Το Ιράν, παρά την απώλεια του ανώτατου ηγέτη του, την καταστροφή στρατιωτικών υποδομών και την αποξένωση συμμάχων, εκμεταλλεύεται τον πόλεμο με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ για να αποκτήσει πρωτοφανή διαπραγματευτική δύναμη. Η Τεχεράνη, εστιάζοντας στη στρατηγική σημασία του Στενού του Ορμούζ, επιδιώκει να επιβάλει τους δικούς της όρους, θυμίζοντας την τακτική των δασμών που είχε υιοθετήσει ο Donald Trump.
Σύμφωνα με πληροφορίες της Wall Street Journal, το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), η σκληροπυρηνική στρατιωτική δύναμη που έχει εδραιώσει την εξουσία της μετά τον θάνατο του Khamenei, έχει κοινοποιήσει στον Trump μια σειρά από προϋποθέσεις για κατάπαυση του πυρός. Αν και οι δύο πλευρές δεν διατηρούν άμεση επαφή, οι απαιτήσεις στάλθηκαν μέσω μεσαζόντων στη Μέση Ανατολή, παρόμοια με τον τρόπο που είχε προωθηθεί το σχέδιο 15 σημείων των ΗΠΑ μέσω του Πακιστάν. Ο Donald Trump, ο οποίος έχει διαφημίσει την ικανότητά του να επιβάλλει συμφωνίες μέσω δασμών, ισχυρίζεται ότι η κυβέρνησή του βρίσκεται σε γόνιμες διαπραγματεύσεις με το Ιράν, μια δήλωση που η Τεχεράνη έχει χλευάσει.
Οι απαιτήσεις του Ιράν είναι εκτεταμένες: κλείσιμο όλων των αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων στον Περσικό Κόλπο, πλήρεις αποζημιώσεις για τις αμερικανικές επιθέσεις σε ιρανικό έδαφος και άρση όλων των κυρώσεων. Επιπλέον, το Ιράν ζητά τη διατήρηση των πυραυλικών του προγραμμάτων και εγγυήσεις ότι ο πόλεμος δεν θα επανεκκινήσει, τόσο για το ίδιο όσο και για τον σύμμαχο του, την Hezbollah στον Λίβανο.
Ωστόσο, μία απαίτηση ξεχωρίζει. Το Ιράν διεκδικεί ένα νέο καθεστώς για το Στενό του Ορμούζ, επιθυμώντας να εισπράττει τέλη από κάθε πλοίο που διέρχεται από την κρίσιμη αυτή υδάτινη οδό, μιμούμενο το μοντέλο της Αιγύπτου με την Διώρυγα του Σουέζ. Ενώ η Διώρυγα του Σουέζ, μια τεχνητή κατασκευή, επιβάλλει τέλη για την κάλυψη του κόστους συντήρησής της, το Στενό του Ορμούζ είναι φυσική οδός. Η Τεχεράνη επιδιώκει ουσιαστικά να χρεώνει τα πλοία για την “άδεια” διέλευσής τους, απειλώντας με βομβαρδισμό. Η σημασία του Στενού είναι αδιαμφισβήτητη, καθώς περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου διέρχεται από αυτό καθημερινά, καθιστώντας το το πλέον κρίσιμο σημείο συμφόρησης στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
Παρόλο που οι τιμές του πετρελαίου έχουν παρουσιάσει άνοδο λόγω των ελπίδων για ειρήνη, οι αναλυτές προειδοποιούν για τις συνέπειες ενός πιθανού κλεισίματος του στενού. Στις 24 Μαρτίου, μόνο δύο πλοία διέπλευσαν το Στενό, έναντι των συνήθων 150-160. Εάν επιβληθεί ένα μόνιμο ιρανικό τέλος, αυτό θα αναδιαμορφώσει την οικονομία της παγκόσμιας ενέργειας και θα δώσει στην Τεχεράνη ένα ισχυρό μοχλό πίεσης.
Το Ιράν έχει ήδη αρχίσει να χρεώνει περίπου 2 εκατομμύρια δολάρια ανά πλοίο για τη διέλευση, κάτι που έχει επιβεβαιωθεί από το ιρανικό Υπουργείο Εξωτερικών. Αναλυτές σημειώνουν ότι το τέλος αυτό είναι “ευκαιρία” σε σύγκριση με τα ασφάλιστρα πλοίων, τα οποία έχουν εκτοξευθεί μετά την έναρξη του πολέμου. Αυτό ουσιαστικά σημαίνει ότι η Τεχεράνη εκμεταλλεύεται την απειλή των δικών της πυραύλων και ναρκών για να αποκομίσει κέρδη. Επιπλέον, ένα ανεπιβεβαίωτο ιρανικό σχέδιο για πληρωμή των τελών σε γουάν, αντί για δολάρια, θα απειλούσε σοβαρά την κυριαρχία του αμερικανικού πετροδολαρίου, βασικό στοιχείο για τη διατήρηση της συναλλαγματικής της αξίας από τις ΗΠΑ.
Αμερικανοί αξιωματούχοι χαρακτήρισαν τις απαιτήσεις “γελοίες και ανέφικτες”, δηλώνοντας ότι η στάση του Ιράν θα καταστήσει την επίτευξη συμφωνίας δυσκολότερη. Ωστόσο, οι απαιτήσεις αυτές δεν στοχεύουν στην άμεση αποδοχή, αλλά στην καθιέρωση ενός σημείου διαπραγμάτευσης εν μέσω των διακυμάνσεων στις αγορές ενέργειας.
Το IRGC επιδεικνύει επίσης την επιρροή του, διαμορφώνοντας τις διαπραγματεύσεις με τους δικούς του όρους και σηματοδοτώντας προς το εσωτερικό κοινό ότι το Ιράν εξήλθε αλώβητο από τον πόλεμο. Το ιρανικό συμβούλιο πληροφοριών χαρακτήρισε το ειρηνευτικό σχέδιο των ΗΠΑ ως μια λίστα επιθυμιών που δεν επετεύχθησαν στο πεδίο της μάχης. Το ημι-επίσημο πρακτορείο ειδήσεων Press TV ανέφερε ότι το Ιράν δεν αποδέχεται κατάπαυση του πυρός, αλλά μόνο το τέλος του πολέμου “όταν αποφασίσει” και εφόσον επιτευχθούν οι στρατηγικοί του στόχοι. Το σχέδιο 15 σημείων του Trump είναι εξίσου μεγαλομανές, απαιτώντας την ανατροπή του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και τον τερματισμό της χρηματοδότησης των πληρεξουσίων του, σύμφωνα με το Israel Channel 12.
