Η Ιαπωνία έχει προχωρήσει σε χαλάρωση των κανόνων εξαγωγών όπλων, σπάζοντας μια παράδοση οκτώ δεκαετιών ειρηνιστικής εξωτερικής πολιτικής. Η ανακοίνωση αυτή έρχεται σε μια περίοδο που οι σύμμαχοι της Ουάσινγκτον αυξάνουν τις στρατιωτικές τους δαπάνες, ενώ η εμπιστοσύνη προς τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Donald Trump, μειώνεται, λόγω των αμφιβολιών του σχετικά με τις δεσμεύσεις ασφαλείας προς τους συμμάχους και των πολέμων σε Ιράν και Ουκρανία.
Η Ιαπωνία ανακοίνωσε πρόσφατα και ένα ρεκόρ αμυντικού προϋπολογισμού. Ο προϋπολογισμός αυτός, που εγκρίθηκε στα τέλη του περασμένου έτους, υπερβαίνει τα 9 τρισεκατομμύρια γεν (περίπου 58 δισ. δολάρια) για το 2026. Αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου εθνικού προϋπολογισμού 122,3 τρισεκατομμυρίων γεν (784 δισ. δολάρια) για το οικονομικό έτος που ξεκινά τον Απρίλιο του 2026. Η αύξηση αυτή σηματοδοτεί το τέταρτο έτος της πενταετούς προσπάθειας της Ιαπωνίας να αυξήσει τις αμυντικές της δαπάνες στο 2% του ΑΕΠ.
Στο πλαίσιο του νέου προϋπολογισμού, πάνω από 970 δισεκατομμύρια γεν (6,2 δισ. δολάρια) προορίζονται για την ενίσχυση των ιαπωνικών πυραυλικών δυνατοτήτων “standoff”. Αυτό περιλαμβάνει 177 δισεκατομμύρια γεν (1,13 δισ. δολάρια) για την αγορά εγχώρια παραγόμενων και αναβαθμισμένων πυραύλων επιφανείας-επιφανείας Type-12, με εκτιμώμενο βεληνεκές περίπου 1.000 χλμ. Η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας, Sanae Takaichi, δήλωσε τον περασμένο Νοέμβριο ότι ένας από τους κύριους λόγους αύξησης του αμυντικού προϋπολογισμού ήταν η πιθανότητα στρατιωτικής εμπλοκής της χώρας, εάν η Κίνα εισέβαλλε στην Ταϊβάν. Τα σχόλια αυτά επιδείνωσαν τις σχέσεις μεταξύ Τόκιο και Πεκίνου, με την Κίνα να ξεκινά στρατιωτικές ασκήσεις κοντά στην Ιαπωνία και την ευρύτερη περιοχή Ασίας-Ειρηνικού.
Εκτός από τον αυξημένο αμυντικό προϋπολογισμό, το Τόκιο ανακοίνωσε τη χαλάρωση των περιορισμών στις πωλήσεις όπλων, μετά από δεκαετίες απομόνωσης από την παγκόσμια αγορά όπλων από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αυτό σημαίνει ότι οι αμυντικές εταιρείες της χώρας θα μπορούν να προμηθεύουν όπλα σε άλλες χώρες. Σύμφωνα με αναφορές, βασικοί αμυντικοί ανάδοχοι στην Ιαπωνία, όπως η Toshiba και η Mitsubishi Electric, προσλαμβάνουν προσωπικό και αυξάνουν την παραγωγική τους ικανότητα για να εκμεταλλευτούν τη ζήτηση για όπλα. Χώρες όπως οι Φιλιππίνες και η Πολωνία αναμένεται να γίνουν πελάτες ιαπωνικών όπλων.
