Το Ελ Σαλβαδόρ έχει δημοσιεύσει έναν νέο νόμο που επιτρέπει στις αρχές να επιβάλλουν ποινή ισόβιας κάθειρξης σε ανηλίκους ηλικίας μόλις 12 ετών για σοβαρά εγκλήματα, όπως ανθρωποκτονία, τρομοκρατία ή βιασμό. Η νομοθετική αυτή ρύθμιση, η οποία αναμένεται να τεθεί σε ισχύ στις 26 Απριλίου, αποτελεί μέρος μιας σειράς αυστηρών πολιτικών που αποσκοπούν στην εξάλειψη της βίας από συμμορίες στη χώρα.
Ωστόσο, επικριτές έχουν προειδοποιήσει ότι τέτοια μέτρα κινδυνεύουν να διαιωνίσουν σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Από τον Μάρτιο του 2022, το Ελ Σαλβαδόρ βρίσκεται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, η οποία έχει αναστείλει ορισμένες πολιτικές ελευθερίες υπέρ της ενίσχυσης των αστυνομικών και στρατιωτικών εξουσιών. Η κατάσταση αυτή, αρχικά σχεδιασμένη για 30 ημέρες, έχει ανανεωθεί πολλές φορές, οδηγώντας σε μαζικές συλλήψεις και φυλακίσεις.
Περισσότεροι από 90.000 άνθρωποι έχουν φυλακιστεί, με το ποσοστό του πληθυσμού που βρίσκεται πίσω από τα σίδερα να αγγίζει σχεδόν το 1,9%, ένα από τα υψηλότερα παγκοσμίως, σύμφωνα με εκτιμήσεις οργανώσεων όπως η Human Rights Watch. Ορισμένοι κρατούμενοι κρατούνται χωρίς κατηγορίες, ενώ άλλοι έχουν δικαστεί σε μαζικές δίκες, μια διαδικασία που εγκρίθηκε το 2023 και επιτρέπει τη δίκη έως και 900 ατόμων ταυτόχρονα.
Η επιβολή ποινών ισόβιας κάθειρξης σε ανηλίκους εγκρίθηκε ως μέρος μιας συνταγματικής τροπολογίας τον Μάρτιο, με την υποστήριξη του Προέδρου Nayib Bukele, η νομοθετική εξουσία του οποίου ελέγχεται συντριπτικά από το κόμμα του, Nuevas Ideas. Ο κ. Bukele, μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, έχει καταδικάσει τους επικριτές του ως επιεικείς απέναντι στο βίαιο έγκλημα, διερωτώμενος ποιος θα τολμούσε να υποστηρίξει ότι το Σύνταγμα θα έπρεπε να συνεχίσει να απαγορεύει τη φυλάκιση δολοφόνων και βιαστών.
Παρά τις δηλώσεις του Προέδρου, φορείς όπως το Ταμείο των Ηνωμένων Εθνών για τα Παιδιά (UNICEF) εξέφρασαν “βαθιά ανησυχία” για το ενδεχόμενο παιδιά να καταδικαστούν σε ισόβια κάθειρξη. Το UNICEF προειδοποίησε ότι η φυλάκιση μπορεί να έχει σοβαρές, μακροπρόθεσμες συνέπειες στην ανάπτυξη παιδιών και εφήβων, ενώ παράλληλα τόνισε ότι τέτοια μέτρα είναι απίθανο να μειώσουν τη συνολική εγκληματικότητα. “Η επιβολή ποινών ισόβιας κάθειρξης και υπερβολικά μακρών μέτρων κράτησης σε παιδιά και εφήβους συνιστά αντίθεση με τα πρότυπα που κατοχυρώνονται στη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού”, ανέφερε το UNICEF σε δήλωση, υπογραμμίζοντας ότι οι ελάχιστες αυτές προδιαγραφές απαιτούν τα παιδιά που έχουν πρόβλημα με τον νόμο να αντιμετωπίζονται με τρόπο που δίνει προτεραιότητα στην αποκατάσταση και επανένταξή τους.
Ο νέος νόμος αίρει ορισμένες νομικές προστασίες για τους ανήλικους παραβάτες, αν και επιτρέπει περιοδικές αναθεωρήσεις της ποινής και τη δυνατότητα επίβλεψης για την απελευθέρωση. Παρατηρητές ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν επανειλημμένα καλέσει τον κ. Bukele και την κυβέρνηση του Ελ Σαλβαδόρ να τερματίσουν την κατάσταση έκτακτης ανάγκης και τα συναφή μέτρα κατά του εγκλήματος, υποστηρίζοντας ότι παραβιάζουν θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα. Μόλις τον περασμένο μήνα, η Διεθνής Ομάδα Εμπειρογνωμόνων για τη Διερεύνηση Παραβιάσεων Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων υπό την Κατάσταση Έκτακτης Ανάγκης στο Ελ Σαλβαδόρ (GIPES) δημοσίευσε την τελική της έκθεση, στην οποία κατήγγειλε ότι έχουν διαπραχθεί εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Η ομάδα επισήμανε δηλώσεις του ίδιου του κ. Bukele, ο οποίος παραδέχτηκε ότι “τουλάχιστον 8.000 κρατούμενοι ήταν αθώοι”.
