Σε μια αδιάκοπη και άνευ προηγουμένου προσπάθεια δημιουργίας προσωπικής ταυτότητας, ο τεράστιος όγκος οντοτήτων που φέρουν πλέον το όνομα του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ξεπερνά κάθε φαντασία. Ζούμε σε έναν κόσμο που έχει κατακλυστεί από προϊόντα όπως Trump RX, λογαριασμούς Trump, νομίσματα Trump και αεροπλάνα Trump. Έχουμε δει το John F. Kennedy Center for the Performing Arts να μετονομάζεται προς τιμήν του, το Institute of Peace να φέρει το όνομά του, την ονομασία του Διεθνούς Αεροδρομίου Palm Beach ως President Donald J. Trump International Airport, την εισαγωγή μιας νέας σειράς πολεμικών πλοίων με πυραύλους καθοδηγήσεως ως αντιτορπιλικών κλάσης Trump, την κάρτα Trump Gold Card visa για πλούσιους μετανάστες, ακόμη και την άνευ προηγουμένου σφραγίδα της υπογραφής του στα χαρτονομίσματα των ΗΠΑ, μια τιμή που στο παρελθόν αποδιδόταν μόνο στον Υπουργό Οικονομικών.
Βέβαια, αυτά δεν περιλαμβάνουν καν τον μακρύ κατάλογο από αποτυχημένα προϊόντα όπως Trump Steaks, Trump Vodka, Trump Ice bottled water, Trump Airlines, Trump Mortgage, Trump Fragrances, Trump Board Games, Trump Bibles, το διαβόητο Trump University και πολλά άλλα.
Όπως αναφέρουμε στο νέο μας best-seller βιβλίο, “Trump’s Ten Commandments” – την πρώτη ακαδημαϊκή αξιολόγηση της πορείας του Τραμπ – η μεγαλομανής του οικοδόμηση εικόνας αποτελεί βασικό μοχλό ηγεσίας του υποτιθέμενου “master of the deal”. Το βιβλίο μας, που εκδόθηκε από την Worth/Simon & Schuster, καθιστά σαφές πώς ο “arriviste” από το Queens, που δεν έγινε ποτέ αποδεκτός από την αριστοκρατία του Μανχάταν, αντέδρασε πλασκάροντας το όνομά του σε όλη τη Νέα Υόρκη με γιγάντια γράμματα, χρησιμοποιώντας φύλλα χρυσού αντί για ξύλο ή πέτρα, δημιουργώντας έτσι μια οπτική γλώσσα επιτυχίας που ο απλός κόσμος μπορούσε να κατανοήσει άμεσα. Είναι εμμονικός με τον χρυσό, γιατί ο χρυσός “φωνάζει” χρήμα στις μάζες. Αυτό ήταν πάντα όλο το “κόλπο” του: η πολυτέλεια για τις μάζες. Εκδημοκρατίζει την παράσταση της πολυτέλειας με έναν κωμικά υπερβολικό, εξαιρετικά προσιτό τρόπο. Προσφέρει στους τουρίστες της μεσαίας τάξης την ευκαιρία να περπατήσουν μέσα στο χρυσό ατμό του Trump Tower, να απολαύσουν μια λάμψη που μοιάζει με βασιλική.
Αυτή η εντυπωσιακή επίδειξη έχει χαρακτηριστεί πριν από έναν αιώνα ως “conspicuous consumption” (επιδεικτική κατανάλωση) από τον οικονομολόγο Thorstein Veblen, ο οποίος πίστευε ότι ο μέσος Αμερικανός είχε την επιθυμία να μιμηθεί τέτοια κραυγαλέα σύμβολα επιτυχίας. Μια τέτοια επιδεικτική επίδειξη πλούτου μπορεί να κάνει κάποιους να φαντάζονται θαυμαστά: “Έτσι θα ζούσα αν έβγαζα 1 δισεκατομμύριο δολάρια εν μία νυκτί”.
Και πριν από πάνω από 20 χρόνια, όταν το NBC προσκάλεσε έναν από εμάς να αξιολογήσει την πρώτη σεζόν του “The Apprentice”, το αποτέλεσμα ήταν μια στήλη στην Wall Street Journal με τίτλο “The Last Emperor Trump”. Αυτό εξόργισε τον Τραμπ, σχεδιάζοντας μια παραλληλισμό μεταξύ των ρωμαϊκών πληθών που κάποτε γέμιζαν το Κολοσσαίο για να ζητωκραυγάζουν τους μονομάχους και να βλέπουν τον αυτοκράτορα να αποφασίζει τη μοίρα του ηττημένου, και των σύγχρονων τηλεθεατών που παρακολουθούσαν από τις οθόνες τους πώς ο Τραμπ, με την αυτοκρατορική του αύρα, καθόριζε τη μοίρα των διαγωνιζομένων. Αυτή η βίαιη μέθοδος επιλογής ηγεσίας επιβράβευε τους πιο μονομαχικούς υποψηφίους που επέζησαν καταστρέφοντας τους δικούς τους συμπαίκτες – κάτι παράξενο στο πλαίσιο της ηγεσίας, αφού δεν άφηνε ομάδα για να ηγηθεί ο νικητής.
