Η τιμή του αργού πετρελαίου Brent σημείωσε άλμα άνω του 5%, φτάνοντας σχεδόν τα 110 δολάρια το βαρέλι την Τετάρτη, μετά από πλήγμα του Ισραήλ στο μεγαλύτερο κοίτασμα φυσικού αερίου στον κόσμο, σε συντονισμένη επιχείρηση με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η επίθεση σηματοδοτεί την πρώτη φορά που οι υποδομές πετρελαίου και φυσικού αερίου του Ιράν, και όχι αυτές στον Περσικό Κόλπο, έχουν στοχοποιηθεί από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου.
Το Ιράν μοιράζεται το τεράστιο κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars με το Κατάρ, το οποίο χρησιμοποιεί την πλευρά του για να τροφοδοτεί περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Το υπουργείο Εξωτερικών του Κατάρ καταδίκασε τις επιθέσεις χαρακτηρίζοντάς τες “ένα επικίνδυνο και ανεύθυνο βήμα”.
Η αντίδραση του Ιράν ήταν πιο αιχμηρή. Η Τεχεράνη έδωσε στη δημοσιότητα μια λίστα ενεργειακών εγκαταστάσεων που σχεδίαζε να πλήξει, συμπεριλαμβανομένων εκείνων στη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ, αναφέροντας συγκεκριμένους στόχους όπως το διυλιστήριο Samref της Saudi Aramco και το πετροχημικό σύμπλεγμα Jubail, καθώς και το κοίτασμα φυσικού αερίου Al Hosn στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Η στρατιωτική κοινή διοίκηση του Ιράν δήλωσε ότι θα κλιμακώσει τον πόλεμο “με νέους τρόπους”.
Οι εξελίξεις αυτές έρχονται να προστεθούν σε μια από τις ισχυρότερες αυξήσεις των τιμών του πετρελαίου τα τελευταία χρόνια. Το Brent έχει εκτοξευθεί περίπου 80% από την έναρξη της σύγκρουσης, κυρίως λόγω του σχεδόν πλήρους τερματισμού της κυκλοφορίας τάνκερ μέσω του Στενού του Ορμούζ, του σημείου συμφόρησης που διακινεί περίπου το 20% των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα τη μεγαλύτερη απελευθέρωση αποθεμάτων έκτακτης ανάγκης στην ιστορία του – 400 εκατομμύρια βαρέλια – και οι ΗΠΑ δεσμεύτηκαν να αντλήσουν 172 εκατομμύρια βαρέλια από το Στρατηγικό Απόθεμα Πετρελαίου για 120 ημέρες. Ωστόσο, τα αποθέματα αυτά έχουν ελάχιστη επίδραση στην συγκράτηση των τιμών. Οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν εκτοξευθεί στα υψηλότερα επίπεδα από το 2023, αυξημένες κατά σχεδόν ένα δολάριο από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν.
Η άνοδος του αργού WTI, του δείκτη αναφοράς για το πετρέλαιο του Τέξας, ωχριά μπροστά σε αυτό που συμβαίνει στον Ειρηνικό. Το Dubai crude, ο δείκτης τιμών για τους Ασιάτες αγοραστές, έφτασε σε ιστορικό υψηλό άνω των 150 δολαρίων το βαρέλι την περασμένη εβδομάδα. Το Oman crude έκλεισε πάνω από 152 δολάρια τη Δευτέρα. Το WTI, εν τω μεταξύ, διαπραγματεύεται περίπου στα 96 δολάρια στις ΗΠΑ. Πρόκειται για ένα πρωτοφανές χάσμα άνω των 50 δολαρίων για την ίδια εμπορεύμα, η οποία κανονικά παρουσιάζει διαφορά 5-8 δολαρίων. Το φυσικό αργό στην Ασία διαπραγματεύεται επίσης με premium σχεδόν 40 δολαρίων έναντι του χάρτινου ισοδύναμού του, σημάδι ότι τα πραγματικά βαρέλια είναι πολύ πιο σπάνια από ό,τι υποδηλώνουν τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης.
Αναλυτές εκφράζουν φόβους ότι η έλλειψη στην Ασία θα μπορούσε να μετατραπεί σε ένα πιο δεινό παγκόσμιο σενάριο εάν ο πόλεμος συνεχιστεί. Ο Rory Johnston, αναλυτής εμπορευμάτων με ειδίκευση στο πετρέλαιο, έγραψε ότι όσο παραμένει κλειστό το Στενό του Ορμούζ, τόσο η ελλιπής προσφορά της Ασίας γίνεται πρόβλημα όλων.
“Σχεδόν όλοι περίμεναν ότι αυτό θα είχε τελειώσει μέχρι τώρα”, έγραψε ο Johnston. Οι ασιατικοί διυλιστές αναζητούν πλέον βαρέλια από πιο μακρινές περιοχές, κάτι που, όπως είπε, αποτελεί σημάδι ότι η περιφερειακή σπανιότητα θα μπορούσε σύντομα να γίνει παγκόσμια σπανιότητα.
