Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε το «μόνιμο άνοιγμα» των Στενών του Ορμούζ, παρουσιάζοντας την κίνηση αυτή ως επωφελή για την «Κίνα και τον κόσμο», μετά από ισχυρισμούς ότι το Πεκίνο συμφώνησε «να μην στείλει όπλα στο Ιράν». Οι δηλώσεις του Τραμπ έρχονται καθώς ο αμερικανικός στρατός αναφέρει ότι αμερικανικά πολεμικά πλοία έχουν αποτελεσματικά αποκλείσει το ιρανικό εμπόριο μέσω της ζωτικής υδάτινης οδού.
Στο μεταξύ, ο ιρανικός στρατός προειδοποίησε ότι θα μπορούσε να στοχεύσει τη θαλάσσια κυκλοφορία στον Περσικό Κόλπο, τη Θάλασσα του Ομάν και την Ερυθρά Θάλασσα, εάν ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμένων συνεχιστεί. Η Τεχεράνη επιμένει ότι δεν επιθυμεί πόλεμο ή αστάθεια, αλλά δεν πρόκειται να υποκύψει σε πιέσεις ή να παραδοθεί. Η κλιμάκωση αυτή λαμβάνει χώρα εν μέσω αναφορών για συνεχιζόμενες έμμεσες επαφές σχετικά με έναν πιθανό δεύτερο γύρο συνομιλιών ΗΠΑ-Ιράν, μετά τις διαπραγματεύσεις της προηγούμενης εβδομάδας στο Πακιστάν, οι οποίες έληξαν χωρίς συμφωνία για παύση του πολέμου που ξεκίνησαν η Ουάσινγκτον και το Ισραήλ στα τέλη Φεβρουαρίου.
**Τι συμβαίνει πραγματικά στη θάλασσα;**
Η κυκλοφορία μέσω του Ορμούζ, μιας βασικής παγκόσμιας εμπορικής οδού, παραμένει ουσιαστικά διαταραγμένη, καθώς οι ΗΠΑ επιβάλλουν αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια. Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) αναφέρει ότι τα μέτρα εφαρμόζονται σε πλοία όλων των εθνών που εισέρχονται ή εξέρχονται από ιρανικά λιμάνια στον Περσικό Κόλπο και στον Κόλπο του Ομάν, ενώ παράλληλα επιμένει ότι η ελευθερία ναυσιπλοΐας «προς και από μη-ιρανικά λιμάνια» μέσω του Ορμούζ δεν θα παρεμποδιστεί. Ο αποκλεισμός έχει «εφαρμοστεί πλήρως», σύμφωνα με τον στρατό.
Η Τεχεράνη δηλώνει ότι δεν θα επιστρέψει στην προπολεμική κατάσταση του στενού και ετοιμάζει νέους κανόνες για πλοία από χώρες που επέβαλαν κυρώσεις στο Ιράν ή υποστήριξαν τις επιθέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ, ώστε να πληρώνουν διόδια ως αποζημίωση για τη διέλευση της υδάτινης οδού. Αναλυτές στην εταιρεία συμβούλων ενέργειας Gelber & Associates, τους οποίους επικαλείται το Reuters, αναφέρουν ότι τα δεδομένα παρακολούθησης δείχνουν «μικρό αλλά αυξανόμενο αριθμό τάνκερ να κινούνται» μέσω του Ορμούζ, αν και «η συνολική κίνηση παραμένει σημαντικά κάτω από τα κανονικά επίπεδα». Το πρακτορείο Fars News Agency ανέφερε ότι δύο ιρανικά πλοία διέπλευσαν το στενό την Τετάρτη, συμπεριλαμβανομένου ενός σούπερ τάνκερ που εισήλθε στα ιρανικά ύδατα μέσω ανοιχτής θάλασσας με το τρανσπόντερ του ενεργό και ενός άλλου πλοίου που μετέφερε τρόφιμα προς το λιμάνι Imam Khomeini.
**Πώς παρουσιάζει την κατάσταση κάθε πλευρά;**
Ο Τραμπ παρουσίασε τις τελευταίες κινήσεις ως επιτυχία, δηλώνοντας στο Truth Social ότι το στενό είναι «μόνιμα ανοιχτό» και ότι η Κίνα είναι «πολύ χαρούμενη». Ισχυρίστηκε επίσης ότι το Πεκίνο είχε «συμφωνήσει να μην στείλει όπλα στο Ιράν». Η Κίνα δεν έχει απαντήσει δημόσια και έχει προηγουμένως αρνηθεί την παροχή στρατιωτικής υποστήριξης στην Τεχεράνη. Αμερικανοί αξιωματούχοι λένε ότι τα μέτρα στοχεύουν στην άσκηση πίεσης στο Ιράν, διατηρώντας παράλληλα ανοιχτές τις διεθνείς ναυτιλιακές διαδρομές.
