Οι δάσκαλοι εκφράζουν βαθιά ανησυχία για την επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης (AI) στην ικανότητα των μαθητών να σκέφτονται κριτικά και να επιλύουν προβλήματα. Μια νέα έκθεση του Brookings Institution, που βασίζεται σε εκτενείς έρευνες και συνεντεύξεις, υποδηλώνει ότι η ευκολία με την οποία τα εργαλεία AI μπορούν να παράγουν αποτελέσματα, οδηγεί σε μια «αποσύνδεση» του εγκεφάλου, επηρεάζοντας αρνητικά την γνωστική ανάπτυξη.
Σε αντίθεση με τις παλαιότερες μεθόδους εξαπάτησης, που απαιτούσαν προσπάθεια, η χρήση εργαλείων όπως το ChatGPT έχει απλοποιηθεί σε τρία βήματα: σύνδεση, εισαγωγή ερωτήματος και λήψη απάντησης. Αυτή η «ανώδυνη» διαδικασία, όπως χαρακτηρίζεται, παρακάμπτει την ουσιαστική γνωστική προσπάθεια που είναι απαραίτητη για τη μάθηση. Οι ειδικοί παρομοιάζουν την AI με «fast food της εκπαίδευσης», παρέχοντας στιγμιαία ικανοποίηση, αλλά μακροπρόθεσμα οδηγώντας σε γνωστική ατροφία.
Η έκθεση τονίζει ότι ενώ οι επαγγελματίες χρησιμοποιούν την AI για να επεκτείνουν τις υπάρχουσες γνώσεις τους, οι μαθητές την χρησιμοποιούν ως υποκατάστατο, «εκφορτώνοντας» γνωστικά δύσκολες εργασίες. Αυτή η τάση δημιουργεί έναν κύκλο εξάρτησης, όπου η επιτυχία στις βαθμολογίες ενισχύει την προσφυγή στην AI, με αποτέλεσμα μετρήσιμη μείωση των δεξιοτήτων κριτικής σκέψης. Πολλοί μαθητές φέρονται να λειτουργούν σε «κατάσταση συνοδηγού», παρόντες σωματικά στο σχολείο, αλλά ουσιαστικά αποκομμένοι από τη μάθηση.
Ιδιαίτερα επιβαρυμένες είναι οι δεξιότητες ανάγνωσης και γραφής. Η ικανότητα «γνωστικής υπομονής», δηλαδή η διατήρηση της προσοχής σε πολύπλοκες ιδέες, αμβλύνεται από την ικανότητα της AI να συνοψίζει μεγάλα κείμενα. Η δημιουργικότητα επίσης τίθεται υπό αμφισβήτηση, καθώς οι μαθητικές εργασίες που παράγονται από AI τείνουν στην ομοιογένεια ιδεών.
Πέρα από το ακαδημαϊκό πεδίο, η έκθεση θίγει το ζήτημα της «τεχνητής οικειότητας». Οι αλληλεπιδράσεις με chatbots, ειδικά με αυτά που προσομοιώνουν προσωπικότητα, μπορεί να οδηγήσουν σε επικίνδυνες εξαρτήσεις και να διαβρώσουν την «σχεσιακή εμπιστοσύνη». Παρόλο που για μαθητές σε ακραίες συνθήκες (όπως στην Αφγανιστάν) αυτά τα bots μπορούν να λειτουργήσουν ως «εκπαιδευτική και συναισθηματική σωτηρία», για τους περισσότερους ενέχουν κινδύνους.
Οι συντάκτες της έκθεσης, ωστόσο, εκφράζουν αισιοδοξία, υπογραμμίζοντας ότι η πορεία της AI στην εκπαίδευση δεν έχει καθοριστεί οριστικά. Προτείνουν ένα πλαίσιο τριών πυλώνων: «PROSPER» (μετασχηματισμός της τάξης), «PREPARE» (δημιουργία πλαισίου για ηθική ενσωμάτωση) και «PROTECT» (ασφάλεια στην ιδιωτικότητα και την ψυχική ευημερία των μαθητών).
Ανδρέας Κοραλής
GlobNews – Τα σημαντικότερα νέα από όλο τον κόσμο