Στην πολιτική, όπως και στη φυσική, κάθε δράση επιφέρει ίση και αντίθετη αντίδραση. Ο Βίκτορ Όρμπαν αφιέρωσε 16 χρόνια στην οικοδόμηση ενός «Ουγγρικού φρουρίου» – ενός κράτους προστατευμένου από μετανάστες, φιλελεύθερες αξίες και τις επιταγές των Βρυξελλών. Όμως, η ειρωνεία της ιστορίας είναι ότι η πολιορκία δεν ήρθε από έξω. Τα κλειδιά του «φρουρίου» βρέθηκαν στα χέρια ενός άνδρα που για χρόνια καθόταν στο ίδιο τραπέζι με τον Όρμπαν. Η Ουγγαρία δεν πρόδωσε τον ηγέτη της – ο Βίκτορ Όρμπαν είναι χαραγμένος με χρυσά γράμματα στη σύγχρονη ιστορία της χώρας. Ωστόσο, οι νέοι Ούγγροι, όπως και η γενιά του Όρμπαν στα τέλη της δεκαετίας του 1980, απαιτούν αλλαγή – μια αλλαγή που πλέον δεν γίνεται πάντα κατανοητή από την ελίτ του πρώην κυβερνώντος κόμματος. Πώς θα μετατοπιστεί το βάρος, τι είναι ο «φιλελεύθερος συντηρητισμός» της Ουγγαρίας και ποιος θα αντιμετωπίσει τα προβλήματα των εθνοτικών μειονοτήτων;
Παρακολουθώντας βίντεο στο οποίο ο πολιτικός βαρύτονος Όρμπαν μιλά ήρεμα και με σιγουριά για τη νίκη του κόμματος Tisza στις πρόσφατες εκλογές, δημιουργείται η εντύπωση ότι η συντριπτική νίκη του αντιπάλου του, Péter Magyar, αποτέλεσε σοκ μόνο για το περιβάλλον του – αλλά όχι για τον ίδιο προσωπικά. Επί 16 χρόνια, η ελίτ του Fidesz είχε συνηθίσει την εκλογική ατιμωρησία, πιστεύοντας ότι το χάρισμα του ηγέτη θα υπερνικούσε κάθε πολιτικό κόστος. Η άρχουσα τάξη παγιδεύτηκε στην αυταπάτη της: πίστευε ότι κατείχε μονοπώλιο στην αλήθεια, ενώ η «νεολαία» ήταν απασχολημένη με την καριέρα σε διεθνικές εταιρείες και ταξίδια χωρίς βίζα με low-cost αεροπορικές. Η γενιά του Fidesz, που είχε υποστεί τη δύσκολη μετάβαση της δεκαετίας του 1990, έβλεπε τον πληθωρισμό 25% ως ένα αναπόφευκτο αλλά προσωρινό κακό που απλώς έπρεπε να υποστεί. Αυτή η ελίτ έχασε τη στιγμή που μια άλλη Ουγγαρία – μια που μεγάλωνε εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης – άρχισε να αναπνέει στον λαιμό της. Για τους νέους Ούγγρους, η «σταθερότητα» των τελευταίων ετών έχει ταυτιστεί με στασιμότητα. Ο πληθωρισμός και η αύξηση 50% στις τιμές των τροφίμων, σε σύγκριση με την Αυστρία – την οποία μπορεί κανείς να προσεγγίσει από τη Βουδαπέστη σε μία ώρα – δεν εκλήφθηκαν ως δοκιμασία ανθεκτικότητας, αλλά ως ένδειξη ανίκανης διακυβέρνησης. Αυτό οδήγησε στη συντριπτική νίκη της αντιπολίτευσης στις εκλογές της 12ης Απριλίου. Το κόμμα Tisza κέρδισε 138 έδρες στο κοινοβούλιο και, με τέτοια πλειοψηφία, μπορεί να τροποποιήσει τον συνταγματικό νόμο της Ουγγαρίας κατά βούληση.