Κανένας επιτυχημένος αυτοκράτορας στην ιστορία δεν έχει εμπλακεί σε τέτοιας έντασης προσωπική προβολή όπως ο Τραμπ. Ο Ιούλιος Καίσαρας δεν έβαζε το όνομά του σε κάθε υδραγωγείο. Ακόμη και ο Μέγας Αλέξανδρος, ο οποίος ονόμασε την Αλεξάνδρεια προς τιμήν του, επέδειξε σχετική αυτοσυγκράτηση σε σύγκριση με αυτό που βλέπουμε σήμερα. Ιστορικά, οι ηγέτες που εμμονικά ασχολούνται με διακοσμητικά προσωπικά μνημεία τείνουν να είναι αυτοί με πιο διχαστικές κληρονομιές.
Αυτή η προσπάθεια για μεγαλοπρέπεια είναι πολύ περισσότερο από απλή εμπορική προβολή ή επιχειρηματική απληστία, καθώς ο Τραμπ εκμεταλλεύεται τα διακριτικά του αξιώματος. Τέτοιες απελπισμένες προσπάθειες για μεγαλομανία προκαλούν κενή ματαιοδοξία, προσκολλημένες σε φυσικά μνημεία για να αποδείξουν μια μεγαλοσύνη που η ιστορία δεν τους έχει ακόμα αποδώσει.
Για τους πατρίκιους πολιτικούς, η μεγαλοπρέπεια είναι συνήθως διακριτική, ακτινοβολώντας αυτοσυγκράτηση παρά εντυπωσιακές επιδείξεις αδίστακτου πλούτου. Είναι ειρωνικό ότι ο Τραμπ συγκρίνεται τακτικά με τους Προέδρους Τζορτζ Ουάσινγκτον και Αβραάμ Λίνκολν – και οι δύο διάσημοι για την θρυλική τους ταπεινότητα. Βιογράφοι όπως ο Ron Chernow, ο Joseph Ellis και ο Garry Wills έχουν τεκμηριώσει την απροθυμία του Ουάσινγκτον να αναλάβει τη διοίκηση του Ηπειρωτικού Στρατού το 1775, νιώθοντας ότι δεν ήταν ικανός για τη δουλειά, και την αποφασιστικότητά του να περιορίσει τη θητεία του, μη θέλοντας να μοιάζει με βασιλιά παρά την δημοτικότητά του. Ομοίως, ο Carl Sandburg, ο David Herbert Donald και η Doris Kearns Goodwin έχουν περιγράψει έναν Λίνκολν που χαρακτηριζόταν από ταπεινή, αυτοσαρκαστική αυτογνωσία.
Αντίθετα, ο Τραμπ είναι μια γκροτέσκια επέκταση αυτού που ο Arthur Schlesinger περιέγραψε ως “The Imperial Presidency” (Η Αυτοκρατορική Προεδρία) – μια έννοια που ο Schlesinger εφάρμοσε κριτικά στην εποχή του Νίξον, αν και ο FDR και ο Ronald Reagan ήταν μάστορες της μεγαλοπρεπούς τελετουργίας, της μυθοπλασίας και των μνημειωδών ορόσημων.
Αυτή η εμμονή επεκτείνεται και στον Λευκό Οίκο, κυριολεκτικά και φυσικά. Ο Τραμπ ανακαίνισε την Εκτελεστική Έπαυλη σε ένα πιο χρυσό στυλ, με χρυσά διακοσμητικά στο Οβάλ Γραφείο, και πραγματοποίησε ανακαινίσεις στην Ανατολική Πτέρυγα για να κατασκευάσει μια νέα, χρυσοποίκιλτη μεγάλη αίθουσα χορού. Για τον Τραμπ, ένα κτίριο είναι μια φυσική εκδήλωση και έκφραση της ηρωικής του ορμής, της εικόνας που θέλει να παρουσιάσει στον κόσμο. Αυτό είναι το ίδιο κίνητρο που οδηγεί την προτεινόμενη “Arc de Trump”, με τον Τραμπ να ελπίζει να κατασκευάσει ένα νέο μνημείο στην Ουάσινγκτον που θα αντηχεί την Αψίδα του Θριάμβου στο Παρίσι.
