Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) εκφράζει έντονη ανησυχία για την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας, καθώς η συνεχιζόμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και η συνακόλουθη άνοδος των τιμών ενέργειας εγείρουν σοβαρούς κινδύνους για την ανάπτυξη, φτάνοντας έως και την πρόκληση ύφεσης. Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του οργανισμού, οι διαταραχές στη ναυσιπλοΐα, ιδιαίτερα στα Στενά του Ορμούζ, σε συνδυασμό με τις αυξήσεις στις τιμές του πετρελαίου, εντείνουν την αβεβαιότητα σε αγορές που ήδη βρίσκονται υπό πίεση.
Το ΔΝΤ έχει διαμορφώσει τρία σενάρια για την εξέλιξη της παγκόσμιας οικονομίας. Το βασικό, αισιόδοξο σενάριο, προβλέπει σύντομη διάρκεια της σύγκρουσης και σταδιακή ομαλοποίηση των τιμών πετρελαίου στο δεύτερο εξάμηνο του 2026, με την τιμή του βαρελιού να κυμαίνεται γύρω στα 82 δολάρια. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ, Pierre-Olivier Gourinchas, οι τρέχουσες εξελίξεις ενδέχεται να ωθούν την κατάσταση προς πιο αρνητικές κατευθύνσεις.
Στο δυσμενές σενάριο, η ένταση στη Μέση Ανατολή παρατείνεται, ωθώντας τις τιμές πετρελαίου κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι, ενώ στο ακραίο σενάριο, η κλιμάκωση του πολέμου θα έχει σοβαρές επιπτώσεις στις παγκόσμιες αγορές. Σε αυτό το πιο αρνητικό σενάριο, η παγκόσμια οικονομία αντιμετωπίζει τον κίνδυνο ύφεσης, με τις τιμές πετρελαίου να εκτοξεύονται στα 110 δολάρια το 2026 και 125 δολάρια το 2027. Η παγκόσμια ανάπτυξη θα μπορούσε να υποχωρήσει έως και στο 1,5%, ένα επίπεδο που έχει παρατηρηθεί σπάνια από το 1980, κυρίως σε περιόδους μεγάλων κρίσεων όπως η χρηματοπιστωτική κρίση του 2009 και η πανδημία COVID-19.
Ο πληθωρισμός αποτελεί επίσης ένα σημαντικό μέτωπο ανησυχίας. Η αύξηση της ενέργειας αναμένεται να πυροδοτήσει ένα νέο κύμα πληθωρισμού, φτάνοντας ενδεχομένως πάνω από 6% το 2026 στο ακραίο σενάριο, σε αντίθεση με το 4,4% του πιο αισιόδοξου. Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι η διατήρηση των τιμών σε υψηλά επίπεδα μπορεί να ενισχύσει τις προσδοκίες για μόνιμο πληθωρισμό, οδηγώντας σε αυξήσεις μισθών και περαιτέρω ανατιμήσεις. Αυτό θα μπορούσε να αναγκάσει τις κεντρικές τράπεζες να υιοθετήσουν πιο αυστηρή νομισματική πολιτική, με περαιτέρω αυξήσεις επιτοκίων.
Οι επιπτώσεις στην ανάπτυξη διαφέρουν ανάλογα με την περιοχή. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναμένεται να εμφανίσουν ανθεκτικότητα, με ανάπτυξη 2,3% το 2026, χάρη στις επενδύσεις στην τεχνολογία και την τεχνητή νοημοσύνη. Η Ευρωζώνη, λόγω της ενεργειακής της εξάρτησης, πλήττεται περισσότερο, προβλέποντας ανάπτυξη 1,1% το 2026 και 1,2% το 2027. Η Κίνα αναμένεται να αναπτυχθεί κατά 4,4% το 2026, με επιβράδυνση στο 4% το 2027, ενώ η Ιαπωνία παραμένει σε χαμηλή ανάπτυξη, κάτω από 1%.
Οι αναδυόμενες οικονομίες, που εξαρτώνται περισσότερο από την ενέργεια, πλήττονται ιδιαιτέρως. Η ανάπτυξη προβλέπεται στο 3,9% το 2026, ενώ στη Μέση Ανατολή και Κεντρική Ασία, πέφτει στο 1,9%. Συγκεκριμένα, το Ιράν αναμένεται να δει απώλειες 6,1%, το Κατάρ 8,6% και το Ιράκ 6,8%. Η Ινδία, ωστόσο, αποτελεί θετική εξαίρεση, με ανάπτυξη 6,5% για το 2026 και το 2027, χάρη στη δυναμική της οικονομίας και τις εμπορικές συμφωνίες.
Τέλος, το ΔΝΤ απευθύνει προειδοποίηση για τα μέτρα στήριξης που υιοθετούν οι κυβερνήσεις, όπως επιδοτήσεις καυσίμων, πλαφόν τιμών και φορολογικές ελαφρύνσεις. Τονίζει ότι τέτοια μέτρα, αν δεν είναι στοχευμένα και προσωρινά, μπορούν να επιβαρύνουν σημαντικά τα δημόσια οικονομικά. Η στήριξη πρέπει να εστιάζει στους πιο ευάλωτους, χωρίς να διαταράσσεται η δημοσιονομική ισορροπία.
Συμπερασματικά, η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται σε μια περίοδο υψηλής αβεβαιότητας, με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή να αποτελεί τον κύριο παράγοντα κινδύνου. Οι μελλοντικές εξελίξεις θα καθορίσουν αν η παγκόσμια οικονομία θα παραμείνει σε θετική τροχιά ή θα βρεθεί αντιμέτωπη με μια νέα οικονομική κρίση.