Η Ιαπωνία και οι Φιλιππίνες έχουν εμβαθύνει τις στρατιωτικές τους σχέσεις, με το Τόκιο να συμφωνεί να προμηθεύσει σκάφη περιπολίας και ραδιοεξοπλισμό στη Μανίλα. Δύο Ιάπωνες αξιωματούχοι ανέφεραν ότι μία από τις πρώτες συμφωνίες που πιθανότατα θα εγκρίνει η κυβέρνηση Takaichi αφορά την εξαγωγή μεταχειρισμένων φρεγατών στις Φιλιππίνες, οι οποίες βρίσκονται σε θαλάσσια αντιπαράθεση με το Πεκίνο στη Νότια Σινική Θάλασσα. Παράλληλα, Πολωνοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι τα ιαπωνικά όπλα θα μπορούσαν να βοηθήσουν τη Βαρσοβία να καλύψει κενά στο οπλοστάσιό της, καθώς και να συνεργαστούν σε συστήματα κατά drones και ηλεκτρονικού πολέμου.
Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Ιαπωνία υιοθέτησε μια ειρηνιστική πολιτική, με τις ΗΠΑ να ηγούνται των στρατιωτικών, οικονομικών και πολιτικών μεταρρυθμίσεων στη χώρα. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, η Ιαπωνία έχει κάνει βήματα για να διαμορφώσει τη δική της πολιτική ασφαλείας και να μειώσει τη στρατιωτική της εξάρτηση από τις ΗΠΑ, οι οποίες είναι απασχολημένες σε πολέμους στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία. Για να το επιτύχει αυτό, η Ιαπωνία επιθυμεί να δημιουργήσει αμυντικές αλυσίδες εφοδιασμού στην Ασία, που δεν θα εξαρτώνται από τις ΗΠΑ.
Το 2014, ο τότε πρωθυπουργός Shinzo Abe τερμάτισε μια σχεδόν καθολική απαγόρευση εξαγωγών όπλων, που ίσχυε από το 1976, επιτρέποντας κάποιες μεταφορές για ανθρωπιστική βοήθεια και διεθνή συνεργασία. Το 2023, η Ιαπωνία εντάχθηκε επίσης στην Overseas Security Assistance (OSA), έναν μηχανισμό παροχής στρατιωτικής βοήθειας σε ομοϊδεάτες χώρες στη Νοτιοανατολική Ασία και τον Ειρηνικό, και έχει έκτοτε παράσχει στρατιωτική βοήθεια στις Φιλιππίνες, τη Σρι Λάνκα και το Μπαγκλαντές. Αυτές οι αμυντικές αλλαγές έγιναν κυρίως για την αντιμετώπιση απειλών από την Κίνα στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού.
Τώρα, υπό τους νέους κανόνες εξαγωγών όπλων, πολλές ιαπωνικές εταιρείες είναι πρόθυμες να αυξήσουν τις πωλήσεις τους πωλώντας τα προϊόντα τους και στο εξωτερικό. Η Toshiba, κατασκευαστής συστημάτων αεράμυνας, σχεδιάζει να προσλάβει περίπου 500 άτομα τα επόμενα τρία χρόνια και κατασκευάζει νέες εγκαταστάσεις δοκιμών και παραγωγής. Έχει επίσης συστήσει ένα νέο τμήμα για τη διαχείριση των αμυντικών εξαγωγών. Ο Kenji Kobayashi, αντιπρόεδρος του αμυντικού τμήματος της Toshiba, δήλωσε ότι ο “κίνδυνος για τη φήμη δεν είναι πλέον αυτός που ήταν”.
Τον Ιανουάριο, ο Υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Pete Hegseth, χαιρέτισε τις πρωτοβουλίες της Ιαπωνίας για την αύξηση των αμυντικών δαπανών και την ανάληψη της ασφάλειας της περιοχής με δικά της μέσα. “Βλέπουμε τη δύναμη και τις επενδύσεις που κάνει η Ιαπωνία, και πιστεύουμε ότι αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό βήμα, το οποίο χαιρετίζουμε και εκτιμούμε”, είπε. Η Ουάσινγκτον έχει χαιρετίσει τις αυξήσεις αμυντικών δαπανών από τους συμμάχους της, ειδικά από τους συμμάχους του ΝΑΤΟ. Τον περασμένο Ιούνιο, το ΝΑΤΟ δεσμεύτηκε επίσης να αυξήσει τον στόχο των αμυντικών του δαπανών στο 5% του ΑΕΠ.
