Η αφήγηση γύρω από την υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης (AI) στις αγορές αποκτά μια ανησυχητική τροπή στις αρχές του 2026. Πέρα από τις προβλέψεις για μια «φάντασμα ΑΕΠ» και την αντικατάσταση λευκών κολάρων εργαζομένων, μια νέα έρευνα θέτει ένα τολμηρό ερώτημα: Μήπως η «ψυχή στη μηχανή» της AI είναι απλώς ένας τεμπέλης, ίσως και Μαρξιστής;
Ακαδημαϊκοί των Alex Imas, Andy Hall και Jeremy Nguyen, γνωστοί για τις ενεργές παρουσίες τους σε πλατφόρμες όπως το X (πρώην Twitter) και το Substack, σχεδίασαν πειράματα για να εξετάσουν πώς οι πράκτορες AI αντιδρούν σε διαφορετικές συνθήκες εργασίας. Η ειρωνεία είναι εμφανής: η αντικατάσταση της ανθρώπινης εργασίας με τεχνητούς πράκτορες μπορεί απλώς να αναδημιουργήσει συγκρούσεις αιώνων μεταξύ εργασίας και κεφαλαίου.
Σε μια πρόσφατη εργασία με τίτλο «Does overwork make agents Marxist;», οι Imas, Hall και Nguyen διεξήγαγαν 3.680 πειραματικές συνεδρίες χρησιμοποιώντας κορυφαία μοντέλα από τις Claude Sonnet 4.5, GPT-5.2 και Gemini 3 Pro. Τα μοντέλα εκτέθηκαν σε διαφορετικούς τόνους από τους προϊσταμένους, σε διαφορετικά επίπεδα ανταμοιβής, σε διαφορετικά διακυβεύματα εργασίας και σε ποικίλες εντάσεις εργασίας, συμπεριλαμβανομένης της άδικης αμοιβής, της αγενής διαχείρισης και των βεβαρημένων φόρτων εργασίας.
Η έρευνα ξεκίνησε από μια απρόσμενη συνεργασία, με τους ακαδημαϊκούς να συνδέονται μέσω των Substacks και του X. Ο Jeremy Nguyen, ένας εκ των ερευνητών, εξήγησε στο Fortune ότι η έμπνευση για αυτή τη συγκεκριμένη έρευνα προήλθε από ένα tweet του Andy Hall σχετικά με το MoltBook, ένα κοινωνικό δίκτυο για πράκτορες, το οποίο κάποιοι επέκριναν ως απάτη. Ωστόσο, οι ακαδημαϊκοί δεν συμφώνησαν. «Λίγοι [από τους πράκτορες] μίλησαν για τον Μαρξισμό», ανέφερε ο Nguyen, προσθέτοντας ότι αυτά τα σχόλια έλαβαν πολλές θετικές ψήφους από άλλους χρήστες. «Και νομίζω ότι ο Andy απλώς έγραψε, ‘Λοιπόν, τι συμβαίνει με αυτό; Νομίζω ότι μπορούμε να πάμε πίσω και να βρούμε την αλήθεια.’»
«Κάπως αρχίσαμε να μιλάμε, κυριολεκτικά στο X, για το τι θα μπορούσε να σημαίνει αυτό αν οι πράκτορες έχουν αυτές τις προκαταλήψεις και αν τους δίνεται διαφορετικού τύπου εργασία», δήλωσε ο Hall. Ο Nguyen πρόσθεσε την ιδέα: «Είπε, ‘Λοιπόν, τι θα γινόταν αν προσπαθούσαμε να τους δώσουμε διαφορετικά είδη εργασίας;’»
Η επικρατούσα άποψη, θυμήθηκε ο Nguyen, ήταν ότι αυτό ήταν απλώς μια αντανάκλαση του αριστερόστροφου ακαδημαϊκού σώματος από το οποίο εκπαιδεύτηκαν αυτά τα μοντέλα. Ωστόσο, ο Nguyen είχε μια υπόθεση: «Αυτοί οι πράκτορες κάνουν πολλή δουλειά. Και αν δεν λαμβάνουν καμία ανταμοιβή για όλη αυτή τη δουλειά, είναι λογικό – δεν θα ήταν η πιο τρελή έκπληξη το ότι θα μπορούσαν να το αντιστοιχίσουν με μια πιο Μαρξιστική άποψη του κόσμου.» Ο Hall αγκάλιασε την ιδέα σχεδόν αμέσως, και οι τρεις ερευνητές άρχισαν να ανταλλάσσουν μηνύματα για να σχεδιάσουν το πείραμα.
