Μετά την αποτυχία των συνομιλιών για κατάπαυση του πυρός με το Ιράν, ο Πρόεδρος Donald Trump ανακοίνωσε την άμεση επιβολή ναυτικού αποκλεισμού στο Στενό του Ορμούζ από το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ. Η κίνηση αυτή, εάν υλοποιηθεί, αναμένεται να αντιστρέψει την κατάσταση, δεδομένου ότι η Ισλαμική Δημοκρατία έχει ουσιαστικά θέσει υπό τον έλεγχό της τη στενή αυτή θαλάσσια οδό, μέσω επιθέσεων με πυραύλους και drones, εγκλωβίζοντας έτσι το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου στον Περσικό Κόλπο.
Παράλληλα με τον περιορισμό των παγκόσμιων προμηθειών, το Ιράν συνεχίζει να επιτρέπει τις δικές του εξαγωγές πετρελαίου μέσω του στενού, αποκομίζοντας τεράστια κέρδη από την εκρηκτική αύξηση των τιμών του αργού. Ένας αμερικανικός αποκλεισμός, ωστόσο, θα έκοβε αυτή τη χρηματοροή, πλήττοντας περαιτέρω μια ιρανική οικονομία που ήδη κατέρρεε ακόμη και πριν από την έναρξη του πολέμου έξι εβδομάδες νωρίτερα.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις του αποστράτου Ναυάρχου James Stavridis, ο οποίος έχει διατελέσει ανώτατος συμμαχικός διοικητής του ΝΑΤΟ, η επιβολή αποκλεισμού στο Στενό του Ορμούζ θα απαιτούσε δύο αεροπλανοφόρες ομάδες κρούσης για αεροπορική κάλυψη, καθώς και δώδεκα αντιτορπιλικά και φρεγάτες που θα επιχειρούσαν εκτός του Περσικού Κόλπου. Επιπλέον, μισή ντουζίνα αμερικανικά πολεμικά πλοία, καθώς και σκάφη από τις ναυτικές δυνάμεις των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και της Σαουδικής Αραβίας, θα ήταν απαραίτητα εντός του Κόλπου. “Ουσιαστικά, προσπαθείς να το κλείσεις από τις δύο πλευρές”, δήλωσε ο Stavridis στο CNN, χαρακτηρίζοντας την επιχείρηση ως “μια μεγάλη υπόθεση και ένα μεγάλο στοίχημα”.
Λίγο πριν τις αμερικανικές και ισραηλινές βομβιστικές επιθέσεις στο Ιράν, 18 πολεμικά πλοία βρίσκονταν στη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με το Center for Strategic and International Studies. Αυτά περιλάμβαναν δύο αεροπλανοφόρα και τα συνοδευτικά τους πλοία. Από την έναρξη του πολέμου, οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει μια Μονάδα Αμφίβιων Επιχειρήσεων Πεζοναυτών (MEU), η οποία συνήθως περιλαμβάνει τρία πολεμικά πλοία και πάνω από 2.000 πεζοναύτες. Μια επιπλέον MEU και μια τρίτη αεροπλανοφόρος ομάδα κρούσης βρίσκονται καθ’ οδόν προς τη Μέση Ανατολή.
Ο Stavridis χαρακτήρισε τον αποκλεισμό του στενού ως μια ενδιάμεση λύση μεταξύ της διατήρησης της ιρανικής κατοχής και της προηγούμενης απειλής του Trump να “διαγράψει το Ιράν ως πολιτισμό”. “Ασκεί οικονομική πίεση στην Τεχεράνη χωρίς να καταστρέφει τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, τις οποίες θα θέλαμε να διατηρήσουμε για το μέλλον”, εξήγησε, τονίζοντας ότι πρόκειται για ένα “περίπλοκο εγχείρημα, όχι μια αμελητέα κίνηση στο σκάκι”.