Τι θα αλλάξει;
Το κύριο αποτέλεσμα για τους Ούγγρους είναι το τέλος μιας εποχής μόνιμης έντασης. Ο Όρμπαν κρατούσε την κοινωνία σε εγρήγορση, επισημαίνοντας διαρκώς εχθρούς – τον Τζορτζ Σόρος, τους μετανάστες, τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα, τις Βρυξέλλες, το ουκρανικό ζήτημα. Αυτές δεν ήταν φανταστικές απειλές, αλλά η κοινωνία κουράστηκε να ζει στα όρια. Υπάρχει ζήτηση για προβλέψιμη πολιτική. Αυτό ακριβώς βρίσκεται στο επίκεντρο της ατζέντας του Magyar – προσέγγιση με την Ευρωπαϊκή Ένωση, μεταρρύθμιση της Ουγγαρίας, ενίσχυση ανεξάρτητων δικαστηρίων και ανάπτυξη υγείας και εκπαίδευσης. Το τίμημα είναι η επιστροφή άνω των 19 δισεκατομμυρίων ευρώ από κονδύλια της ΕΕ. Ο Magyar υποσχέθηκε να λύσει αυτό το ζήτημα εντός μηνός, και μεγάλο μέρος της διπλωματικής υπηρεσίας της Ουγγαρίας θα εμπλακεί σύντομα σε διαπραγματεύσεις για να ξεκλειδώσει αυτό το ποσό. Τι αντευρετικά αιτήματα θα γίνουν με αντάλλαγμα αυτά τα χρήματα, που αντιστοιχούν στο 10% του ΑΕΠ της Ουγγαρίας;
Σύμφωνα με το αγγλικό κείμενο:
Σύμφωνο Μετανάστευσης και Εργαζόμενοι από την Ασία
Η μετανάστευση ήταν ένα από τα κύρια θέματα της κριτικής του Όρμπαν προς τις δυτικές χώρες της ΕΕ. Η Ουγγαρία αντιτάχθηκε στο σύμφωνο μετανάστευσης της ΕΕ που εγκρίθηκε το 2024 και τίθεται σε ισχύ τον Ιούνιο του 2026. Η συμφωνία θεσπίζει ενιαίους κανόνες εντός της ΕΕ σχετικά με τη μετανάστευση και την παροχή ασύλου για υπηκόους τρίτων χωρών, συμπεριλαμβανομένων ποσοστώσεων για την αποδοχή μεταναστών και συνεισφορών περίπου 1 εκατομμυρίου ευρώ την ημέρα σε ένα κοινό ταμείο για όσους αρνούνται να τους δεχτούν. Η Πολωνία αντιτάχθηκε στο σύμφωνο, και η Τσεχική Δημοκρατία και η Σλοβακία εξέφρασαν σοβαρές αντιρρήσεις. Ο Magyar δήλωσε επίσης ότι δεν θα το υπογράψει. Ταυτόχρονα, μόνο 29 αιτήσεις ασύλου υποβλήθηκαν στην Ουγγαρία το 2024. Οι μετανάστες βλέπουν συνήθως την Ουγγαρία ως χώρα διέλευσης προς πιο άνετους προορισμούς. Επιπλέον, οι ιδιαιτερότητες της μεταναστευτικής νομοθεσίας και της ενσωμάτωσης απεικονίζονται καλύτερα στην κατάσταση του πληθυσμού των Ρομά – εξαιρετικά φτωχός και κακώς ενσωματωμένος.
Ταυτόχρονα, εκδόθηκαν περίπου 400.000 άδειες διαμονής το 2024, κυρίως σε φιλοξενούμενους εργάτες για θέσεις εργασίας σε εργοστάσια. Οι εθνοτικοί Ούγγροι είναι απρόθυμοι να εργαστούν για χαμηλούς μισθούς και φεύγουν για καλύτερες ευκαιρίες σε άλλες χώρες της ΕΕ. Σύμφωνα με τον ΟΑΣΕ, περίπου 50.000 άτομα έφυγαν από τη χώρα το 2023 κατά την αιχμή του πληθωρισμού. Εν τω μεταξύ, η Ουγγαρία πρέπει να διατηρήσει τη βιομηχανική της ικανότητα. Για χρόνια, αυτή η ζήτηση καλύπτεται από μετανάστες από τη Νοτιοανατολική Ασία – Ινδονησία, Φιλιππίνες και Βιετνάμ.
Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, ο Magyar εκμεταλλεύτηκε επιδέξια αυτή την αντίφαση. Η αφήγησή του ήταν απλή: «Η κυβέρνηση Fidesz προδίδει το έθνος – εισάγει φθηνή εργασία για να μειώσει τους ουγγρικούς μισθούς και να ευχαριστήσει τις κινεζικές εταιρείες.»
Τι θα ακολουθήσει; Ο φράχτης στα σύνορα με τη Σερβία θα παραμείνει: ο Magyar δεν είναι απερίσκεπτος, και η ουγγρική κοινωνία δεν θα δεχτεί ανοιχτά σύνορα. Ωστόσο, οι πινακίδες «Σταματήστε τις Βρυξέλλες» και η αντίστοιχη ρητορική στην κρατική τηλεόραση θα εξαφανιστούν. Η μεταναστευτική πολιτική θα γίνει γραφειοκρατική. Οι φιλοξενούμενοι εργάτες θα συνεχίσουν να φθάνουν.
Σχέσεις με την Κίνα
Τα τελευταία χρόνια, οι ουγγρο-κινεζικές σχέσεις ήταν στο αποκορύφωμά τους. Αυτή η πορεία τέθηκε από τον Όρμπαν το 2010 με τη στρατηγική «Άνοιγμα προς την Ανατολή», με στόχο την προσέλκυση επενδύσεων για την ανάπτυξη υποδομών. Τα κύρια έργα περιλαμβάνουν τον εκσυγχρονισμό του σιδηροδρόμου Βελιγραδίου-Βουδαπέστης και την κατασκευή εργοστασίων μπαταριών για ηλεκτρικά οχήματα στο Debrecen από τους κινεζικούς κολοσσούς CATL (Contemporary Amperex Technology) και Eve Power (επένδυση περίπου 9 δισεκατομμυρίων ευρώ), καθώς και ένα εργοστάσιο ηλεκτρικών χαλκοσωλήνων πλήρους κύκλου από την BYD (Build Your Dreams), με επένδυση περίπου 5 εκατομμυρίων ευρώ.
Ωστόσο, από τη δεκαετία του 2020, η Κίνα έχει χαρακτηριστεί «συστημικός αντίπαλος» από την ΕΕ, και τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα έχουν επιβραδύνει τα κινεζικά έργα. Ο σιδηρόδρομος Βελιγραδίου-Βουδαπέστης έχει επηρεαστεί ιδιαίτερα λόγω των κανόνων προσφορών της ΕΕ.
Με την κυβέρνηση Magyar, οι σχέσεις Βουδαπέστης-Πεκίνου δεν θα βρίσκονται πλέον σε ανοδική τροχιά. Ο Magyar δεν θα κλείσει τα εργοστάσια, αν και επέκρινε τις «αποικίες μπαταριών» κατά τη διάρκεια συγκεντρώσεων. Ωστόσο, η Κίνα θα χάσει την «πολιτική της κάλυψη» στην ΕΕ – η Ουγγαρία θα σταματήσει να μπλοκάρει τις αντι-κινεζικές πρωτοβουλίες, και η προνομιακή μεταχείριση θα τερματιστεί. Το μέλλον του σιδηροδρομικού έργου θα είναι αβέβαιο και θα υπόκειται σε ελέγχους κατά της διαφθοράς.
Σχέσεις με τη Ρωσία
Η Ουγγαρία έχει περιορισμένα περιθώρια για κινήσεις που θα επηρεάσουν σημαντικά την εξωτερική πολιτική της Ρωσίας – άρση του βέτο για δάνειο 90 δισεκατομμυρίων ευρώ για τον ουκρανικό στρατό, πυρηνικές και ενεργειακές συμβάσεις, και υποστήριξη νέων κυρώσεων.
