Η γενιά Ζ, όρος που αναφέρεται στους νέους που γεννήθηκαν περίπου από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 έως τις αρχές της δεκαετίας του 2010, αναδεικνύεται απροσδόκητα σε κινητήρια δύναμη πίσω από την ταχύτατα αναπτυσσόμενη αναλογική οικονομία της μουσικής και των έντυπων βιβλίων σε ΗΠΑ και Ηνωμένο Βασίλειο. Ενώ η αγορά πικάπ, CD, δίσκων βινυλίου και έντυπων βιβλίων μπορεί να αποτελεί πράξη νοσταλγίας ή παλιάς συνήθειας για προηγούμενες γενιές, για τους νέους κάτω των 25 ετών συνιστά έκφραση ταυτότητας, καινοτομίας και διαφοροποίησης. Είναι ταυτόχρονα μια πράξη αντίστασης απέναντι στον άυλο ψηφιακό κόσμο και μια αναζήτηση για ηρεμία από τον αδιάκοπο θόρυβο του 24ωρου κύκλου των social media.

«Αυτό που με τράβηξε ήταν το εξώφυλλο του άλμπουμ. Τα χρώματα και η αντίθεση του προσώπου του σε ροζ φόντο ξεχώρισαν πραγματικά,» λέει ο 13χρονος Charlie, ενθουσιασμένος με το “Igor” του Tyler, the Creator, το οποίο άκουσε ασταμάτητα στο Spotify για δύο εβδομάδες πριν το λάβει ως πρώτο δίσκο βινυλίου για τα γενέθλιά του. Τώρα είναι υπερήφανος ιδιοκτήτης έξι LPs και 10 CDs, τα οποία θεωρεί πολύτιμα.

Η Fatima (17) αγαπά τη μόδα, τις vintage αγορές και τα καταστήματα μεταχειρισμένων. Μαζί με τις φίλες της, όλες μαθήτριες, είναι συχνοί επισκέπτες των βιβλιοθηκών, προτιμώντας να μελετούν εκεί και να συνδέονται μεταξύ τους στην πραγματική ζωή αντί μέσω Snapchat. Πριν τον ύπνο, η Fatima συχνά διαβάζει ένα αντίτυπο των περιοδικών Vogue, i-D ή Dazed. «Μου αρέσει να διαβάζω ένα έντυπο αντίτυπο. Οι ψηφιακές εκδοχές αφαιρούν την ουσία της ανάγνωσης ενός περιοδικού. Επίσης, νιώθεις ωραία που αποδράς από τον online κόσμο. Το βρίσκω χαλαρωτικό.»

Οι απτές απολαύσεις του αναλογικού κόσμου
Η βιομηχανία των δίσκων βινυλίου έχει γνωρίσει μια αναβίωση, οδηγούμενη σε μεγάλο βαθμό από τη γενιά Ζ. Μεταξύ 2006 και 2022, οι πωλήσεις δίσκων στις ΗΠΑ αυξήθηκαν από 14,2 εκατομμύρια δολάρια σε 1,2 δισεκατομμύρια δολάρια. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι ετήσιες πωλήσεις δίσκων LP έφτασαν τα 4,3 εκατομμύρια το 2019, σημειώνοντας αύξηση άνω του 2.000% σε σχέση με το 2007. Το 2023 αποτέλεσε το 16ο έτος συνεχούς ανάπτυξης, με τις πωλήσεις να φτάνουν σε νέο υψηλό των 6,5 εκατομμυρίων, ενώ οι ειδικοί εκτιμούν ότι η αύξηση αυτή τροφοδοτείται από άτομα ηλικίας 16 έως 24 ετών, αντί για άνδρες μέσης ηλικίας, όπως συνέβαινε παλαιότερα.

Το 2023, ο παγκόσμιος κολοσσός ψυχαγωγίας Live Nation κατέγραψε την καλύτερη χρονιά της ιστορίας του τόσο ως προς την προσέλευση σε συναυλίες όσο και ως προς τις πωλήσεις εισιτηρίων. Δίνοντας αξία στις καθηλωτικές μουσικές εμπειρίες, οι νέοι της γενιάς Ζ βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της πρόσφατης απότομης ανάπτυξης.

