Η επικρατούσα ανησυχία ότι η τεχνητή νοημοσύνη (AI) θα αποδυναμώσει το εργατικό δυναμικό είναι έντονη εδώ και χρόνια, εντεινόμενη στις αρχές του 2026. Ωστόσο, μια από τις πλέον επιδραστικές στελέχη ταλέντων στον τραπεζικό τομέα υποστηρίζει ότι τα δεδομένα δείχνουν την αντίθετη κατεύθυνση, παραθέτοντας συγκεκριμένους αριθμούς.
Η Tanuj Kapilashrami, επικεφαλής στρατηγικής και ταλέντων στην Standard Chartered, δήλωσε πρόσφατα στο McKinsey ότι η παγκόσμια τράπεζα υπολόγισε περίπου 49.000 δολάρια εξοικονόμησης ανά εργαζόμενο που επανεκπαιδεύτηκε και επανατοποθετήθηκε εσωτερικά, σε σύγκριση με την εξωτερική πρόσληψη του ίδιου συνόλου δεξιοτήτων. Πολλαπλασιάζοντας αυτό το ποσό με τις εκατοντάδες θέσεις εργασίας που η τράπεζα προέβλεπε να μετασχηματιστούν από την αυτοματοποίηση και τις αναδυόμενες τεχνολογίες, το σωρευτικό ποσό, κατά τα λόγια της Kapilashrami, “ήταν ένας εκπληκτικός αριθμός”.
Σε απάντηση στο Fortune, η Standard Chartered ανέφερε αύξηση στις εσωτερικές προσλήψεις από περίπου 30% το 2023 σε πάνω από 50% στα μέσα του 2025, βοηθώντας την να εξοικονομήσει πάνω από 55 εκατομμύρια δολάρια σε κόστη και προμήθειες προσλήψεων. Εκπρόσωπος δήλωσε ότι αυτό δείχνει πως η τράπεζα βρίσκεται σε “καλή τροχιά” σε αυτόν τον τομέα.
Η διαπίστωση αυτή δεν ήταν μια απλή πρωτοβουλία ανθρώπινου δυναμικού, εξήγησε η Kapilashrami. Προέκυψε από ένα αυστηρό στρατηγικό σχέδιο στελέχωσης που η Standard Chartered ξεκίνησε περίπου πέντε χρόνια πριν, βασισμένο σε μια παραπλανητικά απλή αναθεώρηση: Τι θα γινόταν αν οι δεξιότητες – όχι οι τίτλοι εργασίας – γίνονταν το νόμισμα της εργασίας;
“Αν αρχίσετε να σκέφτεστε τις δεξιότητες, αντί για τις θέσεις εργασίας, ως το νόμισμα της εργασίας, ποιες επιλογές θα κάνατε για τον τρόπο που γίνεται η εργασία;”, διερωτήθηκε η Kapilashrami. Η τράπεζα κατέγραψε τις λεγόμενες δεξιότητες “δύσης” και “ανατολής” – ικανότητες που θα εξαφανίζονταν από τον τραπεζικό κλάδο εντός πέντε ετών και νέες που απαιτούνταν για την εκτέλεση της στρατηγικής της τράπεζας – και τις επελάστρωσε πάνω στα υπάρχοντα ανθρώπινα δυναμικά. Το αποτέλεσμα ήταν μια λεπτομερής ανάλυση κόστους-οφέλους που η Kapilashrami παρουσίασε απευθείας στο διοικητικό συμβούλιο της Standard Chartered.
Αυτή η παρουσίαση στο διοικητικό συμβούλιο άλλαξε τη συζήτηση από το πόσες θέσεις εργασίας θα καταργήσει η AI, στο ποιες δεξιότητες θα χρειαζόταν να αναπτύξουν, αγοράσουν ή δανειστούν. Αντί να καταφεύγει σε απολύσεις όταν η αυτοματοποίηση αντικαθιστούσε μια λειτουργία, η τράπεζα άρχισε να εντοπίζει εσωτερικούς εργαζομένους των οποίων τα υπάρχοντα προφίλ δεξιοτήτων θα μπορούσαν να ανακατευθυνθούν. Η επανεκπαίδευση και η επανατοποθέτηση, όπως έδειχναν τα δεδομένα, δεν ήταν μόνο οι ανθρωπίνες επιλογές, αλλά και οι πιο οικονομικές.
