Η διπλωματική σκηνή της Μέσης Ανατολής βρίσκεται σε αναβρασμό, με το Πακιστάν να διαδραματίζει έναν κεντρικό, αλλά εξαιρετικά περίπλοκο, ρόλο. Την 11η Απριλίου, ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Shehbaz Sharif, συναντήθηκε με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ, JD Vance, στο περιθώριο των υψηλότερου επιπέδου απευθείας διαπραγματεύσεων μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, μετά την Ιρανική Επανάσταση του 1979. Αυτές οι συνομιλίες, που φιλοξενήθηκαν στην Ισλαμπάντ, σηματοδοτούν μια κρίσιμη προσπάθεια για την αποκλιμάκωση των εντάσεων.
Την ίδια περίπου στιγμή, το Υπουργείο Άμυνας της Σαουδικής Αραβίας ανακοίνωσε μια σημαντική εξέλιξη: την άφιξη πακιστανικής στρατιωτικής δύναμης στη βάση King Abdulaziz στην Ανατολική Επαρχία του βασιλείου. Η ανάπτυξη, που έγινε στο πλαίσιο της Συμφωνίας Στρατηγικής Αμοιβαίας Άμυνας (SMDA) που υπογράφηκε πέρυσι, περιλαμβάνει μαχητικά και υποστηρικτικά αεροσκάφη της Πολεμικής Αεροπορίας του Πακιστάν. Στόχος είναι η ενίσχυση του κοινού στρατιωτικού συντονισμού και η αύξηση της επιχειρησιακής ετοιμότητας μεταξύ των δύο χωρών.
Η πακιστανική κυβέρνηση, ωστόσο, έχει τηρήσει σιωπή σχετικά με αυτή την ανάπτυξη, καθιστώντας την κατάσταση ακόμη πιο αινιγματική. Η ανακοίνωση της Σαουδικής Αραβίας υπογραμμίζει την λεπτή ισορροπία που καλείται να διατηρήσει το Πακιστάν. Από τη μία, έχει αναλάβει τον ρόλο του κεντρικού διαμεσολαβητή μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, ενώ από την άλλη, η SMDA δεσμεύει το Πακιστάν να παρέχει στρατιωτική βοήθεια σε έναν βασικό σύμμαχο, ο οποίος έχει δεχθεί επιθέσεις από το Ιράν στο παρελθόν.
Πακιστανικές αρχές εκφράζουν την πεποίθηση ότι μπορούν να διαχειριστούν και τους δύο ρόλους. Ο πρωθυπουργός Sharif αναμένεται να επισκεφθεί σύντομα τη Σαουδική Αραβία, καθώς και άλλες περιφερειακές χώρες, σε μια προσπάθεια να διατηρηθεί η διπλωματική δυναμική πριν από την εκπνοή της εκεχειρίας στις 22 Απριλίου. Η κατάσταση, ωστόσο, παραμένει εξαιρετικά ρευστή, ειδικά με την επιβολή ναυτικού αποκλεισμού από τις ΗΠΑ στα ιρανικά λιμάνια.
Η βαθύτερη σχέση με τη Σαουδική Αραβία, που εκτείνεται σε άμυνα, διπλωματία και οικονομία, αποτελεί τον πυρήνα αυτής της περίπλοκης διπλωματικής πορείας. Η SMDA, που υπεγράφη στις 17 Σεπτεμβρίου 2025, δεσμεύει τις δύο χώρες να θεωρούν οποιαδήποτε πράξη επιθετικότητας εναντίον της μίας ως επίθεση και κατά της άλλης. Ενώ η θέση του Πακιστάν είναι σαφής, παραμένει αδιευκρίνιστο υπό ποιες συγκεκριμένες συνθήκες καλούνται να αμυνθούν η μία την άλλη.