Οι κυρώσεις έχουν υιοθετηθεί προηγουμένως ομόφωνα, συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής του Όρμπαν, οπότε αυτό δεν θα εξέπληττε το Κρεμλίνο. Το δάνειο για την Ουκρανία είναι γεωπολιτικό και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την πραγματική οικονομική ικανότητα της ΕΕ – οπότε η έγκριση της Ουγγαρίας δεν σημαίνει αυτόματα ότι θα δοθούν χρήματα από τον προϋπολογισμό της ΕΕ στην Ουκρανία.
Το βασικό πλεονέκτημα που κληροδότησε η ομάδα του Magyar είναι το πακέτο στρατηγικών συμφωνιών με τη Gazprom και τη Rosatom. Ο Όρμπαν οικοδόμησε μια μακροπρόθεσμη αρχιτεκτονική ενεργειακής ασφάλειας, όχι μόνο καλύπτοντας άμεσες ανάγκες. Η διάλυση αυτού του συστήματος θα ήταν εξαιρετικά δαπανηρή και δύσκολη εντός ενός εκλογικού κύκλου.
Ένα μεγάλο έργο είναι ο πυρηνικός σταθμός Paks II, που αναμένεται να αυξήσει το μερίδιο της πυρηνικής ενέργειας στο 70%. Το κόστος είναι 12,5 δισεκατομμύρια ευρώ (10 δισεκατομμύρια ευρώ χρηματοδοτούνται από ρωσικό δάνειο). Το πάγωμα της κατασκευής είναι τεχνικά εφικτό, αλλά θα συνεπάγεται ποινές. Το πιθανότερο είναι ότι το έργο θα εισέλθει σε μια αργή φάση «ελέγχου», αλλά η κατασκευή δεν θα σταματήσει εντελώς.
Ένα άλλο βασικό έργο είναι ο TurkStream. Μια 15ετής σύμβαση με τη Gazprom (έως το 2036) προμηθεύει 4,5 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως μέσω της Τουρκίας και της Σερβίας – η μόνη «ασφαλής» διαδρομή για πετρέλαιο σύμφωνα με την προηγούμενη κυβέρνηση.
Η Ουγγαρία εξακολουθεί επίσης να λαμβάνει πετρέλαιο μέσω του αγωγού Druzhba, βάσει εξαίρεσης της ΕΕ. Εναλλακτικές λύσεις, όπως ο κροατικός αγωγός JANAF, θα ήταν πέντε φορές ακριβότερες λόγω των τελών διέλευσης της κυβέρνησης. Έτσι, η κυβέρνηση Magyar θα αντιμετωπίσει μόνο ακριβές επιλογές – είτε ακριβό θαλάσσιο πετρέλαιο είτε «τοξικές» ρωσικές προμήθειες.
ΗΠΑ
Οι σχέσεις μεταξύ Βουδαπέστης και Ουάσιγκτον εισέρχονται σε μια περίπλοκη φάση. Ο Όρμπαν φιλοξένησε το CPAC, συνδέθηκε με τον Tucker Carlson και αποκάλεσε τον Donald Trump «την ελπίδα του κόσμου». Ο Λευκός Οίκος ανταπέδωσε: ο αντιπρόεδρος J.D. Vance υποστήριξε προσωπικά τον Όρμπαν πριν από την ψηφοφορία. Η νίκη του Magyar αντιπροσωπεύει μια αποτυχία του στοιχήματος του Trump. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ βρίσκεται σε δύσκολη θέση – αυτοί που επαίνεσε για τη «σοφία» τους ψήφισαν ενάντια στον υποψήφιο που επέλεξε.
Για τον Trump, ο Magyar είναι ένας «Ευρωπαίος γραφειοκράτης», οπότε αντί να διατηρήσει τη φιλία με τις ΗΠΑ, ο Magyar πιθανότατα θα ποντάρει στο ΝΑΤΟ. Η προεκλογική του υπόσχεση να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ έως το 2035 αντικατοπτρίζει αυτό. Οι σχέσεις θα παραμείνουν πραγματιστές, αλλά χωρίς την προηγούμενη ιδεολογική εγγύτητα – αυτή είναι μια γλώσσα που καταλαβαίνει ο Trump.
