Η Αρουχάτι Ρόι, μια συγγραφέας που η ίδια δήλωσε το 2018 ότι “ο σκοπός του συγγραφέα είναι να είναι αντιδημοφιλής”, έχει καταφέρει τα τελευταία τριάντα χρόνια, από την εποχή του βραβευμένου με Booker μυθιστορήματός της “The God of Small Things” το 1997, να προκαλεί έντονες συζητήσεις. Τα έργα της, τόσο μυθοπλασίας όσο και δοκιμίων, είναι πολωτικά, και η ίδια έχει αναδειχθεί σε εξέχουσα κριτικό της ινδικής κυβέρνησης και του ινδουιστικού εθνικισμού.
Πέρυσι, η Ρόι τιμήθηκε με το βραβείο PEN Pinter, το οποίο απονέμεται σε συγγραφείς που υιοθετούν μια “αδάμαστη, αταλάντευτη” ματιά στον κόσμο. Νωρίτερα φέτος, κυκλοφόρησε το “Mother Mary Comes To Me”, ένα έργο που εξερευνά τη σχέση της με τη μητέρα της. Το βιβλίο αυτό έχει ήδη ανακηρυχθεί “Foyles book of the year” και έχει συμπεριληφθεί στη βραχεία λίστα για το Waterstones book of the year. Η Πρίγια Μπαραντία μας ξεναγεί στα απαραίτητα αναγνώσματα της Ρόι.
**Η Πύλη Εισόδου**
Το πρώτο μυθιστόρημα της Ρόι, “The God of Small Things”, ένα άμεσο μπεστ σέλερ, αποτελεί την ιδανική εισαγωγή στις κύριες πολιτικές ανησυχίες της συγγραφέως: από την περιβαλλοντική καταστροφή και την κάστα, μέχρι το διαρκές τραύμα της αποικιακής βίας σε μια χώρα. Το μυθιστόρημα ακολουθεί τους δίδυμους Rahel και Estha, οι οποίοι επανενώνονται ως ενήλικες μετά από ένα τραγικό γεγονός που τους χώρισε στην παιδική τους ηλικία. Η Ρόι αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο η πολιτική διαπερνά την αγάπη και την οικειότητα, ενώ κοινωνικές προκαταλήψεις και αόρατοι ταμπού, που η Ρόι αναφέρει ως “Love Laws” (Νόμοι Αγάπης), εμποδίζουν τους χαρακτήρες να συνάψουν ουσιαστικούς δεσμούς.
Πριν ασχοληθεί με τη συγγραφή, η Ρόι σπούδασε αρχιτεκτονική στη Νέο Δελχί και έχει μιλήσει για τις παραλληλίες μεταξύ της αρχιτεκτονικής των μυθιστορημάτων και των κτιρίων. Η προσεκτική της προσέγγιση στη δομή εμποτίζει το μυθιστόρημα, καθώς μας παρασύρει συναισθηματικά σε μεγάλο, αν και οδυνηρό, αποτέλεσμα. Οι λόγοι πίσω από την πικρία αυτής της οικογένειας παραμένουν κρυμμένοι μέχρι το τέλος του μυθιστορήματος. Αρχικά, νιώθουμε μόνο το τσίμπημα της σκληρότητας, και μόλις αποκαλυφθεί η αιτία, μόνο έναν πόνο για την αδικαιολόγητη φύση του.
**Το Προσωπικό**
Στο απομνημόνευμά της “Mother Mary Comes To Me” (2025), η Ρόι καταγράφει την παιδική της ηλικία και την ενηλικίωσή της μέσα από την ταραχώδη σχέση της με τη μητέρα της, την οποία περιγράφει ως “καταφύγιο και καταιγίδα μου”. Η Mary Roy, η οποία απεβίωσε το 2022 σε ηλικία 88 ετών, ήταν μια ισχυρή προσωπικότητα από μόνη της: ίδρυσε ένα φημισμένο σχολείο στην Kottayam και κέρδισε μια κομβική δικαστική διαμάχη στο ανώτατο δικαστήριο εναντίον της δικής της οικογένειας, η οποία επιβεβαίωσε τα ίσα δικαιώματα κληρονομιάς για τις Σύριες χριστιανές γυναίκες. Το απομνημόνευμα είναι μια εκτενής καταγραφή της συγγραφικής πορείας της Ρόι, των παρατηρήσεών της για μια μεταβαλλόμενη Ινδία και των διαρκών περιπλοκών της σχέσης μητέρας-κόρης.