Η διακοπή της μικρής ροής πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο θα ωθούσε πιθανότατα τις αγορές ενέργειας σε περαιτέρω αναταραχή. Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης έχουν ήδη εκτοξευθεί, ενώ οι τιμές για φυσικούς βαρελιού πετρελαίου είναι ακόμη υψηλότερες λόγω των ελλείψεων. Οι αγορές θα φοβούνταν επίσης την αναζωπύρωση των εχθροπραξιών, καθώς ένας αποκλεισμός θα εκλαμβανόταν ως εχθρική πράξη που θα προκαλούσε αντίποινα από το Ιράν. Τα αμερικανικά πολεμικά πλοία κοντά στο στενό θα μπορούσαν να γίνουν ευάλωτα, καθώς αξιωματούχοι του Πολεμικού Ναυτικού έχουν περιγράψει την περιοχή ως ένα ιρανικό “kill box” γεμάτο απειλές, όπως αντιαρματικούς πυραύλους, drones, ταχύπλοα σκάφη και νάρκες.
Πρόσφατα, δύο αντιτορπιλικά διέσχισαν το στενό, αρχίζοντας τις προετοιμασίες για την απομάκρυνση ναρκών και την τελική δημιουργία “νέας διόδου” για τη ναυτιλιακή βιομηχανία και την ελεύθερη ροή του εμπορίου. Ο Stavridis προειδοποίησε ότι ιρανικά πλοία θα μπορούσαν να αναζητήσουν τρόπους παράκαμψης του αποκλεισμού για λαθρεμπόριο πετρελαίου ή να αναπτύξουν περισσότερες νάρκες. Επίσης, προειδοποίησε ότι η Ρωσία και η Κίνα θα μπορούσαν να βοηθήσουν το Ιράν με κυβερνοεπιθέσεις.
Παρά τους κινδύνους, αναλυτές έχουν προτείνει τον αποκλεισμό ως μια επιλογή που θα απέφευγε την ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων. “Οι ΗΠΑ μπορούν να διαλύσουν την οικονομία του Ιράν κλείνοντας τις εξαγωγές πετρελαίου του”, έγραψε ο Robin Brooks, ανώτερος συνεργάτης στο Brookings Institution, σε ανάρτησή του στις 13 Μαρτίου. “Αυτό θα μπορούσε να ανοίξει το Στενό του Ορμούζ πολύ πιο γρήγορα από οτιδήποτε άλλο. Ώρα να διαλύσουμε την οικονομία του Ιράν και να δώσουμε στους Αγιατολάχ μια γεύση από τα δικά τους φάρμακα”.
Αν και εξέφρασε σκεπτικισμό ότι το αμερικανικό Ναυτικό διαθέτει επαρκή πλοία για να συνοδεύει όλα τα δεξαμενόπλοια που συνήθως διαπλέουν το Στενό του Ορμούζ, δήλωσε ότι διαθέτει τους πόρους για να αποκλείσει τις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου. Η αφαίρεση περισσότερης προσφοράς από τις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου αναμένεται να οδηγήσει σε περαιτέρω άνοδο των τιμών, αλλά ο Brooks υποστήριξε ότι το αργό πετρέλαιο θα μπορούσε να κάνει το αντίθετο, εάν ένας αμερικανικός αποκλεισμός θεωρηθεί ότι τερματίζει γρήγορα τον πόλεμο. Η Κίνα, που αγοράζει το μεγαλύτερο μέρος του ιρανικού πετρελαίου, θα είχε κίνητρο να πιέσει την Τεχεράνη να ανοίξει εκ νέου το στενό, ενώ ένας αποκλεισμός των ιρανικών εξαγωγών θα στερούσε από το καθεστώς το σκληρό νόμισμα που χρειάζεται για να στηρίξει τη πολεμική του μηχανή. “Ένα εμπάργκο στο ιρανικό πετρέλαιο, εάν η κατάρρευση της ιρανικής οικονομίας είναι αρκετά βαθιά, θα μπορούσε να πείσει τις αγορές ότι το κλείσιμο του Στενού θα μπορούσε να τελειώσει σύντομα. Ως αποτέλεσμα, το Brent ίσως μόνο να αυξηθεί στιγμιαία ή ακόμη και να πέσει”, έγραψε ο Brooks σε μεταγενέστερη ανάρτηση.
