Η αδιάκοπη επικέντρωση στην αξιολόγηση της προόδου του γραμματισμού στα σχολεία έχει οδηγήσει το διάβασμα για ευχαρίστηση στο περιθώριο, σύμφωνα με μια πρόσφατη έκθεση που βασίστηκε σε δεδομένα των HarperCollins, NielsenIQ και The Reading Agency. Παρόλο που γονείς και εκπαιδευτικοί αναγνωρίζουν τη σημασία της φιλαναγνωσίας, η έντονη πίεση για την απόκτηση δεξιοτήτων γραμματισμού φαίνεται να την υπονομεύει ενεργά.

Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά: το καθημερινό διάβασμα για ευχαρίστηση στις ηλικίες 5 έως 17 ετών μειώθηκε από 39% το 2012 σε 25% το 2025, ενώ το ποσοστό των παιδιών που διαβάζουν σπάνια ή ποτέ τριπλασιάστηκε, φτάνοντας το 15%. Ωστόσο, υπάρχει και μια αχτίδα αισιοδοξίας, καθώς μεταξύ 2024 και 2025 καταγράφηκε αύξηση στο καθημερινό και εβδομαδιαίο διάβασμα σε εφήβους 11 έως 17 ετών. Μάλιστα, στους αγόρια 14 έως 17 ετών, το ποσοστό όσων δεν διάβαζαν ποτέ μειώθηκε από 36% σε 30%.

Οι έφηβοι φαίνεται να επηρεάζονται θετικά από τα κοινωνικά δίκτυα, με το BookTok και το YouTube να αναδεικνύονται σε σημαντικά εργαλεία ανακάλυψης βιβλίων. Αντίθετα, η κατάσταση για τα παιδιά ηλικίας 5 έως 10 ετών παραμένει ανησυχητική, καθώς μόνο το 32% διαβάζει καθημερινά για ευχαρίστηση, ποσοστό αμετάβλητο τα τελευταία τρία χρόνια.

Η Alison David, στέλεχος της HarperCollins, επισημαίνει ότι το διάβασμα στα παιδιά κατά την παιδική ηλικία παίζει καθοριστικό ρόλο, καθώς όσα διαβάζουν μαζί με τους γονείς τους καθημερινά έχουν τριπλάσιες πιθανότητες να αναπτύξουν ανεξάρτητες αναγνωστικές συνήθειες. Η ίδια προτείνει οι γονείς να διαβάζουν στα παιδιά τους «συχνά και οπουδήποτε», μετατρέποντας το διάβασμα σε μια διασκεδαστική και κοινωνική δραστηριότητα, ξεφεύγοντας από το πλαίσιο της σχολικής πίεσης.