Ποιος θα το φανταζόταν ότι ο Leon Trotsky θα προσέφερε άθελά του τη θεωρητική βάση για να εξηγήσουμε το οικονομικό άλμα της Κίνας στον 21ο αιώνα; Μετά τον λιμό και την Πολιτιστική Επανάσταση, πολλοί στοχαστές προέβλεπαν την κατάρρευση της χώρας, αγνοώντας ωστόσο το «προνόμιο της ιστορικής καθυστέρησης», όπως το περιέγραψε ο ίδιος στο έργο του «Η ιστορία της Ρωσικής Επανάστασης».
Ο Trotsky υποστήριζε ότι μια καθυστερημένη χώρα δεν χρειάζεται να ακολουθήσει δουλικά όλα τα στάδια εξέλιξης των προηγμένων κρατών. Αντίθετα, μπορεί να υιοθετήσει έτοιμες λύσεις, παρακάμπτοντας ενδιάμεσα στάδια. Αυτό ακριβώς βλέπουμε σήμερα σε οικονομίες της Αφρικής που πέρασαν απευθείας στα δίκτυα 5G και το ηλεκτρονικό εμπόριο.
Σε ένα ενδιαφέρον άρθρο του στο Substack, ο Βραζιλιάνος οικονομολόγος Leonardo Burlamaqui συνδυάζει τις ιδέες του Trotsky με τις θεωρίες των Alexander Gerschenkron και Joseph Schumpeter. Το κλειδί, όπως τονίζει, είναι οι θεσμοί. Χωρίς σωστή καθοδήγηση από το κράτος, η τεχνολογική ή οικονομική υπέρβαση είναι αδύνατη.
Επιπλέον, ο μπλόγκερ David Oks αναδεικνύει μια άλλη πτυχή: την κληρονομιά του Mao Zedong. Παρά τις καταστροφικές συνέπειες της Πολιτιστικής Επανάστασης, το κομμουνιστικό καθεστώς κατάφερε να διαλύσει τις παλιές δομές συγγένειας, επενδύοντας στη μαζική εκπαίδευση και τη δημόσια υγεία. Έτσι, μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1970, η Κίνα διέθετε ένα μορφωμένο και υγιές εργατικό δυναμικό, έτοιμο για τον βιομηχανικό καπιταλισμό. Όπως παρατηρούν και ακαδημαϊκοί όπως ο Wang Shaoguang από το Chinese University of Hong Kong και ο Hu Angang από το Tsinghua University, η Κίνα ήταν προετοιμασμένη για την εκτόξευση πολύ πριν από τις επίσημες μεταρρυθμίσεις.