Έρευνα του 2022 στο Ηνωμένο Βασίλειο διαπίστωσε ότι οι 17-18χρονοι ήταν σχεδόν διπλάσιες πιθανότητες σε σχέση με μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες να έχουν παρακολουθήσει ζωντανή μουσική εκδήλωση τον προηγούμενο μήνα, ενώ οι 19-24χρονοι ήταν διπλάσιες πιθανότητες να έχουν παρακολουθήσει έως και 10 εκδηλώσεις σε κλαμπ κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους.

Οι πωλήσεις CD επίσης παρουσιάζουν ανάπτυξη επί μία δεκαετία στις ΗΠΑ. Μεγαλύτερα ελκυόμενοι από τα απτά αντικείμενα, οι θαυμαστές της μουσικής της γενιάς Ζ έχουν υιοθετήσει τη συλλογή CD ως χόμπι. Η δημιουργική απεικόνιση των CD έχει γίνει μορφή αυτο-έκφρασης.

Είναι επίσης 33% πιθανότερο να αγοράσουν ρούχα καλλιτεχνών σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό των ΗΠΑ.

Σύμφωνα με τον Sandy (15), ο οποίος είναι παθιασμένος με τη φωτογραφία, τον αθλητισμό, τη μουσική και τη διακόσμηση του δωματίου του, ο ψηφιακός κόσμος στερείται της αισθητικής των εξωφύλλων άλμπουμ και των λεπτομερειών τους. Είδε για πρώτη φορά πώς ένα πικάπ μπορεί να προσθέσει χαρακτήρα σε ένα δωμάτιο σε ένα βίντεο στο TikTok, γι’ αυτό αποφάσισε να αγοράσει ένα για τα Χριστούγεννα. Τώρα, το πικάπ του, μαζί με τα πέντε βινύλια που κατέχει, αποτελούν ένα εμφανές διακοσμητικό στοιχείο του δωματίου του, διαφοροποιώντας την ταυτότητά του από αυτήν των φίλων και της οικογένειάς του. Βρίσκει επίσης ότι η ακρόαση βινυλίου είναι πιο ξεχωριστή και ειρηνική από τη χρήση ακουστικών, τα οποία νιώθει ότι τον αποσυνδέουν από τους γύρω του.

Οι παθιασμένες αναζητήσεις των νέων πέρα από τον ψηφιακό κόσμο κοστίζουν στους γονείς
Το υψηλό κόστος των LPs σημαίνει ότι οι νεαροί γνώστες της μουσικής αγοράζουν μόνο όταν το εξώφυλλο έχει την ίδια απήχηση με τη μουσική. «Η τιμή του άλμπουμ των Arctic Monkeys που αγόρασα έγινε πιο δικαιολογημένη επειδή αγαπούσα τη μουσική και πίστευα ότι το εξώφυλλο του άλμπουμ ήταν κουλ,» αναφέρει ο Sandy. Αυτές οι πολύτιμες αγορές υπόκεινται σε αυστηρή επιλογή, επειδή η ψηφιακή προσφορά μουσικής εξακολουθεί να απαιτεί πληρωμή.

Η μητέρα του Charlie, Lucy, επιβεβαιώνει ότι ο τραπεζικός της λογαριασμός νιώθει την άνοδο της αναλογικής οικονομίας. Εξηγεί πώς αναγκάστηκε να επενδύσει σε υλικό εξοπλισμό (CD player, πικάπ και ένα ζευγάρι ηχεία), ενώ συνεχίζει να χρηματοδοτεί ψηφιακή μουσική, streaming περιεχομένου και gaming. «Καταλήγεις να πληρώνεις διπλά. Μία φορά για να συντηρείς το ψηφιακό οικοσύστημα και δεύτερη φορά για να ικανοποιείς τα ενδιαφέροντα της νεότερης γενιάς και την επιθυμία τους για φυσική ιδιοκτησία και την περίεργη αναλογική τεχνολογία.»

