Η αποκατάσταση για ιστορικά εγκλήματα, συμπεριλαμβανομένης της αποικιοκρατίας, της δουλείας και του εμπορίου σκλάβων αφρικανικής καταγωγής, είναι καθοριστικής σημασίας για την εξάλειψη του συστημικού ρατσισμού, τόνισε ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Volker Turk. Μιλώντας την Τρίτη στο Μόνιμο Φόρουμ του ΟΗΕ για τους Ανθρώπους Αφρικανικής Καταγωγής, ο Turk συνέδεσε τις σύγχρονες διακρίσεις κατά των ανθρώπων από την αφρικανική ήπειρο με τη μακροχρόνια κληρονομιά της αποικιοκρατίας.
Σύμφωνα με την Υπηρεσία Τύπου του ΟΗΕ, ο Turk επισήμανε ότι ο ρατσισμός και η απάνθρωπη ρητορική εξακολουθούν να διαποτίζουν τους δημόσιους θεσμούς, τις κοινότητες και τις διαδικτυακές πλατφόρμες. Παράλληλα, τόνισε ότι οι ψηφιακές τεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένης της τεχνητής νοημοσύνης, αναπαράγουν και ενισχύουν τις προκαταλήψεις κατά των ανθρώπων αφρικανικής καταγωγής.
Οι δηλώσεις αυτές έρχονται λίγες εβδομάδες μετά την υιοθέτηση ψηφίσματος από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, το οποίο χαρακτηρίζει το διατλαντικό εμπόριο σκλάβων ως το «σοβαρότερο έγκλημα κατά της ανθρωπότητας». Το ψήφισμα, που προτάθηκε από την Γκάνα, καλεί τα κράτη να εξετάσουν το ενδεχόμενο συγγνώμης και συνεισφοράς σε ένα ταμείο αποκατάστασης. Το μέτρο εγκρίθηκε με 123 ψήφους υπέρ, μεταξύ των οποίων η Ρωσία και η Κίνα, ενώ οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και η Αργεντινή καταψήφισαν, και 52 χώρες, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, απείχαν.
Η ψηφοφορία αποτελεί το επιστέγασμα μιας πολυετούς εκστρατείας αφρικανικών και καραϊβικών κρατών. Η Αφρικανική Ένωση έχει ορίσει το 2025 ως έτος «Δικαιοσύνης για τους Αφρικανούς και τους Ανθρώπους Αφρικανικής Καταγωγής μέσω Αποκαταστάσεων», ενώ η CARICOM προωθεί το σχέδιο δέκα σημείων που περιλαμβάνει επίσημες απολογίες, διαγραφή χρεών και προγράμματα δημόσιας υγείας και εκπαίδευσης.
Ωστόσο, η πρωτοβουλία έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από δυτικές κυβερνήσεις. Το Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο σύμφωνα με έκθεση πρώην δικαστή του Διεθνούς Δικαστηρίου οφείλει πάνω από 24 τρισεκατομμύρια δολάρια σε 14 χώρες της Καραϊβικής, αντιτίθεται στα αιτήματα. Η Βρετανίδα υπουργός Οικονομικών Rachel Reeves δήλωσε ότι η χώρα «δεν έχει την οικονομική δυνατότητα», ενώ το κόμμα Reform UK με τον Nigel Farage χαρακτήρισε τις αξιώσεις «προσβλητικές». Σημειώνεται ότι η Γκάνα, η Κένυα και η Νιγηρία συγκαταλέγονται στις τουλάχιστον 17 χώρες που έχουν ζητήσει αποκαταστάσεις από το πρώην αυτοκρατορικό κράτος.
Ο Turk χαιρέτισε το ψήφισμα της 25ης Μαρτίου, αναγνωρίζοντας τις αντιστάσεις που συναντά η προσπάθεια για δικαιοσύνη. Κάλεσε τα κράτη-μέλη να εφαρμόσουν αντιρατσιστικούς νόμους και να συμπεριλάβουν τους νέους αφρικανικής καταγωγής στη λήψη αποφάσεων, διατηρώντας τη δυναμική για την αποκατάσταση των ιστορικών αδικιών.
