Η ραγδαία εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης (AI) αναμένεται να οδηγήσει εκατομμύρια επαγγελματίες σε μια νέα, αβέβαιη κατάσταση, την οποία ο Geoff Curtis, πρώην στέλεχος με σχεδόν τρεις δεκαετίες καριέρας, ονομάζει “καθαρτήριο επαγγελματικής ταυτότητας”. Η εμπειρία του, που περιγράφεται στο νέο του βιβλίο, έρχεται ως προειδοποίηση για τους επαγγελματίες που βλέπουν την ταυτότητά τους να κλονίζεται από τις ραγδαίες τεχνολογικές αλλαγές.
Στις 7 Νοεμβρίου 2023, η καριέρα του Geoff Curtis έφτασε στο τέλος της, όχι με δραματικό τρόπο, αλλά λόγω μιας εξαγοράς που κατέστησε τον ρόλο του περιττό. Μετά από δεκαεννέα χρόνια στον κλάδο, εκ των οποίων εννέα σε εκτελεστική θέση σε εταιρεία βιοτεχνολογίας, βρέθηκε αντιμέτωπος με ένα “τίποτα”. Αυτό που βίωσε δεν ήταν απλώς η απώλεια μιας εργασίας, αλλά η κατάρρευση του θεμελίου πάνω στο οποίο είχε χτίσει την επαγγελματική του ταυτότητα.
Αυτό που ακολούθησε, ο Curtis το έχει ονομάσει “καθαρτήριο επαγγελματικής ταυτότητας” – μια φαινομενικά ατελείωτη αναμονή, χωρίς τίτλο, δομή ή σαφή κατεύθυνση. Είναι ο χώρος ανάμεσα στο ποιοι ήμασταν επαγγελματικά και στο ποιοι μπορεί να γίνουμε. Η μεταφορά από την Καθολική θεολογία, όπου το καθαρτήριο είναι ένα ενδιάμεσο στάδιο εξαγνισμού πριν από κάτι καλύτερο, τονίζει ότι αυτή η κατάσταση δεν αποτελεί αποτυχία, αλλά μια μετάβαση χωρίς χρονοδιάγραμμα. Είναι το αποπροσανατολιστικό χάσμα μεταξύ της απώλειας μιας ταυτότητας δεκαετιών και της μη ακόμη γνώσης του τι θα την αντικαταστήσει.
Βρισκόμαστε σε μια περίοδο έντονων επαγγελματικών μεταβάσεων, και εκατομμύρια άνθρωποι αναμένεται να εισέλθουν σε αυτό το “καθαρτήριο” λόγω της τεχνητής νοημοσύνης. Η απειλή που εγκυμονεί η AI για τους επαγγελματίες υπερβαίνει την απώλεια εργασιών ή την αναδιάρθρωση ρόλων. Πλήττει κάτι πιο θεμελιώδες: την αίσθηση ότι αυτό που αφιερώσαμε την καριέρα μας για να κατακτήσουμε, έχει ακόμη αξία. Για γενιές, η επαγγελματική ταυτότητα ήταν σταθερή. Τεχνολογίες, όμως, διαταράσσουν αυτή τη συνέχεια, καθιστώντας την επαγγελματική συνάφεια λιγότερο βέβαιη, γεγονός που μπορεί να είναι αποσταθεροποιητικό για όσους συνδέουν την αυτοεκτίμησή τους με αυτήν.
Για εκείνους που έχουν βασίσει την αυτοεκτίμησή τους σε τίτλους, εξειδίκευση και αδιάκοπη πρόοδο, το “καθαρτήριο” είναι ιδιαίτερα σκληρό. Η τάση είναι να γεμίζουμε αυτό το κενό με δραστηριότητες, συναντήσεις και έργα που μιμούνται την αίσθηση της προόδου, αποφεύγοντας την δυσφορία που αναπόφευκτα οδηγεί σε μια αναμέτρηση: “Ποιος είμαι χωρίς αυτή τη δουλειά;”.
Παρόλο που ο Curtis δεν προσφέρει έτοιμες λύσεις, μοιράζεται κάποιες παρατηρήσεις από την εμπειρία του:
* **Σταματήστε να γεμίζετε τα κενά με θόρυβο:** Η πρώτη αντίδραση μπορεί να είναι η συσσώρευση γνωριμιών, συμβουλευτικών συζητήσεων και παρόμοιων δραστηριοτήτων. Όλα αυτά, αν και νόμιμα, μπορούν να λειτουργήσουν ως αποφυγή. Το “καθαρτήριο” είναι δυσάρεστο επίτηδες και προσπαθεί να μεταφέρει ένα μήνυμα.
* **Επιτρέψτε στην ταυτότητά σας να είναι προσωρινή:** Η προσπάθεια να κρατήσουμε την επαγγελματική μας ταυτότητα χαλαρά, δοκιμάζοντας νέες εκδοχές του εαυτού μας, αντί να υπερασπιζόμαστε την παλιά, είναι το έργο του “καθαρηρίου”.
* **Επαναπροσδιορίστε τι σημαίνει εξειδίκευση:** Η AI μπορεί να αυτοματοποιήσει πολλές διαδικασίες, αλλά δεν μπορεί να αντικαταστήσει την κρίση, τις σχέσεις, το πλαίσιο και την ικανότητα να θέτουμε τις σωστές ερωτήσεις.
Το “καθαρτήριο επαγγελματικής ταυτότητας” δεν είναι παράκαμψη, αλλά για πολλούς, ο πιο σημαντικός χρόνος στην καριέρα τους. Είναι το σημείο όπου η ερώτηση που αποφεύγαμε έρχεται αντιμέτωπη: όχι “Τι κάνω τώρα;”, αλλά “Ποιος είμαι όταν δεν το κάνω;”. Οι επαγγελματίες που θα αντιμετωπίσουν την αναστάτωση που προκαλεί η AI, θα διαπιστώσουν ότι ο ρόλος τους συνδεόταν άμεσα με την αίσθηση του εαυτού τους, τη δομή, τον καθημερινό σκοπό και την ταυτότητά τους.
Σε αυτές τις στιγμές, η ενστικτώδης αντίδραση είναι η φυγή, η προβολή αυτοπεποίθησης και η γρήγορη εύρεση της επόμενης ευκαιρίας. Ωστόσο, τα “καθαρτήρια” από τα οποία τρέχουμε, είναι συχνά αυτά που χρειαζόμαστε περισσότερο. Ο Curtis, αν και ακόμη βρίσκεται στο δικό του “καθαρτήριο”, έχει κουραστεί να τρέχει και, για πρώτη φορά σε τριάντα χρόνια, μαθαίνει πώς είναι να απλώς να είναι ακίνητος.
