Μια έντονα κερδοσκοπική οικονομική εκτίμηση, που έγινε viral την προηγούμενη εβδομάδα, έχει καταλάβει τον χώρο των χρηματοοικονομικών. Ένα άρθρο με τίτλο «Η Κρίση Παγκόσμιας Νοημοσύνης του 2028», από την Citrini Research και τον Alap Shah, παρουσιάζει μια καταστροφική εικόνα μιας οικονομίας κατεστραμμένης από την τεχνητή νοημοσύνη. Υποδυόμενο ένα «Macro Memo από τον Ιούνιο του 2028», το κείμενο περιγράφει έναν κόσμο όπου ο δείκτης S&P 500 έχει καταρρεύσει κατά 38%, η ανεργία έχει εκτοξευθεί στο 10,2%, και η αμερικανική οικονομία έχει εγκλωβιστεί σε μια αποπληθωριστική σπείρα, προκαλούμενη από τη μαζική αντικατάσταση εργαζομένων σε λευκά κολάρα.
Ωστόσο, η Citadel Securities, η γνωστή εταιρεία hedge fund και market maker, αντέδρασε άμεσα, αποδομώντας αυτό το σενάριο τρόμου. Σε μια εντυπωσιακή νέα έκθεση μακροοικονομικής στρατηγικής, ο Frank Flight, από την Citadel, αντικρούει συστηματικά το σενάριο της Citrini, χρησιμοποιώντας πραγματικά οικονομικά δεδομένα σε πραγματικό χρόνο για να αποδείξει ότι η λεγόμενη «κρίση νοημοσύνης» στην πραγματικότητα πηγάζει από μια βαθιά παρανόηση των μακροοικονομικών θεμελίων και των καμπυλών υιοθέτησης της τεχνολογίας.
Η «ιδεολογική κρίση» της Citrini
Για να κατανοήσουμε την απόρριψη της Citadel, είναι απαραίτητο να κατανοήσουμε την υστερία που προσπάθησε να προκαλέσει η Citrini, μια ερευνητική εταιρεία μακροοικονομικής ανάλυσης που ιδρύθηκε το 2023 από τον James van Geelen. Στο άρθρο της στο Substack, η Citrini φαντάζεται μια «σπείρα εκτόπισης ανθρώπινης νοημοσύνης» — έναν αρνητικό βρόχο ανάδρασης χωρίς φυσικό φρένο. Σε αυτό το υποθετικό μέλλον, οι πράκτορες ΤΝ αντικαθιστούν ταχύτατα τους μηχανικούς λογισμικού, τους οικονομικούς συμβούλους και τη μεσαία διοίκηση. Οι εταιρείες απολύουν εργαζομένους για να αυξήσουν τα περιθώρια κέρδους, επανεπενδύοντας τις αποταμιεύσεις σε περισσότερη υπολογιστική ισχύ για ΤΝ, γεγονός που επιταχύνει περαιτέρω τις απολύσεις.
Η Citrini υποστηρίζει ότι αυτό οδηγεί σε συστημική οικονομική καταστροφή. Υποθέτει ότι, στερούμενοι των υψηλόμισθων μισθών τους, οι κύριοι δανειολήπτες θα αθετήσουν τις υποχρεώσεις τους στο πλαίσιο της αγοράς στεγαστικών δανείων αξίας 13 τρισεκατομμυρίων δολαρίων. Επιπλέον, η Citrini προβλέπει μια «αιματοχυσία» στην ιδιωτική πίστη, προβλέποντας ότι εταιρείες Software-as-a-Service (SaaS) που υποστηρίζονται από private equity, όπως η Zendesk, θα αθετήσουν χρέη δισεκατομμυρίων, καθώς οι πράκτορες κωδικοποίησης ΤΝ θα επιτρέπουν στους πελάτες να δημιουργούν εσωτερικό λογισμικό αντί να πληρώνουν για συνδρομές. Στα μάτια της Citrini, η ΤΝ αντιπροσωπεύει μια «οικονομική πανδημία» που παράγει «Ghost GDP» — παραγωγή που ωφελεί τους ιδιοκτήτες της υπολογιστικής ισχύος, αλλά ποτέ δεν κυκλοφορεί μέσω της ανθρώπινης καταναλωτικής οικονομίας.