Τόσο η Fatima όσο και ο Charlie λένε ότι περνούν λιγότερο χρόνο online τώρα σε σύγκριση με την περίοδο της πανδημίας, εν μέρει λόγω της απελευθέρωσης από τα μέτρα, αλλά και λόγω των αυξανόμενων παθών τους στον φυσικό κόσμο, και της ωρίμανσης και κατανόησής τους για τα μειονεκτήματα των social media. Μια πρόσφατη έρευνα της Survation σε 2.000 εφήβους ηλικίας 13-18 ετών αποκάλυψε ότι πάνω από το ένα τρίτο των Βρετανών εφήβων πιστεύει ότι τα social media θα πρέπει να απαγορευτούν για άτομα κάτω των 16 ετών. Το ένα τέταρτο πιστεύει ότι τα smartphone θα πρέπει να απαγορευτούν εντελώς για αυτήν την ηλικιακή ομάδα.

Ορισμένοι έφηβοι, όπως η Fatima, επιλέγουν ενεργά να χρησιμοποιούν τα τηλέφωνά τους και τα social media λίγο λιγότερο, περνώντας περισσότερο χρόνο στον φυσικό κόσμο, μελετώντας σε βιβλιοθήκες, ή διαβάζοντας φυσικά περιοδικά ή βιβλία.

Μια έκθεση του 2023 διαπίστωσε ότι οι γενιές Ζ και οι Millennials αποτελούν την μεγαλύτερη ομάδα χρηστών βιβλιοθηκών στις ΗΠΑ, με το 54% των ατόμων ηλικίας 13-40 ετών να έχουν επισκεφθεί βιβλιοθήκες κατά το τελευταίο έτος. Ακόμη και μεταξύ εκείνων που δεν αυτοπροσδιορίζονται ως αναγνώστες, πάνω από τους μισούς είχαν επισκεφθεί την τοπική τους βιβλιοθήκη τον τελευταίο χρόνο.

Οι πωλήσεις έντυπων βιβλίων βρίσκονται σε ιστορικό υψηλό του 21ου αιώνα στις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο. 669 εκατομμύρια φυσικά βιβλία πωλήθηκαν στο Ηνωμένο Βασίλειο το 2023, το υψηλότερο καταγεγραμμένο συνολικό επίπεδο. Οι αναγνώστες ηλικίας 14-25 ετών αποτελούν μια σημαντική ομάδα καταναλωτών λογοτεχνίας, με τη βοήθεια κοινοτήτων που αγαπούν τα βιβλία, όπως το #BookTok στο TikTok.

Σύμφωνα με έρευνα της Nielsen, το 80% αυτής της ηλικιακής ομάδας προτιμά να διαβάζει ένα φυσικό βιβλίο έναντι μόνο 30% ένα ηλεκτρονικό αντίτυπο.

788,7 εκατομμύρια έντυπα βιβλία πωλήθηκαν στις ΗΠΑ το 2022, καθιστώντας αυτήν τη χρονιά τη δεύτερη υψηλότερη σε πωλήσεις αυτού του αιώνα (μετά το 2021). Η λογοτεχνία νεανικού κοινού ήταν η ταχύτερα αναπτυσσόμενη κατηγορία, με τις πωλήσεις να έχουν αυξηθεί κατά 47% σε πέντε χρόνια.

Το κατά πόσο η έλξη των εφήβων και νεαρών ενηλίκων προς τον αναλογικό κόσμο της μουσικής, των βιβλίων και των πραγματικών εμπειριών αποτελεί μια διαρκή ή περαστική τάση, μένει να αποδειχθεί. Ωστόσο, η ανάγκη να βρεθεί ηρεμία και βαθύτερες συνδέσεις μέσα στον φυσικό κόσμο και οι απτές εκφράσεις της ταυτότητας είναι σίγουρα εδώ για να μείνουν.