Η Ευρώπη, αντιμέτωπη με τις αποφάσεις της Αμερικής σχετικά με τη στρατιωτική δράση στο Ιράν, εκπλήσσεται από την έλλειψη ευρωπαϊκής υποστήριξης, κάτι που, ωστόσο, δεν θα έπρεπε να προκαλεί έκπληξη. Οι βαθιές πληγές του Πολέμου του Ιράκ, όπου η Γαλλία του Ζακ Σιράκ και η Ισπανία υπό τον Χοσέ Μαρία Αθνάρ διαφώνησαν με την αμερικανική επέμβαση, και η πολιτική απομόνωση του Τόνι Μπλερ στο Ηνωμένο Βασίλειο, εξακολουθούν να επηρεάζουν τη στάση της ηπείρου.
Στην Αμερική, μπορεί να υπάρχει δυσπιστία για τη μη πλήρη στήριξη των Ευρωπαίων ηγετών στις ενέργειες του Προέδρου Donald Trump και στην επίθεση στο Ιράν σε συμμαχία με το Ισραήλ. Ωστόσο, οι γεωπολιτικές ισορροπίες έχουν αλλάξει δραματικά από το 2003. Τότε, το 82% των Βρετανών και το 62% των Γάλλων εξέφραζαν θετική άποψη για τις ΗΠΑ, ενώ σήμερα, σύμφωνα με την YouGov, η κοινή γνώμη είναι αρνητική σε Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία και Ισπανία. Οι νεότεροι ψηφοφόροι έχουν λιγότερη μνήμη από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και τον Ψυχρό Πόλεμο, περίοδοι κατά τις οποίες η Αμερική παρείχε ασφάλεια στη Δυτική Ευρώπη.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες βλέπουν έναν 21ο αιώνα όπου η Αμερική, με επικεφαλής τον Πρόεδρό της, έχει απομακρυνθεί από τη μεταπολεμική συμφωνία. Στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, η ένταση μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης ήταν εμφανής. Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula Von der Leyen, δήλωσε ότι ο «παλιός κόσμος» έχει πεθάνει και ότι η Ευρώπη πρέπει να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες ασφαλείας.
Αυτό το μήνυμα φαίνεται να επιβεβαιώνεται. Παρά τις απειλές του Trump για εμπορικούς αποκλεισμούς και οικονομικές κυρώσεις σε όσους δεν υποστηρίζουν στρατιωτική δράση, η Ευρώπη, με συνολική οικονομία 27 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, αντιδρά με ψυχραιμία. Στο Mobile World Congress στη Βαρκελώνη, η Huawei, η κινεζική εταιρεία τεχνολογίας, είχε μεγαλύτερο περίπτερο από την Google, υποδεικνύοντας ότι η Ευρώπη πιστεύει πως μπορεί να χαράξει τη δική της οικονομική πορεία.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός, Pedro Sanchez, μιμούμενος το παράδειγμα του Mark Carney, παρουσίασε σχέδια για μια νέα παγκόσμια τάξη, μη κυριαρχούμενη από την Αμερική. “Είναι απολύτως απαράδεκτο οι ηγέτες που αδυνατούν να εκπληρώσουν αυτό το καθήκον [να προστατεύουν και να βελτιώνουν τη ζωή των πολιτών] να χρησιμοποιούν το άλλοθι του πολέμου για να κρύψουν την αποτυχία τους και, εν τω μεταξύ, να γεμίζουν τις τσέπες λίγων εκλεκτών – των ίδιων πάντα· των μόνο που κερδίζουν όταν ο κόσμος σταματά να χτίζει νοσοκομεία και αρχίζει να χτίζει πυραύλους,” δήλωσε, προσθέτοντας ότι “είναι αφελές να πιστεύει κανείς ότι οι δημοκρατίες ή ο σεβασμός μεταξύ των εθνών μπορούν να ξεπηδήσουν από ερείπια. Ή να πιστεύει κανείς ότι η άσκηση τυφλής και δουλοπρεπούς υπακοής είναι μια μορφή ηγεσίας… Δεν θα είμαστε συνεργοί σε κάτι που είναι κακό για τον κόσμο και που είναι επίσης αντίθετο με τις αξίες και τα συμφέροντά μας, απλώς από φόβο αντιποίνων από κάποιον.” Για τον Sanchez, η Pax Americana έχει τελειώσει.
Οι επιχειρηματικοί ηγέτες, ως πραγματιστές, προσαρμόζονται στις μεταβαλλόμενες συνθήκες. Όπως ανέφερε ένας ανώτατος διευθυντής στο MWC, η Ευρώπη χρειάζεται να διατηρήσει τη σταθερότητα, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει μεγαλύτερη απόκλιση από τις ΗΠΑ. Εταιρείες ασφαλείας τεχνολογίας εκτός Αμερικής ελπίζουν σε νέες συμφωνίες, καθώς οι μη αμερικανικές επιχειρήσεις αναζητούν εταίρους για επέκταση στην Ανατολή. Σε έναν πολυπολικό κόσμο, όλοι έχουν πολλούς πελάτες.
Οι κίνδυνοι παραμένουν. Η Αμερική παραμένει η ισχυρότερη δύναμη παγκοσμίως. Οι διεθνείς συγκρούσεις επιφέρουν θάνατο, εκτοπισμό και οικονομικές συνέπειες. Ωστόσο, ο νέος αιώνας απαιτεί από την Ευρώπη να αναθεωρήσει τη στάση της απέναντι στην άμυνα και να αυξήσει τις δαπάνες της. Οι πολιτικές κοινωνικής στήριξης θα χρειαστεί να αλλάξουν. Οι νέες παγκόσμιες τάξεις συνεπάγονται σκληρή δουλειά.
Η Ευρώπη έχει λάβει μια απόφαση. Οι ψηφοφόροι είναι πλέον πιο αρνητικοί παρά θετικοί απέναντι στις ΗΠΑ. Ο Trump δεν θα παραμείνει αιώνια. Ίσως η Αμερική να ανακαλύψει ξανά την αξία μιας παγκόσμιας τάξης που έχει ενισχύσει την οικονομία της σε απαράμιλλο βαθμό. Αν όμως όχι, το μήνυμα είναι σαφές: η Ευρώπη θα καταβάλει προσπάθειες – ίσως και με δισταγμό – να σταθεί στα πόδια της.