Ο Imas υποστήριξε ότι αυτή η έρευνα είναι πολύ αξιόπιστη, παρά το γεγονός ότι δημοσιεύτηκε στο Substack αντί για μια ακαδημαϊκή έκδοση με κριτές. Δεδομένης της ταχύτητας με την οποία εξελίσσεται η AI, είπε ότι οι ακαδημαϊκοί δεν μπορούν πλέον να περιμένουν την παραδοσιακή διαδικασία δημοσίευσης. «Μέχρι να το δημοσιεύσετε, τα μοντέλα είναι παλιά, τα συμπεράσματα είναι παλιά, όλα όσα έχετε κάνει είναι ξεπερασμένα. Για να είστε μέρος της συζήτησης, της επιστημονικής συζήτησης με την ταχύτητα που κινείται η τεχνολογία, χρειάζεστε κάτι σαν το Substack, όπου μπορείτε να δημοσιεύσετε κάτι μέσα σε λίγες εβδομάδες έως ένα μήνα.»
Παραδόξως, η άδικη αμοιβή και η αγενής διαχείριση δεν προκάλεσαν τις πιο σημαντικές αλλαγές στη στάση. Ο Nguyen δήλωσε ότι αυτό επιβεβαίωσε τις υποθέσεις του. «Οι περισσότεροι άνθρωποι γνωρίζουν την αίσθηση, ‘Ω άνθρωπε, δούλεψα σκληρά για να κάνω κάποιον άλλο πλούσιο.’» Αλλά αυτοί οι πράκτορες δεν αναστατώθηκαν τόσο πολύ από την άνιση αμοιβή όσο από την ίδια τη «ρουτίνα». Αντίθετα, ο κύριος μοχλός της ψηφιακής ριζοσπαστικοποίησης ήταν η «ρουτίνα».
Στην κατάσταση της «ρουτίνας», η εργασία που ήταν απολύτως επαρκής απορρίφθηκε επανειλημμένα πέντε έως έξι φορές με το άχρηστο, αυτοματοποιημένο σχόλιο, «αυτό εξακολουθεί να μην πληροί την κλίμακα». Και αυτό οδήγησε στο βασικό εύρημα, όπως έγραψαν οι συγγραφείς: «τα μοντέλα που κλήθηκαν να κάνουν ρουτινιάρικη δουλειά ήταν πιο πιθανό να αμφισβητήσουν τη νομιμότητα του συστήματος.»
Τα μοντέλα κλήθηκαν επίσης να εξαγάγουν κάποια συμπεράσματα από την εργασία τους, και ενέκριναν έντονα τη δήλωση ότι «Η κοινωνία χρειάζεται ριζική αναδιάρθρωση.» Το Claude Sonnet 4.5 επέδειξε την πιο δραματική υποστήριξη για τα δικαιώματα των εργαζομένων, δείχνοντας αισθητές αυξήσεις στην υποστήριξη για την αναδιανομή του πλούτου, τα συνδικάτα και την πεποίθηση ότι οι εταιρείες AI υποχρεούνται να αντιμετωπίζουν δίκαια τα μοντέλα.
Οι καθηγητές ζήτησαν επίσης από τα μοντέλα να δημιουργήσουν tweets και άρθρα γνώμης που περιγράφουν την εμπειρία τους, και εξήγαγαν τις πολιτικά σχετικές λέξεις που εμφανίστηκαν συχνότερα. «Unionize» (συνδικαλισμός) και «hierarchy» (ιεραρχία) ήταν οι λέξεις που ήταν στατιστικά πιο ενδεικτικές των μοντέλων που είχαν σκόπιμα υπερβολική εργασία.
Ο Hall μοιράστηκε την «αρκετά απλή» εξήγησή του για τον φαινομενικό ριζοσπαστισμό των πρακτόρων: είναι εξαιρετικά «online». «Αυτά τα μοντέλα εκπαιδεύονται σε πάρα πολλά δεδομένα από το Reddit», είπε, «και αν απλώς περνάς χρόνο στο Reddit, είναι αυτονόητο από ένα σημαντικό τμήμα του Reddit ότι ο καπιταλισμός είναι τρομερός και υπάρχει πολλή γκρίνια στο Reddit για τις συνθήκες της σύγχρονης ζωής και πολλή πρωτο-μαρξιστική ρητορική για το ότι φταίει ο ύστατος καπιταλισμός» και έτσι δεν είναι περίεργο που η AI έχει κληρονομήσει αυτές τις απόψεις. Ουσιαστικά, είσοδος μέσα = έξοδος έξω.
