Ο κόσμος αντιμετωπίζει τον κίνδυνο μιας παγκόσμιας επισιτιστικής “καταστροφής”, εάν συνεχιστεί η διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, προειδοποιεί ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) του ΟΗΕ. Η παγκόσμια γεωργία είναι εξαιρετικά ευάλωτη σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, με σοβαρές επιπτώσεις στην άνοδο των τιμών των εμπορευμάτων και στον πληθωρισμό των τροφίμων.
Σύμφωνα με τον επικεφαλής οικονομολόγο του FAO, Maximo Torero, και τον διευθυντή του τμήματος αγροτοδιατροφικής οικονομίας, David Laborde, οι τιμές των τροφίμων δεν έχουν αυξηθεί ακόμη, καθώς τα υπάρχοντα αποθέματα απορροφούν το αρχικό σοκ. Ωστόσο, εάν η κυκλοφορία μέσω των Στενών του Ορμούζ δεν αποκατασταθεί, οι επιπτώσεις στις αγορές ενέργειας και λιπασμάτων θα μεταφραστούν σε υψηλότερες τιμές για τα εμπορεύματα και στο λιανεμπόριο, τόσο εντός του τρέχοντος έτους όσο και το 2027.
Η άρνηση πρόσβασης σε κρίσιμα αγροτικά εφόδια, άνω του 20-45% των οποίων εξαρτάται από τη θαλάσσια μεταφορά μέσω των Στενών του Ορμούζ, έχει ήδη προκαλέσει μια “κρίση εφοδιασμού”. “Δεν θέλουμε να την μετατρέψουμε σε καταστροφή”, δήλωσε ο Laborde, υπογραμμίζοντας ότι η διαφορά έγκειται στις δράσεις που θα ληφθούν.
Παρόλο που αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει επισιτιστική κρίση λόγω επαρκούς διαθεσιμότητας τροφίμων – οι καλές σοδειές και τα άφθονα αποθέματα έχουν αποτρέψει την άμεση αύξηση των τιμών για προϊόντα όπως το ψωμί και το σιτάρι – η κατάσταση είναι ρευστή.
Η έκθεση στην κρίση λιπασμάτων είναι ιδιαιτέρως έντονη. Σχεδόν το ήμισυ της παγκόσμιας ουρίας, του πιο ευρέως χρησιμοποιούμενου λιπάσματος, και μεγάλες ποσότητες άλλων λιπασμάτων εξάγονται από χώρες του Κόλπου μέσω του Στενού του Ορμούζ. Οι πρόσφατες διαταραχές στις προμήθειες φυσικού αερίου και στη ναυτιλία έχουν ήδη αναγκάσει εργοστάσια λιπασμάτων, που χρησιμοποιούν φυσικό αέριο για την παραγωγή τους, στον Κόλπο και αλλού, να κλείσουν ή να μειώσουν την παραγωγή τους.
Εάν η κυκλοφορία συνεχίσει να είναι στάσιμη, οι αγρότες θα αναγκαστούν να παράγουν με λιγότερα λιπάσματα ή να αυξήσουν το κόστος των προϊόντων τους. “Για αυτό είναι τόσο ζωτικής σημασίας να συνεχιστεί η εκεχειρία και να μην είναι απλώς μια εκεχειρία, αλλά και να αρχίσουν τα πλοία να κινούνται”, τόνισε ο Torero, επισημαίνοντας ότι “το ρολόι χτυπά”.
Οι φτωχότερες χώρες είναι οι πιο ευάλωτες, καθώς τα ημερολόγια φύτευσης σε συνδυασμό με καθυστερήσεις στην πρόσβαση σε βασικά εφόδια μπορούν γρήγορα να οδηγήσουν σε μειωμένη παραγωγή, υψηλότερο πληθωρισμό και βραδύτερη παγκόσμια ανάπτυξη.
Το Ιράν έχει επιβάλει σχεδόν πλήρη διακοπή της κυκλοφορίας στα στενά, ως αντίδραση στις επιθέσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, οι οποίες ξεκίνησαν πόλεμο κατά της Τεχεράνης στις 28 Φεβρουαρίου, με αποτέλεσμα τον θάνατο του Ανώτατου Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Η κίνηση αυτή έχει πυροδοτήσει μια παγκόσμια ενεργειακή κρίση, διπλασιάζοντας κατά περιόδους τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου σε σύγκριση με τα προπολεμικά επίπεδα.
Το Σαββατοκύριακο, Ιρανοί και Αμερικανοί εκπρόσωποι πραγματοποίησαν διαπραγματεύσεις διάρκειας 21 ωρών για την επίτευξη συμφωνίας για μόνιμη εκεχειρία, χωρίς όμως να υπάρξει καμία πρόοδος. Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump αποφάσισε στη συνέχεια να επιβάλει ναυτικό αποκλεισμό στα στενά, δηλώνοντας ότι το ναυτικό θα κυνηγά και θα κατασχέει πλοία σε διεθνή ύδατα που είχαν πληρώσει τέλη στο Ιράν για να διασχίσουν τα στενά. Αργότερα, ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε ότι θα μπλοκάρει όλη την θαλάσσια κυκλοφορία που εισέρχεται και εξέρχεται από ιρανικά λιμάνια, συμπεριλαμβανομένων εκείνων στον Περσικό Κόλπο και στον Κόλπο του Ομάν.
