Στην καρδιά της Ντόχα, του Κατάρ, ένα νέο μουσείο, το “Lawh Wa Qalam” (που σημαίνει “Σανίδα και Πένα”), ανοίγει τις πύλες του για να τιμήσει τη ζωή και το έργο του Maqbool Fida Husain, ενός από τους πιο αναγνωρισμένους Ινδούς ζωγράφους του 20ού αιώνα. Η δημιουργία αυτού του χώρου αποτελεί μια βαθιά συμβολική πράξη, καθώς ο Husain, γνωστός ως “ο Πικάσο της Ινδίας”, αναγκάστηκε να εξοριστεί από την πατρίδα του λόγω εκστρατείας μίσους από στοιχεία της ινδουιστικής δεξιάς.
Ο Husain, ξεκινώντας την καλλιτεχνική του διαδρομή στη Βομβάη (τη σημερινή Μουμπάι) τη δεκαετία του 1930, αρχικά εργαζόμενος σε πινακίδες για τον κινηματογράφο, εξελίχθηκε σε έναν πρωτοπόρο της ινδικής μοντέρνας τέχνης. Το έργο του, που ξεπερνούσε τα έξι δεκαετίες, χαρακτηριζόταν από δυναμικά χρώματα, την ενσωμάτωση παραδοσιακών ινδικών στοιχείων με δυτικοευρωπαϊκές τεχνικές, και συχνά θίγοντας θέματα από την ινδική ιστορία, μυθολογία και την καθημερινή ζωή.
Παρά τη διεθνή αναγνώριση και τα αμέτρητα βραβεία, ο Husain βρέθηκε αντιμέτωπος με σφοδρές επικρίσεις και νομικές διώξεις στα μέσα της δεκαετίας του 1990, με αφορμή την απεικόνιση γυμνών ινδουιστικών θεοτήτων. Οι κατηγορίες για βλασφημία και προσβολή των ινδουιστικών αισθημάτων οδήγησαν στην έκδοση ενταλμάτων σύλληψης και στην λεηλασία του σπιτιού του. Η κατάσταση ανάγκασε τον καλλιτέχνη, σε προχωρημένη ηλικία, να εγκαταλείψει την Ινδία το 2006.
Το Κατάρ, που του προσέφερε την ιθαγένεια το 2010, αποτελεί πλέον το μόνιμο σπίτι για το έργο του. Το μουσείο “Lawh Wa Qalam”, που εγκαινιάστηκε στα τέλη Νοεμβρίου, φιλοξενεί τουλάχιστον 35 πίνακες από τη σειρά “Αραβικός Πολιτισμός”, καθώς και άλλα έργα του, όπως φωτογραφίες, ταινίες και ποιήματα. Το “Seeroo fi al ardh” (Ταξιδέψτε στη γη), μια πολυμεσική εγκατάσταση που χρονολογεί την πορεία του ανθρώπινου πολιτισμού μέσα από το πρίσμα του αραβικού κόσμου, αποτελεί επίσης μέρος της συλλογής.
Η αρχιτεκτονική του μουσείου, εμπνευσμένη από ένα σκίτσο του Husain, ενσωματώνει στοιχεία που αντικατοπτρίζουν τις πολλαπλές επιρροές του καλλιτέχνη, όπως τα μπλε πλακάκια που προέρχονται από την Κεντρική Ασία. Ο χώρος, έκτασης 290 τετραγωνικών μέτρων, περιλαμβάνει επίσης προσωπικά αντικείμενα του καλλιτέχνη, όπως τα διαβατήρια που παρέδωσε το 2010.
Η εξορία του Husain θεωρείται μια τραγωδία για την Ινδία και ένα προμήνυμα για την αυξανόμενη καταπίεση της ελευθερίας του λόγου και της έκφρασης στη χώρα. Παρά τις δυσκολίες, ο καλλιτέχνης συνέχισε να δημιουργεί, μεταφέροντας την τέχνη του στο Κατάρ και το Ντουμπάι. Ο βιογράφος του, Akhilesh Singh, αναφέρει ότι ο Husain, παρά την απώλεια της ινδικής του υπηκοότητας, δήλωνε: “Αυτό είναι απλώς ένα χαρτί. Η Ινδία είναι η πατρίδα μου, και απλά δεν μπορώ να φύγω από αυτή τη χώρα”.
Η δημιουργία του μουσείου “Lawh Wa Qalam” στο Κατάρ όχι μόνο διασώζει και προβάλλει το έργο ενός σπουδαίου καλλιτέχνη, αλλά στέλνει και ένα μήνυμα υποστήριξης προς την ελευθερία της έκφρασης και την πολιτιστική πολυμορφία.