Η λεπτομέρεια πίσω από τις μεγάλες εξοικονομήσεις
Για να υλοποιήσει την ιδέα, η Standard Chartered εγκαινίασε μια εσωτερική πλατφόρμα ταλέντων περίπου τέσσερα χρόνια πριν. Οποιοσδήποτε εργαζόμενος μπορεί να δημοσιεύσει ένα έργο στο διαδίκτυο με τις συγκεκριμένες απαιτούμενες δεξιότητες. Οποιοσδήποτε εργαζόμενος παγκοσμίως μπορεί να προσφέρει την εμπειρογνωμοσύνη του για να το καλύψει. Ως τον Οκτώβριο του 2025, περίπου το 60% των εργαζομένων ήταν ενεργοί σε αυτήν, όπως είχε προηγουμένως αναφέρει η τράπεζα στους The Wall Street Journal.
Σε ένα αξιοσημείωτο παράδειγμα, ανέφερε η Kapilashrami, η λιανική τραπεζική της τράπεζας στην Ινδία χρησιμοποίησε την πλατφόρμα για να στελεχώσει ένα έργο που καθιστούσε τις υπηρεσίες της προσβάσιμες σε κωφούς πελάτες – αντλώντας συνεισφέροντες από τη Νέα Υόρκη, το Λονδίνο και τη Σιγκαπούρη – και έγινε μία από τις πρώτες ινδικές τράπεζες που προσέφερε φιλική προς τους κωφούς βιντεο-τραπεζική στην Ινδική Νοηματική Γλώσσα.
Η Kapilashrami έσπευσε να διευκρινίσει ότι το επιχείρημά της δεν είναι ότι η AI δεν προκαλεί διαταραχές. Είναι ότι η διαταραχή διαγιγνώσκεται λανθασμένα. Εξέφρασε τη σταθερή της πεποίθηση ότι “οι άνθρωποι δεν θα χάσουν τις θέσεις εργασίας τους από τις μηχανές”, αλλά μάλλον, “οι άνθρωποι θα χάσουν τις θέσεις εργασίας τους από άλλους ανθρώπους που χρησιμοποιούν τις μηχανές”. Αυτή η αναθεώρηση τοποθετεί το βάρος στην ηγεσία – όχι στην τεχνολογία – για την προώθηση του μετασχηματισμού, και η Kapilashrami υποστήριξε ότι οι εταιρείες που δεν καταφέρουν να αναπτύξουν ευχέρεια στην AI σε κάθε επίπεδο θα αντιμετωπίσουν μια έξοδο ταλέντων καθώς το χάσμα διευρύνεται μεταξύ του πώς οι εργαζόμενοι βιώνουν την τεχνολογία ως καταναλωτές και πώς την βιώνουν στη δουλειά τους.
Η συνεπαγωγή είναι ότι η εποχή της AI είναι λιγότερο μια εργασιακή αποκάλυψη και περισσότερο ένα πρόβλημα αρμπιτράζ δεξιοτήτων – ένα πρόβλημα που οι εταιρείες μπορούν να λύσουν αν είναι διατεθειμένες να επενδύσουν στους υπάρχοντες ανθρώπους τους. Ωστόσο, αυτό είναι ένα μόνο σημείο δεδομένων από μια από τις πιο εξελιγμένες παγκόσμιες τράπεζες, που λειτουργεί με τεράστια υποδομή ανθρώπινου δυναμικού, μια ιδιόκτητη εσωτερική πλατφόρμα ταλέντων και μια επικεφαλής στρατηγικής που κυριολεκτικά έγραψε το βιβλίο για τις οργανώσεις που βασίζονται σε δεξιότητες. (Η Kapilashrami συνέγραψε το “The Skills-Powered Organization”, που εκδόθηκε από το MIT Press το 2024). Οι συνθήκες που προφανώς καθιστούν την επανεκπαίδευση φθηνότερη από την πρόσληψη στην Standard Chartered ενδέχεται να μην είναι αναπαραγώγιμες σε μεγάλη κλίμακα σε διάφορους κλάδους.
