Η σχέση μας με μια ταινία σφυρηλατείται συχνά από τις πρώτες στιγμές, ειδικά όταν ο πρωταγωνιστής απευθύνεται απευθείας στην κάμερα, στα μάτια του θεατή. Αυτή η άμεση σύνδεση, όταν βιώθηκε στην τρυφερή ηλικία των 11 ετών, όπως στην πρώτη παρακολούθηση της εφηβικής κωμωδίας του 1986 “Ferris Bueller‘s Day Off”, αφήνει ένα ανεξίτηλο αποτύπωμα.
Το “Ferris Bueller’s Day Off”, με πρωταγωνιστή τον Matthew Broderick στον ρόλο του Ferris Bueller, ενός τελειόφοιτου λυκείου που προσποιείται ασθένεια για να αποφύγει το σχολείο, αποτελεί αναμφίβολα έναν ύμνο στην ανεμελιά. Παρόλο που η πλοκή δεν είναι ούτε στιγμή νωχελική. Η μέρα εκτυλίσσεται με ιλιγγιώδη ταχύτητα, καθώς ο Ferris, με τη βοήθεια μιας κόκκινης Ferrari, ζει την περιπέτεια που δεν θα έπρεπε, σε αντίθεση με τις πιο αργόσυρτες αφηγήσεις άλλων αμερικανικών εφηβικών ταινιών, όπως το “American Graffiti” και το “Dazed & Confused”.
Η γοργή αυτή εξέλιξη οφείλεται στην συνεχόμενη αλλαγή τοποθεσιών. Μόλις οι γονείς του Ferris πέφτουν θύματα της προσποιητής του δυσφορίας, η μέρα του απογειώνεται. Με γοητεία και, ας το παραδεχτούμε, λίγη λεκτική χειραγώγηση, πείθει τον καλύτερό του φίλο, Cameron Frye (Alan Ruck), και την κοπέλα του, Sloane Peterson (Mia Sara), να εγκαταλείψουν τα προάστια του North Shore του Σικάγο για να εξερευνήσουν τα πολλά αξιοθέατα της πόλης, ξεγλιστρώντας παράλληλα από τα νύχια της ζηλόφθονης αδελφής του και ενός οργισμένου διευθυντή.
Αυτοί οι “αντίπαλοι” δεν είναι παρά προσωποποιήσεις της υπάρχουσας τάξης πραγμάτων, ένα χαρακτηριστικό του σεναριογράφου-σκηνοθέτη John Hughes, ο οποίος αφιέρωσε μεγάλο μέρος της καριέρας του σε αφηγήσεις ενηλικίωσης. Μέσα από αστεία, μονόλογους και σπάνιες, αλλά καταλυτικές παρατηρήσεις για την ενηλικίωση, τα σενάρια του Hughes εξέφραζαν την περιφρόνησή του για τους ενήλικες που έκρυβαν καπιταλιστικές αξίες πίσω από τη ωριμότητα, προτάσσοντας το “κάνε ό,τι σου λένε και χαμογέλα”. Για τον Hughes, οι νέοι έβλεπαν τον κόσμο με μια διαύγεια που άξιζε προσοχής.
Αυτή την πεποίθηση υπογραμμίζει μια σκηνή όπου ο Ferris, η Sloane και ο Cameron στέκονται σε κάγκελα, πιέζοντας τα κεφάλια τους στα τζάμια του τότε ψηλότερου κτιρίου στον κόσμο, του Sears Tower (τώρα Willis Tower). Κοιτάζοντας κάτω, η Sloane παρατηρεί: “Η πόλη φαίνεται τόσο ειρηνική από εδώ πάνω”. “Οτιδήποτε φαίνεται ειρηνικό από τα 1.353 πόδια”, σχολιάζει ο Ferris. Το να χειρίζεσαι την αντίληψη είναι μια δύναμη, μια ικανότητα που καλλιεργείται από αυτόν τον τιτλούχο χαρακτήρα.