Η Citrini έγινε το κορυφαίο finance Substack, αφού εντόπισε σωστά πρώιμες επενδυτικές ευκαιρίες στην τεχνητή νοημοσύνη και στα φαρμακευτικά προϊόντα απώλειας βάρους. Το πρόσφατο viral memo της τρόμαξε τις αγορές και δίχασε το κοινό, το οποίο είτε το βρήκε ανατριχιαστικά διορατικό είτε εγγενώς εσφαλμένο.
Οι θέσεις εργασίας στον τομέα λογισμικού αυξάνονται, όχι μειώνονται
Η Citadel Securities δεν μάσησε τα λόγια της στην απάντησή της, επισημαίνοντας ότι «παρά την προσπάθεια της μακροοικονομικής κοινότητας να προβλέψει την αύξηση των θέσεων εργασίας για 2 μήνες με οποιαδήποτε αξιόπιστη ακρίβεια, η μελλοντική πορεία της καταστροφής της εργασίας μπορεί προφανώς να συναχθεί με σημαντική βεβαιότητα από ένα υποθετικό σενάριο που δημοσιεύεται στο Substack».
Ο Flight ξεκινά την αποδόμηση εξετάζοντας τα πραγματικά δεδομένα της αγοράς εργασίας. Ενώ το άρθρο της Citrini επιμένει ότι οι θέσεις εργασίας στον τομέα λογισμικού και συμβουλευτικών υπηρεσιών καταρρέουν αυτή τη στιγμή, η Citadel επισημαίνει δεδομένα από αγγελίες εργασίας στο Indeed που δείχνουν ότι η ζήτηση για μηχανικούς λογισμικού αυξάνεται ραγδαία, κατά 11% ετησίως στις αρχές του 2026.
Επιπλέον, τα δεδομένα για τη διάδοση της ΤΝ αντικρούουν πλήρως την ιδέα μιας ξαφνικής καταστροφής για εργαζομένους σε λευκά κολάρα. Χρησιμοποιώντας την ανάλυση της St. Louis Fed από το Real Time Population Survey, η Citadel σημειώνει ότι η καθημερινή χρήση παραγωγικής ΤΝ για εργασία παραμένει «αναπάντεχα σταθερή» και επί του παρόντος «παρουσιάζει ελάχιστα στοιχεία οποιουδήποτε επερχόμενου κινδύνου εκτόπισης». Αντί για μια καταρρέουσα οικονομία, η ίδρυση νέων επιχειρήσεων στις ΗΠΑ επεκτείνεται ραγδαία, και η κατασκευή τεράστιων κέντρων δεδομένων ΤΝ οδηγεί αυτήν τη στιγμή σε μια τοπική άνθηση στις προσλήψεις στον κατασκευαστικό τομέα.
Η παραπομπή της «Επαναληπτικής Τεχνολογίας»
Ο πυρήνας του λάθους της Citrini, σύμφωνα με την Citadel, είναι η σύγχυση της επαναληπτικής τεχνολογίας με την επαναληπτική οικονομική υιοθέτηση. Η παραδοχή της Citrini υποθέτει ότι, επειδή η ΤΝ μπορεί να γράψει κώδικα για να βελτιώσει τον εαυτό της, η ενσωμάτωσή της στην οικονομία θα πολλαπλασιαστεί άπειρα και ακαριαία.
Η Citadel χαρακτηρίζει αυτό ως θεμελιωδώς λανθασμένο. Η διάδοση της τεχνολογίας ιστορικά ακολουθεί μια καμπύλη S, όπου η πρώιμη υιοθέτηση είναι αργή, επιταχύνεται καθώς μειώνεται το κόστος, και τελικά σταθεροποιείται καθώς κορένεται η αγορά και μειώνονται τα οριακά κέρδη. Επιπλέον, η Citadel επισημαίνει έναν τεράστιο φυσικό περιορισμό που η Citrini αγνοεί: την ενέργεια και την υπολογιστική ισχύ.