**Αυτό που Αξίζει Περισσότερη Προσοχή**
Αρχικά γραμμένο ως εισαγωγή στην πύρινη πολεμική του B.R. Ambedkar, “Annihilation of Caste” (1936), το “The Doctor and the Saint”, που εκδόθηκε ως αυτόνομο δοκίμιο το 2017, αφηγείται την ιστορία δύο τιτάνων της σύγχρονης ινδικής ιστορίας – του Μαχάτμα Γκάντι και του Ambedkar – και τα αντίπαλα οράματά τους για τη χώρα. Το βιβλίο αποτελεί επίσης μια τολμηρή επανεκτίμηση του Γκάντι, εξετάζοντας τις προβληματικές και τα αξιέπαινες πτυχές της κληρονομιάς του. Σε μόλις πάνω από 100 σελίδες, η Ρόι προσφέρει μια καυστική ανάλυση του συστήματος των καστών στην Ινδία: την ιστορία του, τον τρόπο λειτουργίας του και την διαρκή του επιρροή στη μεγαλύτερη δημοκρατία του κόσμου.
**Αυτό που Αξίζει Υπομονής**
Είκοσι χρόνια μετά το ντεμπούτο της, το “The Ministry of Utmost Happiness” σηματοδότησε την πολυαναμενόμενη επιστροφή της Ρόι στη μορφή του μυθιστορήματος. Εδώ, η Ρόι ασχολείται με το πώς βρίσκουμε την αγάπη και την αυτο-έκφραση σε περιόδους πολιτικής καταπίεσης. Μετακινούμενη μεταξύ Δελχί και Κασμίρ, η Ρόι υφαίνει τις ζωές ενός ζωντανού καστ χαρακτήρων, ο καθένας σε διαφορετικές συνθήκες, όλοι αγωνίζονται προς την απελευθέρωση. Είναι πιο εκτενές στη δομή του (απαιτείται κάποια υπομονή καθώς μας τραβάει μεταξύ αναμνήσεων και παρόντος), αλλά πιο επείγον στον τόνο από το πρώτο της έργο μυθοπλασίας.
**Αν Έχετε Λίγο Χρόνο**
Για ένα κλασικό αλλά σύντομο δοκίμιο της Ρόι, το “Walking With the Comrades” (2011) είναι μια εξαιρετική επιλογή. Για αρκετές εβδομάδες, η Ρόι ταξιδεύει στα δάση της Κεντρικής Ινδίας με μια ομάδα Ναξαλιτών ιθαγενών ανταρτών, μετά τη μάχη τους με την ινδική κυβέρνηση για την αποτροπή εξόρυξης και εκμετάλλευσης της γης τους. Ανάμεσα στις αφηγήσεις της για τους αντάρτες που συνάντησε, η Ρόι θίγει τις συνδέσεις μεταξύ περιβαλλοντικής καταστροφής, κρατικής βίας και παγκόσμιου καπιταλισμού. Ένα συναρπαστικό κομμάτι δημοσιογραφίας.
Η Ρόι, σε μισό λογοτεχνική κριτική και μισό πολεμική, συγκεντρώνει τις σκέψεις της σχετικά με τον σκοπό της μυθοπλασίας σε περιόδους αυξανόμενου αυταρχισμού στη συλλογή δοκιμίων της “Azadi: Fascism, Fiction and Freedom in the Time of the Virus”. Ο τίτλος προέρχεται από το “Azad”, την ουρντού λέξη για την “ελευθερία”, η οποία πλέον συνώνυμη με τον αγώνα του Κασμίρ για αυτοδιάθεση.
Ιδιαίτερες αναφορές αξίζουν το “Intimations of an Ending: The Rise and Rise of the Hindu Nation”, μια επισκόπηση της προέλευσης και της ανάπτυξης του κινήματος Hindutva. Σε μια διάλεξη στο Cambridge, “The Graveyard Talks Back: Fiction in the Time of Fake News”, η Ρόι βασίζεται στην εικόνα του *kabristan* (του μουσουλμανικού νεκροταφείου) για να υποστηρίξει ότι μόνο η μυθοπλασία μπορεί να απεικονίσει με ακρίβεια τις ζωές ανθρώπων που καταπιέζονται και φιμώνονται: “Μόνο η μυθοπλασία μπορεί να μιλήσει για αέρα που είναι τόσο πυκνός από φόβο και απώλεια, από περηφάνια και τρελή γενναιότητα, και από αδιανόητη σκληρότητα.”
