Το πρωτοεμφανιζόμενο μυθιστόρημα της Angela Tomaski, “The Infamous Gilberts”, αποτελεί μια απολαυστική και παρηγορητική ανάγνωση, εστιάζοντας στην πίστη, την απόγνωση και μια διακριτική διερεύνηση της φύσης της προόδου. Το ετοιμόρροπο αρχοντικό Thornwalk κινδυνεύει να μετατραπεί σε πολυτελές ξενοδοχείο. Οι κληρονόμοι του παλιού οίκου έχουν εκλείψει, με εξαίρεση ένα ζεύγος άπληστων ξαδέλφων, και ο μόνος που απομένει για να θρηνήσει είναι ο πιστός υπηρέτης (και ίσως κάτι παραπάνω;) του παλιού αφέντη.
Ο Maximus, ο τελευταίος φύλακας του σπιτιού, καθοδηγεί τον αναγνώστη σε μια τελευταία περιήγηση στο Thornwalk, αποκαλύπτοντας τις χαμένες ζωές, τους έρωτες και τα χάλκινα κουμπιά των ομώνυμων Γκίλμπερτ: τη Lydia, την μεγαλύτερη κόρη, απεγνωσμένη για να ερωτευτεί· τον Hugo, τον πεισματάρη πρωτότοκο γιο· τη “φτωχή μικρή Annabel”, που ονειρευόταν να γράψει· τον ήσυχο φυγά Jeremy· και την ασταθή ηθοποιό Rosalind. Μας μεταφέρει, δωμάτιο προς δωμάτιο, αντικείμενο προς αντικείμενο, λεκέ προς λεκέ (από βατόμουρο έως αίμα) μέσα από 100 χρόνια οικογενειακής ζωής, πριν όλα χαθούν για πάντα.
Εμπνευσμένο από την εξαγορά του Tyntesfield το 2002 από το National Trust, μια εκτεταμένη γοτθική έπαυλη έξω από το Bristol, που αποκτήθηκε λίγες μόλις εβδομάδες μετά τον θάνατο του απομονωμένου βαρόνου, το ντεμπούτο της Tomaski χρειάστηκε ένα τέταρτο του αιώνα για να ολοκληρωθεί. Το Tyntesfield περιέχει τουλάχιστον 47.154 καταγεγραμμένα αντικείμενα. Το ίδιο μπορεί να ισχύει και για το “The Infamous Gilberts”, ένα μυθιστόρημα γεμάτο αντικείμενα και δομημένο γύρω από αυτά. Τα 70 κεφάλαια αντιστοιχούν σε ένα αντικείμενο ή την απουσία ενός αντικειμένου. Αποτελούν ένα πραγματικό πανηγύρι μικρών πραγμάτων: κομμάτια Monopoly, αμμωνίτες, βρεφικά ρούχα (ποτέ φορεμένα). Ό,τι, ανεξάρτητα από το πόσο σπασμένο ή παλιό, είναι πολύτιμο εξαιτίας των ανθρώπων που το άγγιξαν, το χρησιμοποίησαν, το εγκατέλειψαν. Όταν οι νέοι ιδιοκτήτες σχεδιάζουν να αντικαταστήσουν το χαλί με “ένα ακριβές αντίγραφο”, ο Maximus γελάει: το πρωτότυπο, μας λέει, “είναι πενήντα τοις εκατό DNA Γκίλμπερτ… και λέπια από δεκαπέντε αγαπημένα Λαμπραντόρ και ένα Μινιατούρ Σνάουζερ με δερματίτιδα”.
Η γοητεία του μεγάλου σπιτιού δεν μας έχει εγκαταλείψει ποτέ· η γοητεία του μεγάλου σπιτιού στην παρακμή είναι ακόμη πιο επιβλητική.