Υπάρχει επίσης ένα πρόβλημα επιλογής κρυμμένο μέσα στην αισιοδοξία. Η επανεκπαίδευση λειτουργεί καλύτερα για τους εργαζομένους που βρίσκονται ήδη πιο κοντά στις δεξιότητες που χρειάζονται να αποκτήσουν – εργαζόμενοι με ισχυρή ψηφιακή παιδεία, εκπαιδευτική κατάρτιση και γνωστική ευελιξία για να μετακινηθούν σε γειτονικούς ρόλους. Το μοντέλο της πλατφόρμας ταλέντων που περιγράφει η Kapilashrami, στο οποίο οι εργαζόμενοι επιλέγουν μόνοι τους έργα και σηματοδοτούν τις κρυφές τους ικανότητες, ευνοεί εγγενώς τους εργαζομένους που είναι ήδη οι πιο προνομιούχοι.
Τι λένε τα δεδομένα
Τα μακροοικονομικά δεδομένα δεν προσφέρουν πολλή παρηγοριά. Έρευνα από το McKinsey Global Institute έχει προβλέψει ότι η γεννητική AI θα μπορούσε να αυτοματοποιήσει εργασίες που αντιπροσωπεύουν έως και το 30% των ωρών εργασίας στην οικονομία των ΗΠΑ έως το 2030. Οι οικονομολόγοι της Οξφόρδης Carl Benedikt Frey και Michael Osborne, στην ορόσημη μελέτη τους του 2013 για 702 επαγγέλματα, διαπίστωσαν ότι η αυτοματοποίηση απειλεί δυσανάλογα τους εργαζομένους με μεσαίες δεξιότητες και ρουτινιάρικες εργασίες – ακριβώς το τμήμα που είναι λιγότερο πιθανό να επωφεληθεί από μια εσωτερική πλατφόρμα έργων. Η ιστορία προσφέρει επίσης μια προειδοποιητική σημείωση: η υπόσχεση της επανεκπαίδευσης έγινε δυναμικά κατά τη διάρκεια του κύματος offshore outsourcing των δεκαετιών του 1990 και του 2000, και τα προγράμματα επανακατάρτισης που ακολούθησαν ήταν, κατά τις περισσότερες οικονομικές εκτιμήσεις, βαθιά ανεπαρκή.
Ακόμη και στο πλαίσιο των αισιόδοξων της επανεκπαίδευσης, τα μαθηματικά εγείρουν ερωτήματα. Αν η εξοικονόμηση 49.000 δολαρίων ανά επανεκπαιδευόμενο εργαζόμενο είναι μια τόσο προφανής νίκη, γιατί χρειάστηκε μια παρουσίαση στο διοικητικό συμβούλιο για να γίνει η πρόταση; Η απάντηση είναι ότι οι περισσότερες εταιρείες δεν διαθέτουν την υποδομή δεδομένων, την ορατότητα ταλέντων ή την οργανωτική υπομονή για να εκτελέσουν αυτό που περιγράφει η Standard Chartered. Για εταιρείες που αντιμετωπίζουν άμεση πίεση κόστους από την υιοθέτηση της AI, η ταχύτερη οδός θα είναι σχεδόν πάντα η μείωση του προσωπικού. Αλλά παρά όλες αυτές τις αξιοσημείωτες αιτίες ανησυχίας, αυτό το παράδειγμα προσφέρει κάτι κάπως σπάνιο στον εταιρικό διάλογο: ελπίδα.
Για αυτήν την ιστορία, δημοσιογράφοι του Fortune χρησιμοποίησαν την γεννητική AI ως εργαλείο έρευνας. Ένας συντάκτης επαλήθευσε την ακρίβεια των πληροφοριών πριν από τη δημοσίευση.