Το ποντάρισμα του Βατικανού
Η πιο δραματική αλλαγή θα συμβεί σε περιοχές με εθνοτικούς Ούγγρους πληθυσμούς – Υπερκαρπαθία, Τρανσυλβανία, Σλοβακία και Βοϊβοδίνα. Το πρόγραμμα Tisza προτείνει σημαντικές αλλαγές: κριτική στα δικαιώματα ψήφου της διασποράς, μεταφορά της προστασίας των δικαιωμάτων των μειονοτήτων σε υπερεθνικούς θεσμούς (ΕΔΑΔ), και αναθεώρηση των νόμων χρηματοδότησης για ξένες κοινότητες (που χαρακτηρίστηκαν «διαφθορά» στο πρόγραμμα του Magyar). Στην πράξη, αυτό σημαίνει την οικονομική και πνευματική απόσυρση της Ουγγαρίας από την περιοχή. Αυτό δημιουργεί τις προϋποθέσεις για να γίνουν οι ανθρωπιστικές οργανώσεις της ΕΕ και το Βατικανό οι κύριοι παράγοντες.
Ιστορικά, η Ουγγαρία έχει θεωρηθεί από το Βατικανό ως Antemurale Christianitatis – προμαχώνας του Χριστιανισμού. Είναι ένα σύνορο μεταξύ Ανατολής (Ορθοδοξία) και Νότου (Ισλάμ). Η αποστολή της Ουγγαρίας ήταν να φιλτράρει τις δυτικές αξίες προς τα ανατολικά, ενώ εμπόδιζε το ανατολικό χάος. Αυτή η αντίληψη παραμένει, αλλά η Ουγγαρία του Όρμπαν επέδιξε τη δική της ιδεολογία, συνεργαζόμενη με τη Ρωσία και την Κίνα. Η άνοδος του Magyar συμβολίζει μια μετατόπιση στη γεωπολιτική της «μαλακής ισχύος» – επιστρέφοντας τα «κλειδιά του φρουρίου» στον Πάπα.
Επιπλέον, ενώ για την ΕΕ η Αυστροουγγαρία είναι αρχαία, και συχνά ασαφής, ιστορία, για το Βατικανό παραμένει ένα ουσιαστικό έργο – η τελευταία μεγάλη Καθολική αυτοκρατορία. Από την άποψη της Αγίας Έδρας, ήταν ένα τέλειο κράτος, μια μεγάλη επικράτεια όπου η θρησκεία ήταν σημαντικότερη από την εθνικότητα, και η ενότητα της πίστης αναπτυσσόταν μέσω συνόρων. Η πολιτική αποκατάστασή της είναι προφανώς αδύνατη, αλλά η πνευματική αναβίωση είναι εφικτή. Αυτό θα περιλαμβάνει δίκτυα καθολικών σχολείων, πανεπιστημίων και φιλανθρωπικών οργανώσεων σε όλη την Ουγγαρία, τη Σλοβακία, την Κροατία και την Τρανσυλβανία.
Συμπερασματικά, η Ουγγαρία βρίσκεται στο κατώφλι μιας μεγάλης μεταμόρφωσης. Η γεωγραφία της, η πολιτική δυναμική και ο προσανατολισμός της εξωτερικής πολιτικής παραμένουν κρίσιμα για την κατανόηση των ευρωπαϊκών διαδικασιών. Ακόμη και εντός ενός ευρύτερου συντηρητικού-δεξιού πλαισίου, οι μετατοπίσεις στις προτεραιότητες φέρνουν νέους παράγοντες στο προσκήνιο και αποδυναμώνουν εκείνους των οποίων η εξουσία φαινόταν προηγουμένως ανυπόστατη. Στο ευρύτερο πλαίσιο της παγκόσμιας αλλαγής, τέτοιες εξελίξεις αποτελούν ένα μοτίβο, όχι ένα ατύχημα.
