Ο Justin Rosenstein, συνιδρυτής του Asana και πρώην ηγετικό στέλεχος του Facebook, εκφράζει σοβαρές ανησυχίες για την ανεξέλεγκτη πορεία της τεχνητής νοημοσύνης (AI), παραλληλίζοντας την τρέχουσα κατάσταση με την εξέλιξη των social media. Όπως περιγράφει, ενώ αρχικά εντάχθηκε στο Facebook με όραμα τη σύνδεση των ανθρώπων, είδε τελικά την πλατφόρμα να μετατρέπεται σε μηχανή εθισμού, καθώς αυτό αποδείχθηκε πιο κερδοφόρο. Αυτή η λογική, “Αν δεν το κάνουμε εμείς, θα το κάνει κάποιος άλλος”, οδηγεί τώρα την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.
Ο Rosenstein τονίζει ότι η AI έχει τη δυνατότητα να δημιουργήσει πρωτοφανή αφθονία, αλλά ταυτόχρονα εγκυμονεί κινδύνους για ένα μέλλον που δεν θα μπορούμε να ανατρέψουμε. Προτείνει ότι για να υπηρετήσει η AI το δημόσιο συμφέρον, είναι απαραίτητο ο λαός να έχει τον έλεγχο. Η δημοκρατία, όπως ορίζει, σημαίνει ότι οι πολίτες έχουν λόγο στον τρόπο διαμόρφωσης των τεχνολογιών που αναδιαμορφώνουν τις ζωές τους.
Εξηγεί ότι η AI ήδη επηρεάζει καθοριστικά την καθημερινότητά μας, από το περιεχόμενο που βλέπουμε και τις ευκαιρίες εργασίας, μέχρι την έγκριση δανείων και την επιλογή στρατιωτικών στόχων, χωρίς όμως οι πολίτες να έχουν κανένα λόγο. Οι εταιρείες, παρότι γνωρίζουν τους κινδύνους, πιέζουν για ταχεία ανάπτυξη, φοβούμενες ότι αν δεν πρωτοπορήσουν, θα τις προσπεράσουν οι ανταγωνιστές τους.
Σύμφωνα με δημοσκοπήσεις, η κοινή γνώμη είναι πιο μπροστά από την πολιτική ηγεσία, με την πλειοψηφία των Αμερικανών να υποστηρίζει τη συμμετοχή πολιτών στη θέσπιση κανόνων για την AI. Οι πολίτες ανησυχούν για την απώλεια θέσεων εργασίας λόγω της AI και νιώθουν αποκλεισμένοι.
Ο Rosenstein προτείνει το μοντέλο των “συνελεύσεων πολιτών” ως απάντηση στο “δημόσιο έλεγχο”. Αυτές οι συνελεύσεις, αποτελούμενες από αντιπροσωπευτικά δείγματα πολιτών, θα λαμβάνουν εκτενή ενημέρωση από ειδικούς και, μέσω δομημένης διαβούλευσης, θα αποκτούν πραγματική εξουσία για τη θέσπιση δεσμευτικών στόχων και περιορισμών. Οι πολίτες δεν γράφουν τον κώδικα, αλλά καθορίζουν τον σκοπό του, με τεχνικούς ειδικούς να είναι υπεύθυνοι για την υλοποίηση.
Αυτό το μοντέλο έχει ιστορικό προηγούμενο, με επιτυχημένες εφαρμογές στην Ιρλανδία και στην Ταϊβάν, στο Ηνωμένο Βασίλειο και στο Βέλγιο για την αντιμετώπιση κρίσιμων θεμάτων. Σε αντίθεση με τους εκλεγμένους πολιτικούς, οι απλοί πολίτες δεν έχουν εξαρτήσεις από χορηγούς ή την ανάγκη επανεκλογής, και έχουν κίνητρο να υπηρετήσουν μόνο το δημόσιο συμφέρον.
Η δημόσια διακυβέρνηση μπορεί να αλλάξει τα αποτελέσματα. Αν αφεθεί στην αγορά, η AI θα βελτιστοποιηθεί για την αφοσίωση (engagement), τα κέρδη, την αντικατάσταση εργαζομένων. Για την μάθηση, την υγεία, τους ενδυναμωμένους εργαζομένους, η δημοκρατική διακυβέρνηση είναι ο μόνος μοχλός που οδηγεί προς τη σωστή κατεύθυνση.
Η υποδομή για την υλοποίηση αυτού του μοντέλου ήδη χτίζεται παγκοσμίως, μέσω συμμετοχικών πλατφορμών για δημοκρατική διακυβέρνηση σε κλίμακα. Η ιδέα της δημόσιας ιδιοκτησίας πόρων που επηρεάζουν όλους, όπως τα ραδιοκύματα, οι υδάτινοι πόροι και οι παραλίες, είναι ήδη αποδεκτή. Η AI αναμένεται να δημιουργήσει τρισεκατομμύρια σε νέο πλούτο, και ένα μέλλον όπου όλοι ωφελούνται απαιτεί τον έλεγχο από το δημόσιο, όχι από τους μετόχους.
Ο χρόνος πιέζει. Η Ουάσινγκτον κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση, επικαλούμενη διαιρέσεις, τεχνική πολυπλοκότητα και ανταγωνισμό με την Κίνα. Ωστόσο, η δημοκρατική εποπτεία είναι η μόνη οδός για να σταματήσει ο επικίνδυνος αγώνας της AI και να τεθεί στην υπηρεσία της ανθρωπότητας. Η ζήτηση για διακομματική συναίνεση υπάρχει, οι υποδομές χτίζονται. Το ερώτημα είναι αν θα απαιτήσουμε δημοκρατική διακυβέρνηση πριν η AI ακολουθήσει την πορεία των social media. Αν η AI πρόκειται να αναδιαμορφώσει τις ζωές μας, εμείς, οι άνθρωποι, πρέπει να αποφασίσουμε πώς. Αυτό είναι αυτο-διακυβέρνηση, και ποτέ δεν την έχουμε χρειαστεί περισσότερο.
