Στην εποχή μας, όπου το εμπόριο έχει μετατραπεί σε όπλο, είναι ζωτικής σημασίας για τις χώρες να υιοθετήσουν μια προσεκτική προσέγγιση στις σχέσεις τους με την Κίνα, διατηρώντας παράλληλα εποικοδομητικό διάλογο. Αυτό είναι το κλειδί για το μέλλον της παγκοσμιοποίησης, όπως υπογράμμισε η πρώην αναπληρώτρια πρωθυπουργός του Καναδά. «Σε έναν κόσμο όπου η οπλοποίηση του εμπορίου είναι πραγματικότητα, πρέπει να σκεφτόμαστε προσεκτικά πού δημιουργούμε οικονομικές εξαρτήσεις», δήλωσε η Chrystia Freeland κατά τη διάρκεια συζήτησης για την ασφάλεια του εμπορίου και το μέλλον της παγκοσμιοποίησης.
Η Freeland τάχθηκε υπέρ των δηλώσεων της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, για «αποκλιμάκωση» των οικονομικών δεσμών με την Κίνα. Τόνισε την ανάγκη για ένα παγκόσμιο οικονομικό σύστημα «στο οποίο η Κίνα θα λειτουργεί», αλλά ταυτόχρονα θα περιορίζονται οι ευπάθειες των άλλων χωρών. «Η επιδίωξη μιας εποικοδομητικής σχέσης με την Κίνα, όπου είναι δυνατόν, είναι η σωστή στάση της διεθνούς κοινότητας», ανέφερε η Freeland, η οποία σήμερα συμβουλεύει τον Ουκρανό Πρόεδρο Volodymyr Zelensky. «Ακόμη και στις επιχειρήσεις, καμία επιχείρηση δεν θέλει να εξαρτάται από έναν μόνο πελάτη, ακόμη κι αν αυτός είναι ο καλύτερος φίλος σου. Νομίζω ότι η αποκλιμάκωση είναι καλή ιδέα για όλους μας.»
Η Freeland υπηρέτησε ως αναπληρώτρια πρωθυπουργός του Καναδά από το 2019 έως το 2024, υπό την ηγεσία του τότε πρωθυπουργού Justin Trudeau, και διετέλεσε επίσης υπουργός Οικονομικών. Αναλύοντας την «οπλοποίηση» του εμπορίου μέσω δασμών και την πορεία της παγκοσμιοποίησης, εστίασε ιδιαίτερα στις επιπτώσεις της εισόδου της Κίνας στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ) το 2001. Η Freeland χαρακτήρισε την ένταξη της Κίνας στον ΠΟΕ ως έναν από τους «βασικούς παράγοντες της μεγάλης αναταραχής που βιώνουμε στον κόσμο», επισημαίνοντας το «China shock» και τις συνέπειές του, ιδίως στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το «China shock» αναφέρεται στις επιπτώσεις που είχε η μαζική εισροή φθηνών κινεζικών προϊόντων στις αγορές της Ευρώπης και των ΗΠΑ, μετά την ένταξη της Κίνας στον ΠΟΕ, και συγκεκριμένα στις θέσεις εργασίας στην μεταποίηση. Σύμφωνα με αναφορά του Stanford University’s Centre on China’s Economy and Institutions το 2022, το «China shock» ευθύνεται για το 59,3% των απωλειών θέσεων εργασίας στον τομέα της μεταποίησης στις ΗΠΑ μεταξύ 2001 και 2019, κυρίως σε εργασίες χαμηλής εξειδίκευσης. «Πιστεύω ότι το China shock εξηγεί σε μεγάλο βαθμό την πολιτική σκηνή στις ΗΠΑ, την άνοδο του λαϊκισμού γενικότερα, και την δυσπιστία προς τις ελίτ», δήλωσε η Freeland. Η άνοδος του Donald Trump το 2016, και εν μέρει η επανεκλογή του, οφείλονταν στο China shock, «στην αποδυνάμωση της βιομηχανικής ζώνης στις Ηνωμένες Πολιτείες, των κοινοτήτων που βασίζονταν στη μεταποίηση», πρόσθεσε.
Σύμφωνα με την Freeland, αυτό που έκανε ισχυρή την προεκλογική εκστρατεία του Trump το 2016 ήταν το γεγονός ότι «οι άνθρωποι αισθάνονταν στην πραγματική τους ζωή, σε αυτές τις κοινότητες, ότι τα πράγματα δεν λειτουργούσαν για εκείνους». Από την επιστροφή του στην εξουσία, ο Trump έχει χρησιμοποιήσει τους δασμούς ως γεωπολιτικό εργαλείο εμπορίου, επιβάλλοντάς τους τόσο σε αντιπάλους της Αμερικής όσο και σε βασικούς συμμάχους της. Το Πεκίνο έχει επίσης χρησιμοποιήσει δασμούς στο παρελθόν, για παράδειγμα, αυτούς που επιβλήθηκαν στο αυστραλιανό κρασί, μετά την έκκληση της Καμπέρας για έρευνα σχετικά με την προέλευση της πανδημίας. «Το εμπόριο είναι τελικά αμοιβαία επωφελές, αλλά δημιουργεί εξαρτήσεις, και νομίζω ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να είναι πολύ προσεκτικοί σχετικά με αυτές τις εξαρτήσεις», τόνισε η Freeland. «Πρέπει να σκεφτούμε προσεκτικά για χώρες με ιστορικό «οπλοποίησης» των οικονομικών εξαρτήσεων, και να σκεφτούμε πώς μπορούμε να κάνουμε τις χώρες μας, και ιδανικά ομάδες συμμάχων, λιγότερο ευάλωτες σε αυτό.»
Αυτά τα ζητήματα αποτελούν βασικούς λόγους για τους οποίους πολλές χώρες αρχίζουν να «αποκλιμακώνουν» τις σχέσεις τους όχι μόνο με την Κίνα, αλλά και με τις ΗΠΑ και τη Ρωσία, εγκαινιάζοντας αυτό που αναλυτές χαρακτηρίζουν ως νέα εποχή παγκοσμιοποίησης. «Χώρες σε όλο τον κόσμο προσπαθούν πλέον να μειώσουν τους κινδύνους, τόσο από την Κίνα, όσο και από τη Ρωσία, όσον αφορά το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο, προφανώς, αλλά και από την αμερικανική οικονομία, προσπαθώντας να διαφοροποιήσουν τις εμπορικές τους σχέσεις», δήλωσε η Cecilia Malmstrom, μη μόνιμη ανώτερη ερευνήτρια στο Peterson Institute. «Όχι μόνο επειδή είναι δυνητικά καλό για την οικονομία, αλλά και ως μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής ασφάλειας, όπου χρειάζεται να «βάλεις τα αυγά σου σε διαφορετικά καλάθια», και να μειώσεις τις ανθυγιεινές εξαρτήσεις.»
