Η νέα γενιά πολιτικών που θα εισέλθει στο Κογκρέσο θα κληρονομήσει μια σοβαρή δημοσιονομική πρόκληση: την επικείμενη αδυναμία του Κοινωνική Ασφάλισης και την απουσία σχεδίου για την αντιμετώπιση του εθνικού χρέους. Σύμφωνα με την Επιτροπή για έναν Υπεύθυνο Ομοσπονδιακό Προϋπολογισμό (CRFB), τα κεφάλαια του προγράμματος Κοινωνική Ασφάλισης αναμένεται να εξαντληθούν σε περίπου έξι χρόνια και επτά μήνες, προκαλώντας αναπόφευκτα περικοπές στις παροχές. Το Medicare αντιμετωπίζει παρόμοια κατάσταση, με το δικό του “ρολόι αδυναμίας” να αναμένεται να τερματιστεί λίγο νωρίτερα.
Αυτά τα χρονικά όρια αποτελούν ένα σημαντικό πρόβλημα για το Κογκρέσο, ιδίως για τους γερουσιαστές των οποίων οι θητείες λήγουν στις αρχές Ιανουαρίου 2027, με τις έδρες τους να τίθενται σε εκλογές αργότερα φέτος. Η συνέχιση της θητείας τους ή η εκλογή νέων προσώπων θα καθορίσει ποιοι θα επωμιστούν την ευθύνη επίλυσης του προβλήματος χρηματοδότησης των υποχρεωτικών δαπανών, όπως το Κοινωνική Ασφάλιση και το Medicare, κατά τη διάρκεια της επόμενης εξαετούς θητείας τους.
Το ευρύτερο πρόβλημα που καλούνται να διαχειριστούν είναι το συνεχές δημοσιονομικό έλλειμμα της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, το οποίο έχει οδηγήσει σε ένα εθνικό χρέος ύψους 39 τρισεκατομμυρίων δολαρίων. Το ίδιο το μέγεθος του χρέους δεν είναι απαραίτητα η κύρια ανησυχία, αλλά οι πληρωμές τόκων για την εξυπηρέτησή του έχουν φτάσει σε αστρονομικά επίπεδα. Σύμφωνα με προκαταρκτικές εκτιμήσεις του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κογκρέσου (CBO), η κυβέρνηση πλήρωσε σχεδόν 530 δισεκατομμύρια δολάρια σε τόκους μεταξύ Οκτωβρίου 2025 και Μαρτίου 2026. Αυτό ισοδυναμεί με πάνω από 88 δισεκατομμύρια δολάρια μηνιαίως, ή πάνω από 22 δισεκατομμύρια δολάρια εβδομαδιαίως.
Στο πλαίσιο αυτό, πολλοί οικονομολόγοι πιστεύουν ότι δεν είναι πλέον θέμα “αν”, αλλά “πότε” τα δημόσια ταμεία θα φτάσουν σε σημείο μη επιστροφής, εκτός εάν το Κογκρέσο λάβει μέτρα. Ο Caleb Quakenbush, διευθυντής δημοσιονομικής πολιτικής στο Bipartisan Policy Center (BPC), τόνισε σε αποκλειστική συνέντευξη στο Fortune ότι το Κογκρέσο ήδη αντιμετωπίζει “δημοσιονομικές προθεσμίες”. “Η επόμενη τάξη γερουσιαστών θα πρέπει να αντιμετωπίσει το Κοινωνική Ασφάλιση, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο,” δήλωσε ο Quakenbush. “Είναι πιθανό να πετύχουμε κάποιες ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις. Υπάρχει η ευκαιρία να κατανεμηθεί κάποιο κόστος σε ένα ευρύτερο φάσμα γενεών.”
Ο Michael Peterson, CEO και πρόεδρος του Peterson G Peterson Foundation, ενός οργανισμού που προωθεί τη δημοσιονομική βιωσιμότητα, παρακολουθεί επίσης την επερχόμενη προθεσμία ως την πρώτη δοκιμασία πολιτικής βούλησης. “Η ελπίδα μου είναι ότι μετά το τέλος των εκστρατειών, θα αφήσουν στην άκρη τα όπλα και θα πιάσουν τους υπολογιστές και τα μολύβια για να βρουν μια λύση”, δήλωσε ο Peterson στο Fortune.
Το “ελέφαντας στην αίθουσα”
Τα τρέχοντα επίπεδα χρέους μπορεί να έχουν αυξηθεί ταχύτερα τις τελευταίες δεκαετίες, αλλά δεν συσσωρεύτηκαν εν μία νυκτί, ούτε υπό μία παράταξη έναντι της άλλης. Παρά τις προσπάθειες, όπως η Επιτροπή Simpson-Bowles επί προεδρίας Obama και οι μεταρρυθμίσεις δασμών του Προέδρου Trump, καμία πλευρά δεν έχει θεσπίσει συγκεκριμένη πολιτική για τα ομοσπονδιακά ελλείμματα.
Ωστόσο, το BPC βλέπει ενδείξεις για την επιθυμία του Peterson – ότι οι νομοθέτες και από τις δύο πλευρές θα αρχίσουν να συνεργάζονται για την εύρεση λύσεων – και είναι πιο αισιόδοξο ότι μια πλήρης δημοσιονομική κρίση δεν βρίσκεται στον ορίζοντα. “Η κοινή γνώση ή η συμβατική γνώση είναι ότι το Κογκρέσο περιμένει την τελευταία στιγμή για να δράσει, και αυτό ιστορικά αληθεύει”, δήλωσε ο Quakenbush. “Είμαι προσωπικά λίγο σκεπτικός απέναντι στο σενάριο της πλήρους κρίσης και κατάρρευσης.”
“Η πιθανότερη κατάσταση είναι οι υψηλότερο κόστος ζωής και η βραδύτερη αύξηση του εισοδήματος, δεδομένης της θέσης μας στην παγκόσμια οικονομία, της θέσης μας ως το παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα, και της συνεχιζόμενης εύρεσης αγορών για το χρέος μας που είναι πρόθυμες να το αγοράσουν … αυτό μας θέτει σε μια σχετικά ισχυρή θέση για το προβλέψιμο μέλλον όσον αφορά τον οικονομικό κίνδυνο, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει καθόλου κίνδυνος.”
Ο Quakenbush πρόσθεσε ότι, με βάση τις συνομιλίες του με μέλη του Κογκρέσου, η δαπάνη είναι ένα ζήτημα που τα άτομα κατανοούν ότι πρέπει να αντιμετωπιστεί, αλλά γνωρίζουν ότι χρειάζονται διακομματική στήριξη και αποδοχή προκειμένου οι πολιτικές να είναι βιώσιμες. “Αυτό μου σηματοδοτεί τουλάχιστον ότι δεν το απορρίπτουν ως κάτι που θα αναβάλουν επ’ αόριστον.”