Ο ευλαβικός, στεγνά αστεϊκός τόνος του παλιού οικογενειακού φύλακα ποτέ δεν προδίδει την Tomaski: καταφέρνει με επιδεξιότητα να εκφράσει ακριβώς τη φωνή που ο αναγνώστης περιμένει να ακούσει, ένα είδος “The Remains of the Day” με την αφαίρεση του τρόμου. Ενώ δεν υπάρχει τίποτα ιδιαίτερα εκπληκτικό στον χαρακτήρα του Maximus, υπάρχει ακόμα μεγάλη δεξιοτεχνία και ευστροφία σε μια άψογη απόδοση κάτι τόσο οικείου. Και υπάρχουν τόσα πολλά οικεία εδώ: τόσες στιγμές και ιστορίες που αντηχούν με άλλες οικογενειακές σάγκες. Η γοητεία του μεγάλου σπιτιού δεν μας έχει εγκαταλείψει ποτέ· η γοητεία του μεγάλου σπιτιού στην παρακμή είναι ακόμη πιο επιβλητική. Το “The Infamous Gilberts” εντάσσεται στην τάξη των “The Whalebone Theatre” της Joanna Quinn και “Small Bomb at Dimperley” της Lissa Evans, άλλα παρηγορητικά αναγνώσματα με ένα μυστικό στην ντουλάπα. Είναι δύσκολο να γράψεις κάτι καινούργιο σε ένα είδος τόσο άνετα γεμάτο όσο ένα βικτωριανό σαλόνι, και η Tomaski δεν το προσπαθεί πραγματικά: αντίθετα, εκτελεί το έργο τόσο επιμελώς που θέτει το πρότυπο.
Η έκπληξη δεν είναι το ζητούμενο εδώ· αντίθετα, η ευχαρίστηση. Αυτό είναι, κατά μία πολύ πραγματική έννοια, ένα άψογο βιβλίο: τόσο σχολαστικά αποδοσμένο όσο ένα σπιτάκι κούκλας συλλέκτη, τόσο ήρεμο και τέλειο όσο ένα διοράμα σε μουσείο. Όλα είναι σχεδιασμένα και διατεταγμένα με την ίδια αγάπη και φροντίδα που έχει ο Maximus για το Thornwalk, και για τον Hugo.
Όπως με όλες τις εξαίσιες μικρές πιατέλες, υπάρχει μια μικρή – και ίσως αναπόφευκτη – λαχτάρα να σταματήσεις και να φας McDonald’s καθ’ οδόν για το σπίτι: μια επιθυμία για κάτι αλμυρό, λιπαρό και χορταστικό που θα κόψει τα ψήγματα της κομψής μελαγχολίας. Ενώ πολλά αναμφίβολα συμβαίνουν στο “The Infamous Gilberts” – τσεκούρια, άσυλα, αποδράσεις, υποθέσεις, χαμένα παιδιά, χαμένοι ενήλικες, τρέλα, προδοσία, απόγνωση – η αποστασιοποίηση του αφηγητή μας κρατά περίεργα απομονωμένους από οτιδήποτε μοιάζει πολύ με πλοκή. “Αυτό θα αρκεί, νομίζω”, λέει ο Maximus, όταν νιώθει ότι κινδυνεύει να δείξει πολλά. “Καταλαβαίνεις τη γενική ιδέα.” Όταν συμβαίνουν τρομερά πράγματα, μας τα αφηγείται σε ασφαλή απόσταση, τόσο κοινωνικής τάξης όσο και χρόνου. Δεν βρισκόμαστε ποτέ σε κίνδυνο. Είναι δύσκολο, σε αυτήν την αργή, αστεία, νοσταλγική αφήγηση, να νιώσεις ότι κάποιος βρισκόταν ποτέ σε κίνδυνο, ακόμα κι αν πεθαίνει μπροστά στα μάτια μας.
“Θα μπορούσαν να ειπωθούν πολλά περισσότερα”, λέει ο Maximus σε κάποιο σημείο. “Αλλά δεν θα το πω.” Το “The Infamous Gilberts” είναι ένα ντεμπούτο, και όπως όλα τα ντεμπούτα εγείρει το ερώτημα του τι ακολουθεί. Τι θα συμβεί όταν η Tomaski επιτρέψει στον εαυτό της να πει το ανείπωτο; Τι θα γράψει όταν στρέψει αυτό το αιχμηρό βλέμμα για ακρίβεια, για τέλεια λεπτομέρεια, στους ανθρώπους, αντί για τα πράγματά τους;
Το “The Infamous Gilberts” της Angela Tomaski κυκλοφορεί από τις Fig Tree (£16.99). Για να υποστηρίξετε τον Guardian, παραγγείλτε το αντίγραφό σας στο guardianbookshop.com. Μπορεί να ισχύουν χρεώσεις αποστολής.