«Η εκτόπιση της εργασίας σε λευκά κολάρα θα απαιτούσε τάξεις μεγέθους μεγαλύτερη υπολογιστική ένταση από την τρέχουσα αξιοποίηση», γράφει ο Flight. Εάν η αυτοματοποίηση επεκταθεί με τον ιλιγγιώδη ρυθμό που φοβάται η Citrini, η ζήτηση για υπολογιστική ισχύ θα αυξηθεί αναπόφευκτα, ανεβάζοντας το οριακό της κόστος. «Εάν το οριακό κόστος της υπολογιστικής ισχύος αυξηθεί πάνω από το οριακό κόστος της ανθρώπινης εργασίας για συγκεκριμένες εργασίες, η υποκατάσταση δεν θα συμβεί, δημιουργώντας ένα φυσικό οικονομικό όριο». Με άλλα λόγια, το φυσικό κεφάλαιο, η διαθεσιμότητα ενέργειας και οι ρυθμιστικοί τριβές θα φρενάρουν φυσικά τον «ακόρεστο» βρόχο ανάδρασης που οραματίζεται η Citrini.
Άγνοια των μακροοικονομικών θεμελίων
Η πιο καταδικαστική κριτική της Citadel στοχεύει στην εμφανή άγνοια της Citrini βασικών μακροοικονομικών αρχών. Η Citrini ισχυρίζεται ότι η ΤΝ αποτελεί μοναδική απειλή, επειδή θα καταστρέψει τη συνολική ζήτηση, ενώ θα αυξήσει την παραγωγή, παραβιάζοντας τους βασικούς νόμους της οικονομικής λογιστικής.
«Τα σοκ παραγωγικότητας είναι θετικά σοκ προσφοράς: μειώνουν τα οριακά κόστη, επεκτείνουν την δυνητική παραγωγή και αυξάνουν το πραγματικό εισόδημα», αντιτείνει η Citadel. Ιστορικά, κάθε μεγάλη τεχνολογική πρόοδος – από την ατμομηχανή μέχρι το διαδίκτυο – έχει ακολουθήσει ακριβώς αυτό το μοτίβο. Εάν η ΤΝ επιτρέπει στις εταιρείες να παράγουν περισσότερα με χαμηλότερο κόστος, οι τιμές πέφτουν και τα περιθώρια κέρδους διευρύνονται. Οι χαμηλότερες τιμές αυξάνουν την πραγματική αγοραστική δύναμη των καταναλωτών, η οποία με τη σειρά της αυξάνει την κατανάλωση. Τα υψηλότερα κέρδη οδηγούν σε επανεπένδυση.
Η Citadel υποστηρίζει ότι για να υλοποιηθεί το σενάριο της Citrini, πρέπει κανείς να υποθέσει ότι το εργατικό εισόδημα καταρρέει εντελώς και το εισόδημα κεφαλαίου έχει ταχύτητα δαπάνης μηδέν, κάτι που ιστορικά είναι ψευδές. Τα κέρδη από την αποδοτικότητα της ΤΝ θα επανεπενδυθούν, θα διανεμηθούν, θα φορολογηθούν ή θα δαπανηθούν. Επιπλέον, η Citadel επισημαίνει ότι η ΤΝ είναι πολύ πιθανό να αποτελέσει συμπλήρωμα της ανθρώπινης εργασίας, παρά αυστηρό υποκατάστατο. Η οικονομία αποτελείται από μια τεράστια ποικιλία φυσικών, σχεσιακών και εποπτικών εργασιών, γεμάτων με τριβές συντονισμού και περιορισμούς ευθύνης που οι αλγόριθμοι δεν μπορούν εύκολα να διαχειριστούν. Η Citadel θέτει ένα απλό ιστορικό έλεγχο πραγματικότητας: «Ήταν η έλευση του Microsoft Office ένα συμπλήρωμα ή υποκατάστατο για τους υπαλλήλους γραφείου;»
Ο Robert Armstrong των Financial Times, ο οποίος υπογράφει τη στήλη Unhedged, βρέθηκε μεταξύ των επικριτών που τάσσονται υπέρ της Citadel την προηγούμενη εβδομάδα, μαζί με τον Tyler Cowen του George Mason University και του blog Marginal Revolution, αλλά υποστήριξε την Τετάρτη ότι περισσότερη διαφάνεια θα μπορούσε να στηρίξει το σενάριο της Citrini. Ο Paul Kedrosky, αναλυτής τεχνολογίας της SK Ventures, έγραψε στον Armstrong για τη λεγόμενη «Engels pause» (παύση Engels), ένα σενάριο που έχει καλύψει στο παρελθόν το Fortune, ονομασμένο από τον οικονομολόγο Robert Allena μετά τον 19ο αιώνα σύντροφο και ευεργέτη του Karl Marx, Friedrich Engels.
