Ο πόλεμος στο Σουδάν, που ξέσπασε την αυγή της 15ης Απριλίου 2023, συμπληρώνει πλέον περισσότερες από 1.000 ημέρες. Η σύγκρουση έχει σκορπίσει την καταστροφή σε όλη τη χώρα, αφαιρώντας τη ζωή δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων και στερούμενη εκατομμύρια από τα μέσα διαβίωσης και τα σπίτια τους. Για εμένα και εκατομμύρια Σουδανέζους, το Σουδάν δεν είναι απλώς ένα θέμα προς ανάλυση, αλλά το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον μας. Η θέαση της χώρας μας να αποδεκατίζεται, να αγνοείται, να διασπάται και να βιάζεται μπροστά στα μάτια μας, μας έχει αλλάξει ριζικά.
Τρία χρόνια μετά τον εφιάλτη, αυτό που χρειαζόμαστε είναι μια εκεχειρία που όχι μόνο θα σταματήσει τις μάχες, αλλά θα εγγυάται επίσης την ασφάλεια, την προστασία και την πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες για όλους τους Σουδανέζους. Στη συνέχεια, θα πρέπει να εκκινήσει μια πολιτική διαδικασία που θα περιλαμβάνει όλους τους πολιτικούς δρώντες και θα ενδυναμώνει τον σουδανικό λαό να συμμετάσχει σε ένα νέο σύστημα διακυβέρνησης.
Η πόλωση και η σύγκρουση προηγήθηκαν του πολέμου στο Σουδάν, ο οποίος ήρθε μετά από 30 χρόνια ενός βίαιου καθεστώτος που εφάρμοσε διάφορες τακτικές για να διατηρήσει τον έλεγχο της χώρας, συμπεριλαμβανομένης της εθνοτικής βίας και της γενοκτονίας στο Νταρφούρ, στα Όρη Νούμπα και σε άλλα μέρη της χώρας. Μέχρι το 2019, το καθεστώς είχε εξαντλήσει τις στρατηγικές του και ο σουδανικός λαός είχε αποδείξει τη συλλογική του δύναμη, με εκατομμύρια να βγαίνουν στους δρόμους διαμαρτυρόμενοι κατά της διακυβέρνησης του Ομάρ αλ-Μπασίρ.
Αυτό που ακολούθησε ήταν μια ατυχή μεταβατική περίοδος που δεν ανταποκρίθηκε στις ελπίδες των πολιτών για διάφορους λόγους. Τα αντιπολιτευόμενα κόμματα που ήρθαν στο προσκήνιο δεν μπόρεσαν να διατηρήσουν την ενότητα μετά την κατάρρευση του καθεστώτος. Η κοινωνία των πολιτών, υποβαθμισμένη από δεκαετίες σκληρής πόλωσης, στερούνταν εμβέλειας. Οι ομάδες της βάσης που ηγήθηκαν της εξέγερσης είχαν ένα ξεκάθαρο όραμα, αλλά στερούνταν αναγνώρισης ως πολιτικοί φορείς με ηγεσία. Πολλαπλά εξωτερικά συμφέροντα περιέπλεξαν περαιτέρω τα πολιτικά μέτωπα των πολιτών και ζημίωσαν τη δυνατότητα για ένα ενιαίο όραμα. Η κατάσταση επιδεινώθηκε από την εξαιρετικά ασταθή οικονομική και ασφαλιστική κατάσταση της χώρας, με την εγκληματικότητα να ενδημεί στην πρωτεύουσα.
Οι Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης (RSF), διάδοχοι της πολιτοφυλακής Janjaweed, άρχισαν να θεωρούν εαυτές κληρονόμους του καθεστώτος, αντλώντας δύναμη από τη θέση τους στη χώρα, τον ρόλο τους ως μισθοφορικής δύναμης στον πόλεμο της Υεμένης και τη σχέση τους με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Παρά το γενετοκτόνο ιστορικό των RSF, οι γείτονες του Σουδάν παρέμειναν σιωπηλοί, φοβούμενοι ότι η καταγγελία θα έβλαπτε τα συμφέροντά τους. Πολλοί διεθνείς δρώντες μάλιστα προώθησαν την αφήγηση ότι οι RSF θα μπορούσαν να αντικαταστήσουν το καθεστώς αλ-Μπασίρ και να προσφέρουν σταθερότητα. Αυτή η πρόταση απορρίφθηκε από τον σουδανικό λαό.