Αναλυτές εκτιμούν ότι οι ενέργειες αυτές αποσκοπούν στην αποστολή μηνυμάτων σε άλλες χώρες. Η απουσία αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων στο Πακιστάν και η έλλειψη διπλωματικών σχέσεων με το Ισραήλ, σύμφωνα με την Azeema Cheema, βοηθούν στη διατήρηση της αξιοπιστίας του Πακιστάν απέναντι στην Τεχεράνη. Η ειρωνεία είναι ότι οι Ιρανοί γνωρίζουν πως το Πακιστάν δεν επιθυμεί σύγκρουση μαζί τους, αλλά ταυτόχρονα θα ανησυχούν για την πιθανότητα το Πακιστάν να μην παραμείνει ουδέτερο σε περίπτωση σύγκρουσης Ιράν-Σαουδικής Αραβίας.
Ο Umer Karim, αναλυτής στο King Faisal Center for Islamic Research and Studies, επισημαίνει ότι η προσέγγιση του Πακιστάν εμπεριέχει τόσο λογική όσο και κίνδυνο. Η πακιστανική στρατηγική, που βασίζεται στη διατήρηση της εκεχειρίας και της διαμεσολάβησης, μπορεί να καταρρεύσει εάν οι εχθροπραξίες ξαναρχίσουν. Ως εκ τούτου, η συνέχιση των συνομιλιών ΗΠΑ-Ιράν είναι υψίστης σημασίας για το Πακιστάν.
Από την άλλη πλευρά, ο Sina Azodi, καθηγητής Πολιτικής της Μέσης Ανατολής, είναι πιο αισιόδοξος, πιστεύοντας ότι το Πακιστάν δεν θα διακινδυνεύσει τη σχέση του με το Ιράν. Προτείνει επίσης ότι η στρατιωτική συνεργασία με τη Σαουδική Αραβία μπορεί να στοχεύει περισσότερο το Ισραήλ παρά το Ιράν.
Ωστόσο, ένας πρώην ανώτατος αξιωματικός του πακιστανικού στρατού προειδοποιεί ότι το παράθυρο για το Πακιστάν να διαδραματίζει και τους δύο ρόλους είναι στενό. Η οποιαδήποτε στρατιωτική ανάπτυξη πρέπει να παραμένει αυστηρά αμυντική και περιορισμένη, καθώς η αντίληψη περιπλοκής σε επιθετικές επιχειρήσεις μπορεί να καταστρέψει τον διπλό ρόλο. Η αντίδραση του Ιράν θα βασιστεί στην αντίληψή του για τις προθέσεις του Πακιστάν, οι οποίες, στην παρούσα περίπτωση, έχουν ιστορικό προηγούμενο.
Στο Ριάντ, η ανάπτυξη αυτή παρουσιάζεται ως μέτρο αποτροπής. Ο Faisal Alhamad, Σαουδάραβας ταξίαρχος ε.α., αναφέρει ότι η κίνηση αυτή είναι περισσότερο αποτρεπτική παρά προετοιμασία για επίθεση, στέλνοντας ένα μήνυμα ενίσχυσης στις πιο ευάλωτες περιοχές της Σαουδικής Αραβίας, οι οποίες έχουν δεχθεί επιθέσεις από το Ιράν.
Η διπλωματία παραμένει εύθραυστη. Μετά την αποτυχία των συνομιλιών ΗΠΑ-Ιράν στην Ισλαμπάντ, ο ναυτικός αποκλεισμός ιρανικών λιμένων από τις ΗΠΑ έχει αυξήσει την ένταση. Παρόλα αυτά, οι διπλωματικοί δίαυλοι μεταξύ Ριάντ και Τεχεράνης παραμένουν ανοιχτοί, υποδεικνύοντας ότι και οι δύο πλευρές επιθυμούν να διατηρήσουν τις γραμμές επικοινωνίας ανοιχτές. Το Πακιστάν, παρά τις προκλήσεις, συνεχίζει να προσπαθεί να διασφαλίσει τη σταθερότητα στην περιοχή.