Η πιο χαρακτηριστική ατάκα της ταινίας, που ακούγεται στην αρχή καθώς ο Ferris ετοιμάζεται για την ημέρα του, είναι: “Η ζωή τρέχει πολύ γρήγορα. Αν δεν σταματήσεις και δεν κοιτάξεις γύρω σου καμιά φορά, θα τη χάσεις”. Ένα μάθημα που ακόμα προσπαθώ να αφομοιώσω ως ενήλικας – και ξέρω ότι δεν είμαι μόνος. Οι περισσότεροι από εμάς δεν ζούμε παθιασμένες στιγμές μπροστά σε βιτρό παράθυρα όσο συχνά θα έπρεπε.
Η φράση αυτή, που “σπάει” τον τέταρτο τοίχο, απευθύνεται στο κοινό – σε εμένα στα 11, 15, 21, 28 μου χρόνια – με το νόημά της να γίνεται πιο ουσιαστικό με κάθε χρόνο που περνά. Στην πρώτη εκείνη παρακολούθηση, με είχε μαγέψει η ιδέα ότι κάποιος θα μπορούσε να είναι εξαιρετικός απλώς και μόνο επειδή απολάμβανε τις συνηθισμένες δραστηριότητες της ζωής: την επίσκεψη σε ένα τοπικό ορόσημο, την παρακολούθηση ενός αγώνα μπέιζμπολ, την περιπλάνηση σε ένα μουσείο. Δεν απαιτούνταν υπεράνθρωπες δυνάμεις, υψηλή νοημοσύνη, ούτε καν η αγάπη για το “σωστό” πρόσωπο. Με γοητεία και την εγγενή γνώση ότι το να τραγουδάς σε μια παρέλαση είναι κάτι που πρέπει να κάνεις αν σου δοθεί η ευκαιρία, τότε φυσικά θα ακολουθήσει ο θαυμασμός από “τους αθληταράδες, τους μηχανόβιους, τους νέρνους, τους γκάνγκστερ, τους μαλάκες, τους χαζούς, τους ηλίθιους, τους μ@#%$κες”.
Ομολογουμένως, ο Cameron είναι ο πιο οικείος χαρακτήρας, βαρύς από ασυγκίνητους γονείς και τα σχέδια του Ferris. Πολλοί θεατές χαρακτηρίζουν τον Ferris “ψυχοπαθή” λόγω της αναίσθητης προσέγγισής του στο να ξεσηκώσει τον Cameron από το κρεβάτι. Ίσως είμαστε τόσο εγκλωβισμένοι στη σημερινή “ψυχολογική” ορολογία, αλλά δεν έχουμε φίλους να μας λένε ότι είμαστε τέλειοι, τους έχουμε για να μας υπενθυμίζουν τι υπάρχει εκεί έξω. Να μας αμφισβητούν όταν ισχυριζόμαστε ότι έχουμε δει “τίποτα καλό”, όπως κάνει ο Cameron. Η ζωή είναι μια τριβή που γίνεται υποφερτή όταν δεν είναι μια μοναχική προσπάθεια. Ο Ferris, βέβαια, θα έπρεπε να αναλάβει κάποια ευθύνη για την κατεστραμμένη Ferrari. Δεν είναι ήρωας, ούτε καν για εμένα.
Το lip-sync του “Danke Schoen” δεν θεραπεύει το μυαλό μου που πάσχει από άγχος, ούτε ο μιμητισμός του Ferris με κάνει άτρωτη στην αντιπάθεια. Η μονοδιάστατη προσέγγιση ταιριάζει καλύτερα σε χαρακτήρες στην οθόνη. Όμως, η ταινία μου δίνει τα εργαλεία να νιώθω. Να με βοηθήσει να κατανοήσω την πορεία μου. Το “Ferris Bueller’s Day Off” είναι εκεί για μένα όταν χρειάζεται να μου υπενθυμίσει να σταθώ ακίνητη. Να βλέπω για να σταματώ καμιά φορά, ώστε να μην το χάσω.
Το “Ferris Bueller’s Day Off” είναι διαθέσιμο στο Paramount+ στις ΗΠΑ, στο Paramount+ και Now στο Ηνωμένο Βασίλειο και στο Paramount+ και Binge στην Αυστραλία.