Το Ιράν είχε ανακοινώσει νωρίτερα ότι έκλεινε τα Στενά του Ορμούζ σε «εχθρικά πλοία» ως απάντηση στην εκστρατεία βομβαρδισμών ΗΠΑ-Ισραήλ και είχε ζητήσει αναγνώριση της «κυριαρχίας» του επί της υδάτινης οδού και του δικαιώματος επιβολής διοδίων. Ο Πρόεδρος Μασούντ Πεζεζκιάν δήλωσε ότι η Τεχεράνη δεν επιδιώκει πόλεμο ή αστάθεια και παραμένει δεσμευμένη στον διάλογο, αλλά προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε προσπάθεια εξαναγκασμού της χώρας σε παράδοση είναι καταδικασμένη να αποτύχει και δεν θα γίνει αποδεκτή από το ιρανικό έθνος.
**Πώς αντιδρούν οι αγορές;**
Οι τιμές του πετρελαίου έχουν αυξηθεί ελαφρώς, καθώς οι ανησυχίες για διαταραχές στα Στενά του Ορμούζ – από όπου διέρχεται περίπου το 20% των παγκόσμιων αποστολών πετρελαίου και LNG – αντισταθμίζουν τις ελπίδες για αποκλιμάκωση των εντάσεων. Το αργό Brent διαπραγματευόταν κοντά στα 95 δολάρια το βαρέλι την Τετάρτη, με τις προσδοκίες για ανανεωμένες συνομιλίες να βοηθούν στη συγκράτηση των κερδών κάτω των 100 δολαρίων, ακόμη και όταν οι traders επικεντρώνονταν στους κινδύνους εφοδιασμού στη Μέση Ανατολή. Η Gelber & Associates δήλωσε ότι οι traders δεν τιμολογούν πλέον μια πλήρους κλίμακας διακοπή, αλλά διατηρούν ένα «υπολειμματικό premium», καθώς οι ροές ανακάμπτουν άνισα αντί να επιστρέφουν στο φυσιολογικό.
Επίσης, εντείνονται ευρύτερες οικονομικές ανησυχίες. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχει προειδοποιήσει ότι η σύγκρουση θα μπορούσε να επιβαρύνει την παγκόσμια ανάπτυξη, ενώ ο πρόεδρος της Fed του Σικάγο, Άουσταν Γκουλσμπί, δήλωσε στους Financial Times ότι οι υψηλότερες τιμές πετρελαίου κινδυνεύουν να αυξήσουν τις προσδοκίες για τον πληθωρισμό στις ΗΠΑ, περιγράφοντας έναν «διπλό κίνδυνο» από την αντιπαράθεση με το Ιράν και τις υφιστάμενες εμπορικές εντάσεις. Οι χρηματιστηριακές αγορές, ωστόσο, έχουν μέχρι στιγμής υιοθετήσει μια πιο αισιόδοξη άποψη, με τους κύριους ασιατικούς δείκτες να σημειώνουν άνοδο λόγω των ελπίδων ότι η διπλωματία θα αποτρέψει μια παρατεταμένη διακοπή των ενεργειακών προμηθειών στον Κόλπο.
**Τι λέει η Μόσχα;**
Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ προειδοποίησε κατά περαιτέρω κλιμάκωσης, εκφράζοντας την ελπίδα ότι οι ΗΠΑ «θα είναι ρεαλιστές… και δεν θα συνεχίσουν την αδικαιολόγητη επιθετικότητα» κατά της Τεχεράνης, κάτι που, όπως είπε, κινδυνεύει να αποσταθεροποιήσει ευρύτερα τη Μέση Ανατολή. Ταυτόχρονα, σηματοδότησε την προθυμία της Μόσχας να αντισταθμίσει πιθανές ελλείψεις εφοδιασμού, δηλώνοντας ότι η Ρωσία «μπορεί σίγουρα να καλύψει τις ελλείψεις πόρων που αντιμετωπίζει η Κίνα και άλλες χώρες» εάν οι ιρανικές εξαγωγές περιοριστούν και είναι έτοιμη να συνεργαστεί με εταίρους «σε ισότιμη και αμοιβαία επωφελή βάση».
**Τι θα συμβεί στη συνέχεια;**
Ενώ ο Τραμπ λέει ότι ο πόλεμος θα μπορούσε να τελειώσει σύντομα, υποσχόμενος «δύο καταπληκτικές ημέρες», οι διπλωματικές προσπάθειες φαίνεται να επιταχύνονται. Αξιωματούχοι από το Πακιστάν, το Ιράν και αρκετές χώρες του Κόλπου λένε ότι διαπραγματευτικές ομάδες από την Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη ενδέχεται να επιστρέψουν στην Ισλαμάμπαντ αργότερα αυτή την εβδομάδα. Ένας βασικός Πακιστανός διαμεσολαβητής φέρεται να έφτασε στην Τεχεράνη την Τετάρτη με ένα μήνυμα από τις ΗΠΑ και αναμένεται να συζητήσει τις προετοιμασίες για έναν δεύτερο γύρο συνομιλιών. Οι ΗΠΑ και το Ιράν συμφώνησαν σε κατάπαυση του πυρός δύο εβδομάδων την περασμένη εβδομάδα, αυξάνοντας τις ελπίδες για ευρύτερη διευθέτηση, αλλά έκτοτε και οι δύο πλευρές αντάλλαξαν κατηγορίες για «απαράδεκτες» απαιτήσεις. Η Ουάσινγκτον δεν έχει δεσμευτεί επίσημα για την παράταση της ανακωχής πέραν της τρέχουσας ημερομηνίας λήξης της, δήλωσε ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος στο CNN.
