Το ποίημα “The Man in the Wind”, από τη συλλογή της Anne Stevenson του 1982, “Minute by Glass Minute”, εξερευνά την αλληλεπίδραση μεταξύ του μύθου και της πραγματικότητας, παρουσιάζοντας μια φιγούρα που βρίσκεται στα όρια του μύθου, χωρίς όμως να κατέχει την ικανότητα του μύθου να παρέχει κατανόηση και έλεγχο. Η ποιήτρια, θέτοντας αρχικά τον εαυτό της ως πρόκληση, επιζητά το οπτικό αντίστοιχο του “Man in the Moon” (του ανθρώπου στη Σελήνη), μια φιγούρα που στην αγγλική παράδοση συνδέεται συχνά με παραβάτες του Σαββάτου και μεθυσμένους. Ωστόσο, οι εικόνες που αναδύει η Stevenson στην πρώτη στροφή, προτού τις απορρίψει, δεν προσφέρουν καμία αίσθηση παρηγοριάς ή χιούμορ για παιδικά αφηγήματα.
Το ποίημα προχωρά σε μια πιο πυκνή απεικόνιση του ανθρώπου στον άνεμο, όπου η φιγούρα διατηρεί μια πολιτική απήχηση, λειτουργώντας ως απειλή για τα “πολιτισμένα επιτεύγματα και τις αξίες του ‘ευγενικού μας νησιού'”. Μετατρέπεται σε μια ανελέητη φυσική δύναμη, “χωρίς νόημα ή ύπαρξη”.
Στην πρώτη στροφή, ο “μαύρος μοναχός” μπορεί να παραπέμπει στον φορέα ψευδαισθητικής διορατικότητας από τη νουβέλα του Τσέχωφ “Ο Μαύρος Μοναχός”. Αυτός ο “φάντασμα” ή “οπτική πλάνη”, πάντα ντυμένος στα μαύρα, πείθει τον πρωταγωνιστή της ιστορίας, Κοβρίν, για την πραγματική του ύπαρξη στη φύση και για το υπεράνθρωπο ιδιοφυές ταλέντο του. Ο μοναχός, στην ανάλυση της Stevenson, είναι μια περιττή προσωποποίηση του ανέμου. Αποδεικνύονται ανεπαρκείς και οι πιο πολιτικά φορτισμένες εικόνες εξουσίας και κατάχρησης, που ξεκινούν από το “μαζεμένο λευκό πρόσωπο κάτω από τον φωτιστικό στύλο” και κορυφώνονται σε εικόνες και ήχους βασανιστηρίων, όπου “η φωνή του κρατουμένου που υψώνεται / ματώνει πάνω από κύμβαλα και τυμπάνια”. Η ομιλήτρια απορρίπτει και τα δύο άκρα: την υπεράνθρωπη εξουσία και την ανθρώπινη υποτίμηση, αν και απομεινάρια από τη στροφή στοιχειώνουν το υπόλοιπο ποίημα.
Ρυθμικά, η δεύτερη στροφή υποδηλώνει μια στιγμή όπου ο άνεμος σταματά και ο θόρυβος αντικαθίσταται από κάτι άλλο, ίσως την ικανότητα του νου να ακούει τις δικές του σκέψεις. Η (απαραίτητη) ερμηνεία του ανθρώπου στον άνεμο είναι ο ίδιος ο άνθρωπος, με όλο του τον “θυμό” και τον “φόβο” καθώς ο άνεμος ανεβαίνει ξανά, εκπέμποντας “…μια βρυχή, μια συνεχή βρυχή” που θα γίνει ανθρώπινη.
Μια ιδιαίτερη δεξιότητα του ποιήματος είναι η σύνθεση του ηχοτοπίου του: αραιές ομοιοκαταληξίες, προσοχή στην παρηχήση, τα μοτίβα της αναπνοής στις μακριές και σύντομες γραμμές που ενισχύουν ασυνείδητα τη φυσική εικόνα, τη σύνδεση του ανέμου και της αναπνοής. Η δομή του ποιήματος επιβάλλει μια συγκεκριμένη αλληλεπίδραση μεταξύ αρχών και τελών· αντηχεί τον ρυθμό του ανθρώπινου νου, τόσο στη γραμμογράφηση όσο και στην προσπάθεια κατανόησης. Η Stevenson διατηρεί επίσης ανέπαφη τη μεγαλύτερη ροή αναπνοής του ανέμου: μας επιτρέπει να ακούσουμε τη βρυχή που αψηφά τη σύνταξη, μια κλιμάκωση ήχου διαφορετική, αν και όχι εντελώς άσχετη, από τη “μελαγχολική, μακρά απομακρυνόμενη βρυχή” της Θάλασσας της Πίστης στην “Dover Beach” του Matthew Arnold.
Αυτός ο ήχος του ανέμου, σύνθετος από τη σύγκριση με “κύματα όπου δεν υπάρχει ακτή”, συρρικνώνει την ανθρώπινη χρονική διάσταση, ολόκληρο τον υποθετικό χρονικό ορίζοντα και τον μύθο των αρχών και των τελών. “Ανυπάρχει” τον κόσμο αριστοτεχνικά, και μας κάνει να ακούσουμε τον τρομακτικά απάνθρωπο και υπαρξιακό ανεμοστρόβιλο. Παρόλο που το ποίημα θα μπορούσε να διαβαστεί, εν μέρει, ως εξέταση από μια Αμερικανίδα ποιήτρια της πολιτικής ατμόσφαιρας στη Βρετανία της υιοθεσίας της στις αρχές της δεκαετίας του 1980, η προσέγγισή του σε μια έννοια της φύσης είναι αμέτρητα ευρύτερη.
Η Anne Stevenson (1933-2020) ήταν μια βραβευμένη ποιήτρια και κριτικός. Σχόλια, βιογραφικές πληροφορίες και αναγνώσεις του έργου της μπορούν να βρεθούν στον ιστότοπο του Bloodaxe. Το “The Man in the Wind” αναπαράγεται στα “Collected Poems” της Anne Stevenson, που δημοσιεύτηκαν μεταθανάτια από τον Bloodaxe Books το 2023.
