Στο κεντρικό ρόλο που διαδραματίζει η Ελλάδα στις εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στην Ευρώπη, εστιάζει δημοσίευμα των Financial Times. Η χώρα χαρακτηρίζεται ως η “νότια πύλη” της Ευρώπης, καθώς διαδραματίζει καθοριστική συμμετοχή στη μεταβατική περίοδο που σηματοδοτεί την έναρξη της πλήρους απαγόρευσης του ρωσικού φυσικού αερίου.
Το άρθρο επισημαίνει ότι η Ελλάδα τοποθετείται ως η νότια πύλη της Ευρώπης για εισαγωγές LNG, κυρίως από τις ΗΠΑ, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση προετοιμάζεται για την πλήρη απαγόρευση του ρωσικού αερίου έως το 2027. Η Αθήνα ποντάρει στη γεωγραφική της θέση, την επέκταση της δυναμικότητας LNG, τις αναβαθμίσεις υποδομών και τους στενούς δεσμούς με την Ουάσιγκτον, προκειμένου να διασφαλίσει κεντρικό ρόλο στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου μετά την εφαρμογή της απαγόρευσης.
Σημειώνεται ότι πριν από την πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία το 2022, η Μόσχα προμήθευε περίπου το 40% του φυσικού αερίου της ΕΕ. Μέχρι το 2024, το μερίδιο αυτό είχε μειωθεί σε περίπου 11%, με μεγάλο μέρος του κενού να καλύπτεται από LNG των ΗΠΑ, το οποίο πλέον αντιπροσωπεύει σχεδόν το 60% των εισαγωγών LNG της ΕΕ.
Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, δήλωσε στους Financial Times: «Δεν πρόκειται πλέον να χρηματοδοτούμε τον επιτιθέμενο. Πρέπει να γίνουν περισσότερες προσπάθειες για τη σταδιακή κατάργηση των ρωσικών ορυκτών καυσίμων. Αυτή η αποσύνδεση δεν θα συμβεί από μόνη της».
Από την ανάληψη των καθηκόντων του το 2025, ο κ. Παπασταύρου έχει προωθήσει στενότερες σχέσεις με τις ΗΠΑ, παρουσιάζοντας την ενέργεια ως γέφυρα των διατλαντικών σχέσεων σε μια περίοδο αυξημένων εντάσεων μεταξύ Ουάσιγκτον και Βρυξελλών. «Αυτό που ξεκίνησε ως έκτακτη προμήθεια LNG από τις ΗΠΑ μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία έχει εξελιχθεί σε μια πιο μακροπρόθεσμη αναδιάταξη των ενεργειακών πηγών της ΕΕ», ανέφερε ο κ. Παπασταύρου. «Η αμερικανική ενέργεια έχει μετατραπεί σε δομικό πυλώνα της αρχιτεκτονικής ασφαλείας της Ευρώπης».
Η ΕΕ έχει επίσης μειώσει δραστικά τις εισαγωγές πετρελαίου από τη Ρωσία. Ελληνόκτητα δεξαμενόπλοια συνέχισαν να μεταφέρουν ρωσικό πετρέλαιο προς άλλους προορισμούς, ιδιαίτερα σε περιόδους κατά τις οποίες η τιμή spot πετρελαίου στα ρωσικά λιμάνια ήταν αρκετά χαμηλή, ώστε να επιτρέπει τη συμμόρφωση με το πλαφόν τιμών που επέβαλαν οι σύμμαχοι του Κιέβου. Η φιλοδοξία της Ελλάδας να εξελιχθεί σε βασικό σημείο εισόδου για το αμερικανικό αέριο είναι εμφανής στη Ρεβυθούσα, το νησί δυτικά της Αθήνας όπου βρίσκεται ο κύριος τερματικός σταθμός LNG της χώρας.
Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, αμερικανικό φορτίο εκφορτωνόταν στον σταθμό. Από εκεί, το επαναεριοποιημένο LNG κατευθύνεται προς τα Βαλκάνια και πέραν αυτών μέσω του «κάθετου διαδρόμου» (vertical corridor), ενός συστήματος ροής από νότο προς βορρά που δημιουργήθηκε από την Ελλάδα, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία μετά το 2022, όταν η Ρωσία διέκοψε τις εξαγωγές αερίου προς τη Βουλγαρία επειδή η Σόφια αρνήθηκε να πληρώσει σε ρούβλια.
Οι χώρες του κάθετου διαδρόμου προσάρμοσαν σε μεγάλο βαθμό τις υπάρχουσες υποδομές για να κατασκευάσουν το σύστημα από νότο προς βορρά, ενώ η Βουλγαρία πραγματοποιεί επένδυση 400 εκατ. ευρώ για την άρση σημείων συμφόρησης έως το 2027.
Πριν από το 2022, οι ροές φυσικού αερίου στην Ευρώπη κινούνταν επί δεκαετίες από βορρά προς νότο. Η Ελλάδα είχε ξεκινήσει τη διαφοροποίηση των προμηθειών της πριν από την εισβολή, σύμφωνα με την Μαρία Ρίτα Γκάλι, μέχρι προσφάτως διευθύνουσα σύμβουλο του ΔΕΣΦΑ. Αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στον αγωγό TAP, ύψους 4,5 δισ. ευρώ, που ολοκληρώθηκε το 2020 και συνδέει τα ελληνοτουρκικά σύνορα με την Ιταλία μέσω Αλβανίας και Αδριατικής. «Όταν ξέσπασε η κρίση, βρισκόμασταν σε ισχυρότερη θέση», είπε. Η Αθήνα ολοκλήρωσε επίσης τον διασυνδετήριο αγωγό Ελλάδας-Βουλγαρίας και ενίσχυσε τη δυναμικότητα με δύο νέους σταθμούς συμπίεσης στη βόρεια Ελλάδα.
