Στην εποχή της παντοδυναμίας των smartphones, η αξία ενός ρολογιού ξεπερνά κατά πολύ την απλή ένδειξη της ώρας. Οι συλλέκτες και οι λάτρεις της ωρολογοποιίας στρέφονται όλο και περισσότερο σε ρολόγια που διαθέτουν περίπλοκες “επιπλοκές“, δηλαδή επιπρόσθετες λειτουργίες πέραν της βασικής χρονομέτρησης. Αυτές οι επιπλοκές, από απλές ενδείξεις δευτερολέπτου έως εξελιγισμένους μηχανισμούς όπως το tourbillon, γίνονται το σήμα κατατεθέν της ανθρώπινης δεξιοτεχνίας σε έναν κόσμο που βαδίζει προς την αυτοματοποίηση.
Όπως εξηγεί ο Yoni Ben-Yehuda, επικεφαλής τμήματος ρολογιών στο πολυτελές κατάστημα Material Good, οι επιπλοκές στα ρολόγια είναι ιδιαίτερα επιθυμητές. “Υποδηλώνουν ότι ο κάτοχος έχει ιστορίες να διηγηθεί, ότι είναι ο τύπος του ανθρώπου που χρειάζεται να γνωρίζει την ακριβή ώρα στο Βερολίνο ενώ απολαμβάνει ένα omakase στη Βανκούβερ. Επίσης, σηματοδοτούν την εκτίμηση ενός γνώστη για την ακριβή δεξιοτεχνία που μόνο ένας άνθρωπος μπορεί να εκτελέσει.” Αυτή η αίσθηση μοναδικότητας και ανθρώπινης αφής είναι ιδιαίτερα σημαντική καθώς πορευόμαστε προς ένα μέλλον όπου η τεχνητή νοημοσύνη κυριαρχεί.
Πολυτελείς οίκοι όπως η Rolex, η Jaeger-LeCoultre, η Audemars Piguet και η Vacheron Constantin, προσφέρουν εξαιρετικά περίπλοκα ρολόγια. Για παράδειγμα, το Vacheron Constantin’s Solaria Ultra Grande Complication La Première, που κυκλοφόρησε πέρυσι, διαθέτει 41 λειτουργίες. Ακόμη και μια πιο απλή επιπλοκή, όπως η επιπλέον ενδείξη ώρας στο Rolex Explorer II, προσφέρει χρηστική αξία, λειτουργώντας ως υπενθύμιση της βάσης του χρήστη για όσους ταξιδεύουν συχνά.
Σύμφωνα με τον Ben-Yehuda, το όριο πολυπλοκότητας στον κλάδο τίθεται από το “perpetual calendar”, ένα σύστημα δευτερευουσών καντράν που δείχνει την ημέρα, τον μήνα, το έτος, ακόμη και τα δίσεκτα έτη, και κάποιες φορές τη φάση της σελήνης. “Αν ο πολιτισμός όπως τον ξέρουμε καταρρεύσει, αυτά τα perpetual calendars, που κρατούν ακριβή χρόνο για 104 χρόνια χωρίς τη χρήση υπολογιστή, θα γίνουν από τα πιο σημαντικά εργαλεία στη γη,” φιλοσοφεί. “Μας συνδέουν με το σύμπαν, με κάτι μεγαλύτερο από εμάς.”
Τα ρολόγια δεν είναι απλώς όργανα χρονομέτρησης, αλλά κυρίως όργανα αφήγησης. “Κανείς δεν χρειάζεται αυτά τα ρολόγια,” δηλώνει ο Ben-Yehuda. “Τα τηλέφωνά μας θα δείχνουν πιο ακριβή ώρα. Πρόκειται πολύ περισσότερο για την ομορφιά, τη συναισθηματική σύνδεση, τη μετάδοση της κοινότητας.” Όσο πιο εξειδικευμένη είναι η επιπλοκή – από τον χρονομέτρη της ιστιοπλοΐας (regatta timer) του Rolex Yacht-Master μέχρι τον πλανητικό δείκτη θέσης στο Van Cleef & Arpels’s Midnight Planétarium – τόσο πιο “Σαιξπηρική” είναι η ιστορία που αφηγείται το ρολόι.
Αυτά τα περίπλοκα ρολόγια πυροδοτούν το πάθος των συλλεκτών στην αγορά πολυτελών ρολογιών, η οποία ανέρχεται στα 60 δισεκατομμύρια δολάρια. Στον οίκο Sotheby’s, μια δημοπρασία ρολογιών τον Δεκέμβριο απέφερε 42,8 εκατομμύρια δολάρια. Ο timepiece journalist Caleb Anderson σημείωσε για το Sotheby’s: “Οι εξειδικευμένοι τομείς [της συλλογής ρολογιών] έχουν αυξηθεί σε δημοτικότητα, με συλλέκτες και ενθουσιώδεις να έλκονται από αντικείμενα που αποτελούν καλλιτεχνικές και ωρολογικές βιτρίνες τόσο για τους ίδιους όσο και για τους κατόχους τους.”
Με απλά λόγια, όπως το θέτει ο Ben-Yehuda, “Οι σούπερ-συλλέκτες αναζητούν αυτά τα σχεδιαστικά στοιχεία για να διακρίνουν την καλή από την εξαιρετική ωρολογοποιία. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που ένα ρολόι κοστίζει 15.000 δολάρια και ένα άλλο με την ίδια ‘επιπλοκή’ κοστίζει 50.000 δολάρια.”
“Και οι άνθρωποι που ξέρουν από ρολόγια καταλαβαίνουν τι πληρώσατε για αυτήν την επιπλοκή,” συμπληρώνει ο Koenig, συνοψίζοντας την κουλτούρα της “επίδειξης” (flex culture) σε αυτόν τον τομέα.
