ η σχετική νομοθεσία και αφού το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ δώσει το “πράσινο φως”.
Τα πλεονεκτήματα του ψηφιακού ευρώ, όπως επισημαίνει η Τράπεζα της Ελλάδος, περιλαμβάνουν:
* Θα αποτελέσει ένα σύγχρονο μέσο πληρωμής, σχεδιασμένο για τις ανάγκες όλων των Ευρωπαίων πολιτών στην ψηφιακή εποχή.
* Θα είναι προσβάσιμο και χρησιμοποιήσιμο από όλους τους πολίτες της ζώνης του ευρώ με ίσους όρους.
* Θα γίνεται καθολικά αποδεκτό για πληρωμές σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ και, υπό προϋποθέσεις, σε άλλες χώρες.
* Θα αξιοποιεί υφιστάμενες υποδομές και πρότυπα, ελαχιστοποιώντας το κόστος προσαρμογής.
* Θα ενισχύσει τον ανταγωνισμό στην ευρωπαϊκή αγορά πληρωμών, μειώνοντας την εξάρτηση από μη ευρωπαϊκούς παρόχους.
* Θα εισαγάγει νέες δυνατότητες, όπως οι offline πληρωμές.
* Θα ωθήσει τράπεζες και παρόχους να αναπτύξουν νέα προϊόντα σε συνδυασμό με το ψηφιακό ευρώ.
* Θα λειτουργεί με αυστηρά πρότυπα ασφάλειας και προστασίας προσωπικών δεδομένων.
«Το ψηφιακό ευρώ έχει ιδιαίτερη σημασία για το μέλλον της Ευρώπης, καθώς ενισχύει τη νομισματική κυριαρχία στη ζώνη του ευρώ και την ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού χώρου πληρωμών. Προσφέρει μια αξιόπιστη δημόσια εναλλακτική λύση σε χρήμα κεντρικής τράπεζας έναντι των διαθέσιμων ιδιωτικών μέσων πληρωμών και στηρίζει την καινοτομία. Παράλληλα, συμβάλλει στη χρηματοοικονομική ένταξη, παρέχοντας τη δυνατότητα σε όλους τους πολίτες να συμμετέχουν στην ψηφιακή οικονομία», καταλήγει η Τράπεζα της Ελλάδος.
