Μετά τα αρχικά πλήγματα που εξαπέλυσαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ κατά του Ιράν, οι χρηματοπιστωτικές αγορές πόνταραν στην παροδική φύση των οικονομικών συνεπειών. Εκτιμήσεις διαχειριστών κεφαλαίων με έδρα τις ΗΠΑ, όπως και η Goldman Sachs, έκαναν λόγο για προσωρινές διαταραχές, προβλέποντας ότι οι τιμές του πετρελαίου θα υποχωρήσουν εντός του έτους. Η UniCredit μάλιστα προέβλεπε περιορισμό της τιμής του αργού πετρελαίου στα 80 δολάρια το βαρέλι.
Ωστόσο, μόλις τρεις εβδομάδες αργότερα, η προοπτική ενός παρατεταμένου πολέμου στη Μέση Ανατολή έχει μετατρέψει την αισιοδοξία σε βαθιά αβεβαιότητα, προκαλώντας σοβαρά οικονομικά προβλήματα. Οι τιμές του πετρελαίου έχουν ξεπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι, ενώ οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχουν διπλασιαστεί. Η μεταβλητότητα κυριαρχεί στις αγορές, καθώς οι καταναλωτές παγκοσμίως προετοιμάζονται για αύξηση του κόστους ζωής.
Κεντρικές τράπεζες, όπως η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ, η Τράπεζα της Αγγλίας και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, προειδοποιούν για ουσιαστική επίδραση του πολέμου στον πληθωρισμό και την παγκόσμια ανάπτυξη. Παρά την επικρατούσα άποψη για μια σύντομη λήξη των συγκρούσεων και την άμεση επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, αναλυτές όπως ο Άλμπερτ Έντουαρντς της Société Générale εκφράζουν ανησυχίες για ασύμμετρους κινδύνους και το ενδεχόμενο ενός κύματος στασιμοπληθωρισμού.
Η βαριά βιομηχανία της Ευρώπης πλήττεται ιδιαίτερα, με εργοστάσια όπως αυτό της Huntsman στο Teesside να βρίσκονται σε κίνδυνο και εταιρείες όπως η BASF στη Γερμανία να αναγκάζονται να αυξήσουν τις τιμές τους. Η απότομη αύξηση του κόστους των λιπασμάτων, βασικού υποπροϊόντος της πετρελαϊκής βιομηχανίας, πλήττει τους αγρότες παγκοσμίως και προμηνύει αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων.
Το Ιράν έχει απειλήσει με εκτόξευση της τιμής του πετρελαίου στα 200 δολάρια το βαρέλι, στοχεύοντας τη ναυσιπλοΐα στο στενό θαλάσσιο πέρασμα μεταξύ των ακτών του και του Ομάν, καθώς και διυλιστήρια και αγωγούς στη Μέση Ανατολή. Η επίθεση ιρανικών πυραύλων στο Ras Laffan του Κατάρ, μια σημαντική εγκατάσταση υγροποιημένου φυσικού αερίου, έχει οδηγήσει αναλυτές σε προειδοποιήσεις για ένα «σενάριο καταστροφής» στις ενεργειακές αγορές.
Στην Ουάσινγκτον, οι δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ είναι αντιφατικές, εντείνοντας την αβεβαιότητα. Σε αυτό το περιβάλλον, επιχειρήσεις και επενδυτές αντιμετωπίζουν αυξανόμενες δυσκολίες. Η Barclays παρομοίασε τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου με «ομίχλη του πολέμου», ενώ η Deloitte τονίζει ότι οι αυξήσεις στις τιμές ενέργειας είναι προάγγελοι οικονομικών προβλημάτων, όπως συνέβη στις υφέσεις του 1973, 1979 και 1990.
Οι παραλληλισμοί με τη δεκαετία του 1980, όταν ο Ρόναλντ Ρίγκαν έστειλε αμερικανικά πολεμικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ για να προστατεύσει την εμπορική ναυτιλία κατά τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ, είναι εμφανείς. Στο πλαίσιο του «Πολέμου των Τάνκερ», η Ουάσινγκτον είχε κινητοποιήσει τη μεγαλύτερη ναυτική νηοπομπή από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο για να διασφαλίσει τη ροή των εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Παρά την απελευθέρωση 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου από στρατηγικά αποθέματα, οι ειδικοί προειδοποιούν για επικείμενους περιορισμούς στην προσφορά, που θα επηρεάσουν διυλιστήρια και προϊόντα παγκοσμίως. Σε περίπτωση παρατεταμένης σύγκρουσης, αναμένονται επιπτώσεις σε υποπροϊόντα όπως τα λιπάσματα, με σοβαρές συνέπειες για τη γεωργία και τις τιμές τροφίμων. Επιπλέον, πλήττονται πλαστικά, χημικά και φαρμακευτικά προϊόντα, ενώ η έλλειψη ηλίου επηρεάζει την παραγωγή μικροτσίπ και ιατρικού εξοπλισμού.
Αναλυτές της Société Générale τονίζουν ότι τα ορυκτά καύσιμα και οι πρώτες ύλες της πετροχημικής βιομηχανίας αποτελούν τον σκελετό της σύγχρονης οικονομίας, καθιστώντας τα διακυβεύματα της σύγκρουσης τεράστια. Υπάρχει αυξανόμενη έλλειψη σε ραφιναρισμένα προϊόντα, καθώς χώρες όπως η Κίνα και η Νότια Κορέα επιβάλλουν ή εξετάζουν απαγορεύσεις εξαγωγών.
Αν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν αποκλεισμένα για μήνες, οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες – από τρόφιμα έως ημιαγωγούς – ενδέχεται να είναι τόσο κρίσιμες, που να συγκρίνονται με το σοκ της πανδημίας COVID-19 σε συνδυασμό με τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας.
