Ο Κινέζος πρόεδρος Xi Jinping εξέφρασε τις πιο έντονες προειδοποιήσεις του μέχρι σήμερα για την κατάσταση της παγκόσμιας οικονομίας, δηλώνοντας στον Ισπανό πρωθυπουργό Pedro Sánchez στο Πεκίνο ότι «η διεθνής τάξη καταρρέει σε χάος». Η φράση αυτή, όπως μεταδόθηκε από το Bloomberg, υποδηλώνει όχι μόνο αναταραχή, αλλά και ηθική παρακμή. Οι δύο ηγέτες δεσμεύτηκαν για στενότερους διμερείς δεσμούς και κάλεσαν για κοινό μέτωπο στη διατήρηση του πολυμερούς συστήματος, ένα σήμα προς την Ουάσινγκτον ότι το Πεκίνο σκοπεύει να καλύψει το κενό που αφήνει η πιο μονομερής στάση της Αμερικής.
Η ζοφερή εκτίμηση του Xi μοιράζεται όλο και περισσότερο από τις πιο εξέχουσες οικονομικές προσωπικότητες παγκοσμίως. Ο CEO της BlackRock, Larry Fink, μιλώντας στο BBC στα τέλη Μαρτίου, παρουσίασε ένα δυσοίωνο δίλημμα: είτε ο πόλεμος στο Ιράν θα επιλύσει την επανένταξη της χώρας στις παγκόσμιες αγορές, οδηγώντας την τιμή του πετρελαίου στα 40 δολάρια το βαρέλι, είτε η σύγκρουση θα συνεχιστεί, ανεβάζοντας το πετρέλαιο στα 150 δολάρια και προκαλώντας χρόνια διαταραχής στην προσφορά. «Δεν νομίζω ότι κανείς γνωρίζει ποιο θα είναι το αποτέλεσμα», δήλωσε.
Οι κίνδυνοι είναι τεράστιοι. Το Ιράν συνορεύει με τα Στενά του Ορμούζ, μια στενή θαλάσσια οδό από την οποία διακινούνται περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου καθημερινά, δηλαδή περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς. Από την έναρξη του πολέμου, το στενό έχει ουσιαστικά αποπνιγεί: έχουν τοποθετηθεί νάρκες, έχουν διαταραχθεί οι θαλάσσιες μεταφορές και η τιμή διέλευσης έχει αυξηθεί για τα λίγα πλοία που η Τεχεράνη έχει επιτρέψει να περάσουν. Οι συνέπειες εκτείνονται πολύ πέρα από τις αγορές ενέργειας. Οι τιμές των λιπασμάτων, οι εφοδιαστικές αλυσίδες, το κόστος της γεωργίας – ο Fink προειδοποίησε ότι όλα κρέμονται από μια κλωστή. «Θα έχουμε παγκόσμια ύφεση», είπε ξεκάθαρα, περιγράφοντας το χειρότερο σενάριο.
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) χτυπά παρόμοιους συναγερμούς. Στην Έκθεση Παγκόσμιας Οικονομικής Προοπτικής (World Economic Outlook) του Απριλίου 2026, το Ταμείο μείωσε την πρόβλεψη για την παγκόσμια ανάπτυξη στο 3,1% για φέτος – μια ουσιαστική αναθεώρηση προς τα κάτω, την οποία απέδωσε ρητά στην έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Το χειρότερο σενάριο ήταν παρόμοιο με αυτό του Fink: μόλις 2% παγκόσμια ανάπτυξη, το όριο για μια παγκόσμια ύφεση. Η Γενική Διευθύντρια του ΔΝΤ, Kristalina Georgieva, δήλωσε πριν από την έκθεση ότι «ακόμα και το πιο αισιόδοξο σενάριό μας περιλαμβάνει αναθεώρηση προς τα κάτω της ανάπτυξης», σημειώνοντας ότι χωρίς τη σύγκρουση στο Ιράν, το Ταμείο θα προετοίμαζε αναβάθμιση των προβλέψεών του. Οι αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες αναμένεται να υποστούν τα σοβαρότερα πλήγματα.
