Η ταχεία εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης (AI) έχει πυροδοτήσει έναν άνευ προηγουμένου αγώνα δρόμου μεταξύ των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών, όπως η Meta, η Amazon και η Alphabet. Αυτές οι εταιρείες επενδύουν δισεκατομμύρια δολάρια σε εξειδικευμένο hardware, όπως οι GPU, για την ανάπτυξη και την υποστήριξη των εξελιγμένων μοντέλων AI τους. Ωστόσο, σύμφωνα με μια νέα έκθεση της Research Affiliates, αυτό το hardware έχει έναν απροσδόκητα σύντομο κύκλο ζωής, καθιστώντας το ουσιαστικά άχρηστο μέσα σε τρία χρόνια.
Ο Chris Brightman, CEO της Research Affiliates, παρομοιάζει τις δαπάνες αυτές με αυτές των σούπερ μάρκετ, όπου η συνεχής ανανέωση των αποθεμάτων είναι απαραίτητη για να παραμείνουν ανταγωνιστικοί. Οι εταιρείες αυτές βρίσκονται σε έναν συνεχή αγώνα, ανανεώνοντας ραγδαία τον εξοπλισμό τους για να διατηρήσουν την κυριαρχία τους στον χώρο της AI. Το πρόβλημα, σύμφωνα με τον Brightman, είναι ότι οι εταιρείες αυτές υφίστανται ζημίες από τα προϊόντα AI που προσφέρουν, γεγονός που σημαίνει ότι όσο περισσότερο hardware αγοράζουν, τόσο περισσότερα χρήματα χάνουν.
Οι επενδύσεις σε hardware AI έχουν εκτοξευθεί, φτάνοντας φέτος τα 650 δισεκατομμύρια δολάρια, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 2% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Σε αντίθεση με τις παραδοσιακές βιομηχανίες, όπου ο εξοπλισμός όπως οι χαλυβουργίες ή οι σιδηρόδρομοι είχαν διάρκεια ζωής 40-45 ετών, το hardware AI απαξιώνεται πολύ γρηγορότερα. Οι εταιρείες όπως η Microsoft, η Amazon, η Alphabet και η Meta υπολογίζουν την απόσβεση των GPU και άλλου εξοπλισμού τους σε περίπου 5-6 χρόνια στα λογιστικά τους φύλλα, αλλά η πραγματική τους “ζωή” είναι πολύ μικρότερη.
Οικονομικά, ένα πάγιο στοιχείο θεωρείται απαξιωμένο ή ξεπερασμένο όταν τα έσοδα που παράγει δεν καλύπτουν πλέον το κόστος απόκτησής του, τα λειτουργικά έξοδα και το κόστος κεφαλαίου. Στην περίπτωση του hardware AI, η αξία του χάνεται σε περίπου τρία χρόνια. Για παράδειγμα, οι GPU H100 της Nvidia, που το δεύτερο έτος ζωής τους απέφεραν 36.000 δολάρια ετήσιο κέρδος (137% απόδοση επένδυσης), τέταρτο έτος είχαν ζημία άνω των 4.400 δολαρίων (αρνητική απόδοση επένδυσης 34%).
Η ταχύτατη απαξίωση δεν οφείλεται στη φυσική φθορά του εξοπλισμού, αλλά στην αλματώδη αύξηση της υπολογιστικής ισχύος ανά watt που προσφέρουν οι νέες εκδόσεις από εταιρείες όπως η Nvidia και η AMD. Οι εταιρείες αυτές επιδιώκουν να βελτιώσουν την απόδοση, λαμβάνοντας υπόψη και τους περιορισμούς στην ενέργεια. Έτσι, οι τεχνολογικοί γίγαντες αναγκάζονται να αντικαθιστούν σημαντικό μέρος του κεφαλαίου τους κάθε χρόνο, όχι για να αυξήσουν τη χωρητικότητα, αλλά απλώς για να διατηρήσουν την τρέχουσα.
Ουσιαστικά, οι εταιρείες αυτές χρησιμοποιούν την AI για να προστατεύσουν την κυρίαρχη θέση τους στην αγορά, ακόμα και αν αυτό συνεπάγεται οικονομικές ζημίες. Για παράδειγμα, η Amazon, που έχει ως κύρια πηγή εσόδων το cloud computing, δεν μπορεί να ανακτήσει το κόστος των επενδύσεων AI από τους πελάτες της, αλλά είναι αναγκασμένη να το κάνει για να μη χάσει το μερίδιό της. Παρομοίως, η Microsoft χρειάζεται να προσφέρει υπηρεσίες AI για να προστατεύσει την επιχείρησή της με λογισμικό γραφείου από τον ανταγωνισμό της Google. Η Alphabet, για να διατηρήσει την πρωτοκαθεδρία της στην αναζήτηση και τις διαδικτυακές διαφημίσεις, επενδύει βαριά σε data centers. Η Meta, για να αντιμετωπίσει τον ανταγωνισμό στον χώρο των social media, χρησιμοποιεί AI για την εξατομίκευση των ροών, την κατάταξη περιεχομένου και την ασφάλεια, όμως δεν μπορεί να χρεώσει αρκετά για τις διαφημίσεις ώστε να καλύψει τις τεράστιες δαπάνες.
Συμπερασματικά, οι τεράστιες επενδύσεις στην AI δεν μεταφράζονται απαραίτητα σε αυξημένη κερδοφορία για τους τεχνολογικούς γίγαντες. Λειτουργούν περισσότερο ως αμυντικά όπλα για την προστασία της θέσης τους στην αγορά. Αυτό το νέο βιομηχανικό μοντέλο, όπου η ταχεία εναλλαγή κεφαλαίου και ο συνεχής επανεπενδυτικός κύκλος μπορούν να διατηρήσουν ανταγωνιστικές θέσεις χωρίς απαραίτητα να δημιουργούν αξία για τους μετόχους, ωφελεί περισσότερο τους χρήστες των προϊόντων AI παρά τις επιχειρήσεις που τα παράγουν.
