Η παγκόσμια οικονομία βυθίζεται σε έναν εφιάλτη ακρίβειας, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν πυροδοτεί πρωτοφανείς αυξήσεις στις τιμές των ενεργειακών προϊόντων. Το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ και η κλιμάκωση των επιθέσεων σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας έχουν οδηγήσει το αργό πετρέλαιο σε ραγδαία άνοδο, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη εβδομαδιαία αύξηση των τελευταίων δεκαετιών.
Η Goldman Sachs προειδοποιεί για πιθανή επιστροφή στα εφιαλτικά επίπεδα του 2008, εάν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα για την αποκατάσταση της διέλευσης από το Στενό του Ορμούζ. Η εκτίναξη του κόστους σε βενζίνη, ντίζελ και καύσιμα αεροσκαφών απειλεί να ακυρώσει κάθε προσπάθεια συγκράτησης του πληθωρισμού, θέτοντας σε συναγερμό τις κεντρικές τράπεζες και τις κυβερνήσεις παγκοσμίως.
Το αργό πετρέλαιο Brent έκλεισε την περασμένη Παρασκευή (06/03) 8,5% υψηλότερα, φτάνοντας τα 92,69 δολάρια το βαρέλι, ενώ η εβδομαδιαία του άνοδος έφτασε το 28%. Το αμερικανικό West Texas Intermediate σημείωσε εβδομαδιαία άνοδο 36%, φτάνοντας τα 90,90 δολάρια, τη μεγαλύτερη από το 1983.
Αυτή η εκρηκτική αύξηση ήρθε μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν και την αντεπίθεση της Τεχεράνης, η οποία εμπόδισε τη διέλευση πετρελαιοφόρων από το Στενό του Ορμούζ, μια κρίσιμη θαλάσσια οδό που διακινεί περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εφοδιασμού πετρελαίου.
Οι εντάσεις κλιμακώθηκαν περαιτέρω την Παρασκευή (06/03), όταν ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι δεν θα υπάρξει συμφωνία με το Ιράν χωρίς άνευ όρων παράδοση, ενώ ο υπουργός Ενέργειας του Κατάρ προέβλεψε ότι το πετρέλαιο θα φτάσει τα 150 δολάρια το βαρέλι, εάν ο πόλεμος δεν τερματιστεί σύντομα.
Η Goldman Sachs εκτιμά ότι οι τιμές του πετρελαίου πιθανότατα θα ξεπεράσουν τα 100 δολάρια την επόμενη εβδομάδα, εάν μέχρι τότε δεν υπάρξουν σημάδια επίλυσης της κρίσης στο Στενό του Ορμούζ. Η τράπεζα προειδοποιεί ότι οι τιμές, ιδιαίτερα των διυλισμένων προϊόντων, ενδέχεται να υπερβούν τα υψηλά επίπεδα του 2008 και του 2022, εάν η διακίνηση μέσω του στενού παραμείνει περιορισμένη καθ’ όλη τη διάρκεια του Μαρτίου.
Οι επιθέσεις στο Ιράν, οι οποίες οδήγησαν στον θάνατο του ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και άλλων αξιωματούχων, προκάλεσαν την απάντηση της Τεχεράνης με πυραύλους και drones προς το Ισραήλ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν.
Οι επιπτώσεις στην ενέργεια είναι ήδη μεγαλύτερες από τον πόλεμο στην Ουκρανία, σύμφωνα με αναλυτές, καθώς αργό πετρέλαιο, υγροποιημένο φυσικό αέριο και προϊόντα πετρελαίου αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα ελλείψεις. Πολλοί έμποροι υποτιμούν την πιθανή διάρκεια του χάους, ποντάροντας σε γρήγορη λύση.
Το Ιράκ έχει διακόψει μεγάλο μέρος της παραγωγής πετρελαίου, ενώ το Κουβέιτ αναμένεται να ακολουθήσει, καθώς οι αποθηκευτικές εγκαταστάσεις φτάνουν στα όρια τους. Υπάρχει πιθανότητα η Σαουδική Αραβία να αναγκαστεί να μειώσει την παραγωγή της.
Οι τιμές των πετρελαϊκών προϊόντων αυξήθηκαν δραματικά, με τις τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ να φτάνουν τα 3,32 δολάρια ανά γαλόνι, την υψηλότερη τιμή από τον Αύγουστο του 2024. Οι τιμές του ντίζελ αυξήθηκαν επίσης ραγδαία, απειλώντας να αυξήσουν το κόστος μεταφορών, γεωργίας και κατασκευών. Στην Ευρώπη, η τιμή καυσίμου για αεροσκάφη αυξήθηκε κατά 12%, φτάνοντας τα 1.416 δολάρια ανά τόνο.
Αυτή η εκρηκτική αύξηση των τιμών της ενέργειας έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή για την παγκόσμια οικονομία, καθώς πολλές κεντρικές τράπεζες, όπως η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ, ήλπιζαν ότι ο πληθωρισμός είχε αρχίσει να τιθασεύεται. Η JPMorgan εκτιμά ότι κάθε αύξηση 10% στις τιμές του πετρελαίου θα αυξήσει τον πληθωρισμό κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα και θα μειώσει την αύξηση του ΑΕΠ κατά 0,2 ποσοστιαία μονάδα.
Οι φόβοι για νέα αύξηση του πληθωρισμού επηρέασαν τις παγκόσμιες αγορές ομολόγων, με τις αποδόσεις να αυξάνονται. Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, προσπάθησε να κατευνάσει τους φόβους, δηλώνοντας ότι η κατάσταση θα βελτιωθεί εντός εβδομάδων. Η κυβέρνηση Τραμπ παρουσίασε σχέδια για πρόγραμμα ασφάλισης και συνοδείας, αλλά οι ειδικοί πιστεύουν ότι η ροή θα αποκατασταθεί μόνο όταν οι ΗΠΑ και οι αμερικανοϊσραηλινές δυνάμεις εγγυηθούν την ασφάλεια.