Ο Engels σημείωσε ότι το κατά κεφαλήν ΑΕΠ αυξανόταν, αλλά οι μισθοί παρέμεναν στάσιμοι στο Ηνωμένο Βασίλειο στα τέλη του 18ου και αρχές του 19ου αιώνα, και αναλυτές στο Bank of America Institute, χωρίς να χρησιμοποιούν τον όρο «Engels pause», σημείωσαν την ίδια δυναμική να λαμβάνει χώρα πρόσφατα: «Τα κέρδη κερδίζουν έδαφος έναντι των μισθών», έγραψαν τον Φεβρουάριο, εξηγώντας ότι «τα πρόσφατα κέρδη παραγωγικότητας συσσωρεύονται ως εταιρικά κέρδη, με το εργατικό εισόδημα να μειώνεται σταθερά ως μερίδιο του ΑΕΠ των ΗΠΑ».
Ο Allen δήλωσε στον Armstrong μέσω email ότι πιστεύει ότι η «Engels pause» στις οικονομίες ΗΠΑ και Ηνωμένου Βασιλείου χρονολογείται στην πραγματικότητα από τις αρχές της δεκαετίας του 1970, παραπέμποντάς τον σε μια εργασία του 2024 που ανέλυσε τις τάσεις της αγοράς εργασίας από το 1620. Οι μισθοί ξεπέρασαν για λίγο τον πληθωρισμό κατά τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού της πανδημίας, οδηγώντας σε μια βραχύβια εποχή που ονομάστηκε «The Great Resignation», αλλά η αναιμική αύξηση της απασχόλησης τα τελευταία χρόνια υποδηλώνει ότι οι εταιρείες πιστεύουν ότι προσέλαβαν υπερβολικά.
Η Παγίδα του Κέυνς
Η Citadel αναφέρεται σε έναν άλλο οικονομολόγο στην προσπάθειά της να καρφώσει το τελευταίο καρφί στο φέρετρο της «Κρίσης Παγκόσμιας Νοημοσύνης», επικαλούμενη μια διάσημα αισιόδοξη και λανθασμένη πρόβλεψη του John Maynard Keynes. Το 1930, ο Keynes προέβλεψε εύστοχα ότι η αυξανόμενη παραγωγικότητα θα οδηγούσε σε εβδομάδα εργασίας 15 ωρών τον 21ο αιώνα. Είχε δίκιο για την παραγωγικότητα, αλλά εντελώς λάθος για την αγορά εργασίας.
Γιατί δεν εξαφανίστηκαν οι θέσεις εργασίας; Επειδή, όπως εξηγεί η Citadel, «η αυξανόμενη παραγωγικότητα μείωσε το κόστος και επέκτεινε το σύνορο κατανάλωσης». Οι άνθρωποι απλώς μετατόπισαν τις προτιμήσεις τους σε αγαθά υψηλότερης ποιότητας, νέες υπηρεσίες και μορφές δαπανών που προηγουμένως ήταν αδιανόητες. «Ο Keynes υποτίμησε την ελαστικότητα των ανθρώπινων επιθυμιών», υποστηρίζει η Citadel. Η Citrini κάνει ακριβώς το ίδιο αναλυτικό λάθος σήμερα. Η ΤΝ θα αλλάξει τη σύνθεση της ζήτησης και θα δημιουργήσει εντελώς νέες βιομηχανίες, όπως έκανε και το διαδίκτυο. Η οικονομία του 2026 πιθανότατα δεν οδεύει προς μια αποκάλυψη επιστημονικής φαντασίας, με άλλα λόγια, βιώνει απλώς το επόμενο σπουδαίο, διαχειρίσιμο κύμα ανθρώπινης παραγωγικότητας.
Για αυτή την ιστορία, δημοσιογράφοι του Fortune χρησιμοποίησαν παραγωγική ΤΝ ως εργαλείο έρευνας. Ένας συντάκτης επαλήθευσε την ακρίβεια των πληροφοριών πριν από τη δημοσίευση.