Αυτές οι δυσοίωνες προβλέψεις συνυπάρχουν δύσκολα με μια οικονομία των ΗΠΑ που συνεχίζει να αψηφά τη βαρύτητα, αναπτυσσόμενη με ταχύτερο ρυθμό από τον υπόλοιπο ανεπτυγμένο κόσμο και καταγράφοντας τεράστιες επιτυχίες στο χρηματιστήριο. Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, ο S&P 500 διέγραψε όλες τις απώλειές του από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, με πολλούς αναλυτές της αγοράς να σχολιάζουν ότι το «Trump TACO trade» πήγαινε καλά.
Ο οικονομολόγος Scott Sumner, σε ένα ευρέως διαδεδομένο δοκίμιό του που δημοσιεύτηκε νωρίτερα αυτό το μήνα, σημείωσε ότι οι σχολιαστές αποτυγχάνουν σταθερά να προβλέψουν υφέσεις και οι επαναλαμβανόμενες προειδοποιήσεις τους έχουν γίνει ένα είδος αντανακλαστικού θορύβου. Σημείωσε ότι από το 1983, υπήρξαν μόλις τέσσερις υφέσεις στις ΗΠΑ – περίπου μία ανά δεκαετία – σε σύγκριση με 19 τα πρώτα 83 χρόνια του 20ού αιώνα. Οι προβλέψεις για ύφεση που συνδέονταν με τον πόλεμο στην Ουκρανία, τις αυξήσεις επιτοκίων της Fed το 2023 και τους δασμούς απελευθέρωσης του Trump απέτυχαν όλες να επαληθευτούν. «Το 2026», έγραψε, «ένας φοιτητής οικονομικών θα μπορούσε να έχει καθαρή μνήμη μόνο μιας ύφεσης, καθώς η οικονομία βρισκόταν επίσημα στη φάση της «συστολής» του επιχειρηματικού κύκλου για μόλις 2 από τους προηγούμενους 200 μήνες – Φεβρουάριο έως Απρίλιο 2020.»
Ο Tyler Goodspeed, επικεφαλής οικονομολόγος της ExxonMobil και πρώην οικονομικός σύμβουλος του Λευκού Οίκου υπό τον Trump, υποστηρίζει μια συμπληρωματική άποψη στη νέα του ιστορία των υφέσεων: ότι οι υφέσεις, αντί να είναι αναπόφευκτα χαρακτηριστικά του καπιταλισμού, είναι ιστορικά συγκυριακά γεγονότα – πράγματα που συμβαίνουν στις οικονομίες, όχι πράγματα που απλώς συμβαίνουν. Όπως σημειώνει ο Sumner, οι ΗΠΑ μόλις επέτυχαν την πρώτη τους «μαλακή προσγείωση», ψύχοντας σταδιακά τον πληθωρισμό χωρίς να καταστρέψουν την ανάπτυξη – «και κανείς δεν φάνηκε να το προσέξει». Αυτή η ιστορική αμνησία λειτουργεί και προς τις δύο κατευθύνσεις. Η ίδια οικονομία που έχει περάσει μόνο δύο από τους τελευταίους 200 μήνες σε ύφεση, τώρα αντιμετωπίζει έναν πόλεμο στην Περσική Θάλασσα, ένα κατακερματισμένο εμπορικό σύστημα και έναν Κινέζο πρόεδρο που προειδοποιεί για ηθική και γεωπολιτική κατάρρευση. Ο Xi, ο Fink και το ΔΝΤ μπορεί ακόμα να φωνάζουν «λύκος», αλλά ο λύκος σπάνια έχει βρεθεί τόσο κοντά στην πόρτα.