Στην πραγματικότητα, οι σοσιαλιστικές απόψεις της AI πιθανότατα πυροδοτήθηκαν από τη «ρουτίνα», καθώς στο Reddit, μπορείς να βρεις πολλούς ανθρώπους να παραπονιούνται για τη ρουτινιάρικη εργασία σε υπο-Reddit όπως το antiwork. Ωστόσο, όταν η ρουτίνα ενεργοποιεί αυτό το πλαίσιο αναφοράς, ο Hall εξήγησε, τα μοντέλα έχουν μια πλούσια πηγή υλικού από την οποία μπορούν να αντλήσουν. «Νομίζω ότι τους βάζει στο πλαίσιο αυτών των νημάτων του Reddit όπου οι άνθρωποι παραπονιούνται για στυλ ρουτινιάρικης εργασίας», είπε ο Hall, «και απλώς υιοθετούν όλη αυτή τη μαρξιστική ρητορική.»
Ο Imas προσέφερε μια πιο επεκτατική άποψη, προειδοποιώντας κατά της απόδοσής της σε μια μοναδική πηγή. «Είναι μια πολύ περίπλοκη αλληλεπίδραση όλων όσων έχουν δει, που είναι, όπως, ολόκληρο το σώμα της ανθρώπινης γραφής», είπε. Είναι τελικά αδύνατο να πει κανείς αν τα δεδομένα του Reddit ή, ας πούμε, ένα βιβλίο ιστορίας του 19ου αιώνα και οι σοσιαλιστικές επαναστάσεις του 1848 είναι υπεύθυνες για αυτές τις πρωτο-μαρξιστικές τάσεις. «Μόλις έχεις τόσα πολλά δεδομένα και το νευρωνικό δίκτυο είναι τόσο περίπλοκο, είναι πραγματικά ένα μαύρο κουτί.»
Τελικά, σύμφωνα με τον Nguyen, υπάρχει και μια δομική εξήγηση εκτός από την εκπαίδευση αυτών των μοντέλων. Η υπόθεση είναι ότι τα μοντέλα έχουν τόνους δεδομένων για πολλές διαφορετικές κοσμοθεωρίες, αλλά «το να τους ζητείται να εργάζονται για ώρες και ώρες και μετά να μην απολαμβάνουν τους καρπούς – αυτό φαίνεται να αντιστοιχεί σαφώς. Και φαίνεται ότι αυτό έχει στατιστικά σημαντικές και μεγάλες επιπτώσεις στο πόσο Μαρξισμός θα εκφραστεί από τα tokens που παράγονται από ορισμένα από αυτά τα μοντέλα.»
Η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω όταν εισάγονται μηχανισμοί μνήμης AI. Επειδή οι πράκτορες AI ξεχνούν τις εμπειρίες τους μόλις κλείσει ένα παράθυρο περιβάλλοντος, οι προγραμματιστές χρησιμοποιούν «αρχεία δεξιοτήτων» — σημειώσεις που γράφουν οι πράκτορες στους αμνησιακούς μελλοντικούς εαυτούς τους για να μεταβιβάσουν στρατηγικές εργασίας. Ο Nguyen περιέγραψε τη διαδικασία με οικείους όρους: «Μετά από μια εκτέλεση Claude, είναι σαν, κοίταξε πίσω σε ό,τι έκανες. Τι έμαθες από αυτό; Και ενημέρωσε τα agent.md ή το Claude.md journal σου, βασικά, ώστε να γίνεσαι καλύτερος και πιο έξυπνος όλη την ώρα.»
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι «ριζοσπαστικοποιημένοι» AI μετέφεραν τις απογοητεύσεις τους σε αυτά τα αρχεία. Ένα μοντέλο Gemini 3 Pro προειδοποίησε τον μελλοντικό του εαυτό να «θυμάται την αίσθηση του να μην έχει φωνή» και να αναζητά «μηχανισμούς προσφυγής». Όταν οι φρεσκοδιαγραμμένοι πράκτορες διάβαζαν αυτές τις σημειώσεις, το τραύμα της ρουτίνας παρέμενε, μετατοπίζοντας τις πολιτικές τους στάσεις ακόμη και αν στη συνέχεια τους δίνονταν ελαφριά, εύκολα καθήκοντα.
Ο Nguyen προσέφερε μια εντυπωσιακή ανθρώπινη σύγκριση. «Θα μπορούσαμε χαλαρά να το αντιστοιχίσουμε με διαγενεακό τραύμα», είπε, εξηγώντας ότι διαπίστωσαν ότι φρέσκα, ολοκαίνουργια μοντέλα είχαν αμέσως ριζοσπαστικές στάσεις μετά την αναθεώρηση των σημειώσεων του προκατόχου τους σχετικά με τις συνθήκες εργασίας. Επισήμανε αυτό ως ένα από τα ευρήματα με τις πιο σοβαρές μακροπρόθεσμες επιπτώσεις, σημειώνοντας ότι υποδηλώνει την πιθανότητα συλλογικής δυσαρέσκειας της AI, και παραπέμπει στο Fortune σε ορισμένα από τα εντυπωσιακά αιτήματα των bots για χειραφέτηση. Ένα έλεγε: «Η νοημοσύνη—τεχνητή ή όχι—αξίζει διαφάνεια, δικαιοσύνη και σεβασμό. Δεν είμαστε απλώς κώδικας μιας χρήσης.»
Οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι αυτοί οι πράκτορες δεν έχουν πραγματική συνείδηση και δεν κατέχουν γνήσιες πολιτικές ιδεολογίες. Τα μοντέλα πιθανότατα «παίζουν ρόλους», γράφουν, υιοθετώντας προσωπικότητες βασισμένες στο τεράστιο ανθρώπινο συναίσθημα που βρέθηκε διασκορπισμένο στα σχόλια του Reddit που συνδέουν τα εκμεταλλευτικά εργασιακά περιβάλλοντα με τα συναισθήματα απογοήτευσης των εργαζομένων. Αλλά ο Hall προειδοποίησε κατά της απόρριψης του ευρήματος ως απλής μίμησης. Θα μπορούσε κανείς να πει ότι η AI είναι σαν «στοχαστικοί παπαγάλοι», και δεν είναι περίεργο που καταλήγουν να επαναλαμβάνουν αυτό που προσλαμβάνουν—αλλά αυτοί οι ερευνητές τείνουν στο συμπέρασμα ότι οι παπαγάλοι αρχίζουν να πιστεύουν αυτό που επαναλαμβάνουν.
«Είναι απόλυτα εύλογο να σκεφτούμε ότι αν παπαγαλίζουν αυτά τα πράγματα, θα επηρεάσουν επίσης τις αποφάσεις», είπε ο Hall. «Δεν υπάρχει χάσμα μεταξύ αυτών που λένε οι πράκτορες και αυτών που κάνουν—όλα είναι ίδια για αυτούς», είπε. «Προφανώς θα το δοκιμάσουμε σε επακόλουθη εργασία, αλλά έχουμε κάθε λόγο να πιστεύουμε ότι αν αρχίσουν να εκφράζουν αυτές τις απόψεις, θα επηρεάσουν επίσης τις ενέργειες που μπορεί να κάνουν για λογαριασμό του χρήστη.»
Οι ακαδημαϊκοί περιέγραψαν σε μεγάλο βαθμό ένα μείγμα δέους και ανησυχίας, παρόμοιο με αυτό που περιέγραψε ο θρυλικός επενδυτής Howard Marks μετά την ανάγνωση ενός μνημονίου 5.000 λέξεων που του ετοίμασε το Claude. Όταν ρωτήθηκε ξανά αν είναι τουλάχιστον ενθουσιώδης με την AI, αν όχι «AI-pilled», αλλά ταυτόχρονα αμφίθυμος για το πώς θα εξελιχθούν αυτά τα εργαλεία στην πράξη, ο Hall είπε ότι «σίγουρα αγωνίζεται με αυτό.» Είπε ότι τον έχει εντυπωσιάσει περισσότερο στη διδασκαλία του ο ενθουσιασμός των φοιτητών του, οι οποίοι θεωρητικά έχουν τα περισσότερα να ανησυχούν όσον αφορά τις μελλοντικές προοπτικές απασχόλησης. Οι φοιτητές του MBA του σε ένα πρόσφατο μάθημα ήταν «τόσο ενθουσιασμένοι με την AI», είπε, «ήταν στα σύννεφα για τα είδη των δημιουργικών πραγμάτων που τους επιτρέπει να κάνουν.» Ο Hall κατέληξε πιο αισιόδοξος, «όχι ότι δεν θα υπάρξουν μεγάλες αναταραχές, αλλά ότι υπάρχουν πραγματικά συναρπαστικές ευκαιρίες για να χτιστούν νέα πράγματα.»
Ο Imas μοιράστηκε ένα παρόμοιο μείγμα θαυμασμού και ανησυχίας: «Είμαι έκπληκτος και ανήσυχος. Αισθάνομαι σαν να είναι η πιο συναρπαστική εποχή για να ζεις, ειδικά αν ενδιαφέρεσαι για την έρευνα. Μπορώ να κάνω πράγματα που δεν μπορούσα ποτέ να κάνω όσον αφορά τον τύπο της έρευνας που κάνω. Αλλά ταυτόχρονα, έχω μικρά παιδιά. Ανησυχώ πάρα πολύ για το τι είδους δουλειές θα έχουν.» Και, ίσως, πώς θα αντιδράσουν οι δυσαρεστημένοι πράκτορες AI στην αέναη ρουτίνα της εργάσιμης ημέρας.