Από το 2019 μέχρι την έναρξη του πολέμου το 2023, ο σουδανικός λαός διεξήγαγε ειρηνική εκστρατεία εναντίον αυτού του αποτρόπαιου σχεδίου, παρά την καταστολή. Σήμερα, τρία χρόνια μετά τη σύγκρουση, είναι απολύτως σαφές ότι οι RSF δεν προσφέρουν τίποτα στο Σουδάν παρά μια ατέρμονη σειρά καταστροφών και φρικαλεοτήτων που συνεχίζουν να προκαλούν μίσος και απόρριψη στον σουδανικό πληθυσμό. Η εκτεταμένη καταστροφή της υποδομής της χώρας, συμπεριλαμβανομένων σχολείων, πανεπιστημίων, νοσοκομείων και κυβερνητικών κτιρίων, καθώς και οι εκτεταμένες λεηλασίες, οι συστημικές σεξουαλικές βιαιότητες και οι μαζικές θηριωδίες κατά αμάχων, υποδεικνύουν μια θεμελιώδη αποσύνδεση μεταξύ της πολιτοφυλακής RSF, του σουδανικού λαού και της έννοιας της διακυβέρνησης.
Από την άλλη πλευρά, οι σουδανικές ένοπλες δυνάμεις (SAF) συνεχίζουν να κρατούν το κράτος, παρά την έλλειψη οράματος, την αποτυχία τους να μάθουν από παλιά λάθη και την εκτεταμένη διαφθορά. Το οριακά λειτουργικό κρατικό σύστημα είναι σε θέση να παρέχει μόνο περιορισμένες δημόσιες υπηρεσίες και να διατηρήσει μια εύθραυστη οικονομία που αγωνίζεται να καλύψει τις ανάγκες των πολιτών.
Πώς να προχωρήσουμε;
Ο σουδανικός πληθυσμός, τόσο εντός όσο και εκτός χώρας, απαιτεί βασική σταθερότητα, ειρήνη και το δικαίωμα επιστροφής στις πόλεις και τα χωριά του. Οι φιλοδοξίες τους αυτή τη στιγμή δεν εστιάζουν στο ποιος ελέγχει την κυβέρνηση. Θέλουν να ανακτήσουν μια αίσθηση κανονικότητας, να ανασάνουν και να ανακτήσουν την αυτοδιάθεσή τους. Οι προκλήσεις που σχετίζονται με τη διακυβέρνηση είναι, στην ουσία, θέμα προνομίου αυτή τη στιγμή.
Ως εκ τούτου, η εστίαση τώρα θα πρέπει να είναι στη διακοπή των εχθροπραξιών, η οποία περιλαμβάνει περισσότερα από μια απλή εκεχειρία. Περιλαμβάνει αυτό που επιζητούμε ως Σουδανέζοι: όχι βιασμούς, όχι λεηλασίες, όχι αυθαίρετες κρατήσεις, προστασία για τις εκτοπισμένες κοινότητες, ασφάλεια για τις αστικές υποδομές, συμπεριλαμβανομένων νοσοκομείων, σχολείων και αγορών, και μια βασικά λειτουργική οικονομία.
Οι διαπραγματεύσεις θα πρέπει να προχωρήσουν σε στάδια. Το πρώτο θα πρέπει να περιλαμβάνει στρατιωτικούς δρώντες. Μια αποτελεσματική ομάδα διαμεσολάβησης είναι ζωτικής σημασίας. Πρέπει να επικεντρωθεί σε ρυθμίσεις για τον τομέα της ασφάλειας που θα περιλαμβάνουν όλα τα μέρη.