Βέβαια, η άλλη πλευρά της εμμονής του Τραμπ με τη μεγαλοπρέπεια είναι μια αναπόφευκτη ευθραυστότητα κάτω από όλη την αίγλη και τη λάμψη. Η επίχρυση, τελικά, είναι μόνο ένα λεπτό βερνίκι. Οι υπερφίαλοι αριθμοί διαπερνώνται εύκολα από την πραγματικότητα. Επειδή η μεγαλοπρέπεια εξαρτάται από τη συνεχή ενίσχυση, κάθε αντίφαση γίνεται απειλή. Ένας ηγέτης που βλέπει τις ρωγμές ως υπαρξιακές αδυνατεί να ανεχτεί τη διαφωνία. Η διατήρηση αυτής της εύθραυστης ψευδαίσθησης μεγαλοσύνης, ανεξάρτητα από το κόστος, γίνεται η μόνη πραγματική, υπερκείμενη προτεραιότητα ηγεσίας.
Ο Τραμπ κατανοεί εμμέσως ότι το θράσος είναι απαραίτητο για να ξεπεραστούν οι συνηθισμένοι περιορισμοί και να επιτευχθεί ηρωικό, ακόμη και μυθικό, στάτους. Επινοεί και διαιωνίζει διαρκώς τον δικό του ηρωικό μύθο, λειτουργώντας ως ο καλύτερος πωλητής του εαυτού του. Δεκαετίες πριν, οι ψυχολόγοι Otto Rank και Ernest Becker υπέδειξαν ότι μια μυθική αύρα μιας κατασκευασμένης ηρωικής ταυτότητας τροφοδοτείται από την παραδοχή ενός ηγέτη ότι θα ικανοποιήσει κάποιο είδος αναζήτησης, με μια μεγαλόσωμη εικόνα να προσδίδει τόσο μαγικές δυνάμεις πειθούς όσο και ελπίδες αθανασίας.
Δυστυχώς, η επιθυμητή μοίρα του Τραμπ δεν θα πραγματοποιηθεί. Τη ματαιότητα των ηγετών που αλαζονικά επιζητούν φήμη στην αναζήτηση αιώνιας φήμης προειδοποίησε το σονέτο “Ozymandias” του 1818 από τον Άγγλο ρομαντικό ποιητή Percy Bysshe Shelley, επικαλούμενο το ελληνικό όνομα του Αιγύπτιου φαραώ Ραμσή Β’.
“Συνάντησα ταξιδιώτη από αρχαία γη,
Και είπε: Δύο τεράστια, άκορφα πόδια από πέτρα
Στέκουν στην έρημο.
Κοντά τους, στην άμμο,
Μισοβυθισμένο, ένα σπασμένο πρόσωπο κείται, του οποίου το συνοφρύωμα,
Και το ρυτιδωμένο χείλος, και το περιφρονητικό χαμόγελο της ψυχρής εντολής,
Δείχνουν ότι ο γλύπτης καλά διάβασε αυτά τα πάθη
Που ακόμα επιβιώνουν, σφραγισμένα σε αυτά τα άψυχα πράγματα,
Το χέρι που τα χλεύασε και η καρδιά που τα τάισε:
Και στο βάθρο αυτές οι λέξεις εμφανίζονται:
‘Είμαι ο Οζυμάνδης, Βασιλιάς των Βασιλέων:
Κοιτάξτε τα έργα μου, ω Δυνατοί, και απελπιστείτε!’
Τίποτα άλλο δεν απομένει.
Γύρω από τη φθορά
Αυτού του κολοσσιαίου ερείπιου, ανεξάντλητη και άδεια
Η μοναχική και επίπεδη άμμος απλώνεται μακριά.”
Παρά όλη την περιφρονητική του αλαζονεία και τα διακοσμητικά της αυταρέσκειας, εκείνος ο κάποτε παντοδύναμος αλλά ξεχασμένος φαραώ ήταν απροστάτευτος από τις καταστροφές του χρόνου. Η ψυχρή αδιαφορία της ιστορίας έθαψε εκείνον τον μεγαλομανή τύραννο στην λήθη της ερήμου – μια στοιχειωμένη υπενθύμιση ότι ακόμη και οι πιο μεγαλομανείς ηγέτες είναι απλώς φευγαλέοι σκιές στην μακρά πορεία της ιστορίας. Όχι ότι ο Τραμπ χάνει τον ύπνο του για τέτοια μαθήματα.
Οι απόψεις που εκφράζονται στα σχόλια του Fortune.com είναι αποκλειστικά οι απόψεις των συγγραφέων τους και δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα τις απόψεις και τις πεποιθήσεις του Fortune.