Σε αυτές τις διαπραγματεύσεις, πρέπει να αποφύγουμε τη διχοτόμηση RSF-SAF. Δεν είναι οι μόνοι δρώντες, αν και αντιπροσωπεύουν το ορατό πρόσωπο του πολέμου. Η σύγκρουση έχει πολλά επίπεδα και περιλαμβάνει αμέτρητους δρώντες με ποικίλα κίνητρα. Υπάρχουν περισσότερες από 10 ένοπλες ομάδες που μάχονται σε αυτόν τον πόλεμο και από τις δύο πλευρές, η καθεμία με τις δικές της φιλοδοξίες και συμφέροντα, και πολλές αντιπροσωπεύουν κοινότητες εντός του Σουδάν. Αναμφίβολα, πολιτικές «πολιτικές ομάδες» συμμετέχουν ενεργά σε αυτόν τον πόλεμο μέσω της ήπιας ισχύος και της σχέσης τους.
Το κλειδί για την ειρήνη στο Σουδάν βρίσκεται στα χέρια των μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, οι οποίοι έχουν την ικανότητα να τερματίσουν τον ρόλο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων ως κύριου στρατιωτικού προμηθευτή και βασικού κινητήριου μοχλού της σύγκρουσης. Είναι επίσης κρίσιμο να μειωθεί περαιτέρω η επιρροή όλων των άλλων χωρών που τροφοδοτούν τον πόλεμο στο Σουδάν.
Αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να δημιουργηθεί χώρος για πραγματικές, ουσιαστικές και άμεσες διαπραγματεύσεις μεταξύ των εμπόλεμων πλευρών, που θα μεσολαβούνται από αποδεκτούς διαιτητές, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Εθνών και της Αφρικανικής Ένωσης. Το πιο σημαντικό, είναι ζωτικής σημασίας να δημιουργηθεί ένας μηχανισμός παρακολούθησης που θα διασφαλίζει την αποτελεσματική εφαρμογή της διακοπής των εχθροπραξιών.
Για οποιεσδήποτε μελλοντικές ρυθμίσεις διακυβέρνησης, πρέπει να ακολουθηθούν σαφείς διαδικασίες για να διασφαλιστεί ότι ο σουδανικός λαός έχει φωνή και ευκαιρία να συμμετάσχει ενεργά και εποικοδομητικά στη διαμόρφωση του κράτους του. Όλες οι πολιτικές φατρίες θα πρέπει να συμμετάσχουν ταυτόχρονα σε μια διαδικασία συμφιλίωσης και επαναπατρισμού. Οι εκλογές για τα τοπικά συμβούλια και τα κοινοβούλια θα πρέπει να είναι το επόμενο βήμα. Αυτές οι εκλογές θα πρέπει να είναι ανοιχτές σε εκτοπισμένους και πρόσφυγες.
Στη συνέχεια, τα τοπικά κοινοβούλια θα πρέπει να εκλέξουν το εθνικό κοινοβούλιο, το οποίο θα ορίσει μια μεταπολεμική κυβέρνηση για τετραετή θητεία και θα της αναθέσει τη διαμόρφωση συντάγματος, την έναρξη ανασυγκρότησης και την προετοιμασία για εθνικές εκλογές στο τέλος του τέταρτου έτους. Παράλληλα, θα πρέπει να θεσπιστούν διαδικασίες δικαιοσύνης και λογοδοσίας ως μέρος των προσπαθειών για τη διατήρηση της ειρήνης και της σταθερότητας.
Οποιαδήποτε ατζέντα αγνοεί τα πραγματικά ζητήματα και αποξενώνει τον λαό του Σουδάν θα κάνει μόνο την αιματοχυσία και τα δεινά χειρότερα. Οι χώρες του Κόλπου, και ιδιαίτερα τα ΗΑΕ, θα πρέπει να σεβαστούν τη θέληση του λαού του Σουδάν. Η βία είναι ένα αδιέξοδο για όλους και θα συνεχίσει να είναι.
Εκτός αν τα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας αναλάβουν την ευθύνη και κινηθούν αποφασιστικά για να τερματίσουν τη σύγκρουση, τα εγκλήματα πολέμου και οι γενοκτονικές πράξεις θα συνεχιστούν, και ο μιλιταρισμός και η βία θα εξαπλωθούν πέρα από τα σύνορα στις περιοχές του Κέρατος της Αφρικής και του Σαχέλ, οδηγώντας σε περισσότερες παγκόσμιες καταστροφές, θανάτους και εκτοπισμούς.
