Η παραδοσιακή πλήρης απασχόληση, άλλοτε η επιθυμητή μορφή εργασίας προσφέροντας σταθερότητα και παροχές, χάνει την αίγλη της για τη γενιά Ζ. Σύμφωνα με νέα μελέτη της εταιρείας διαχείρισης εργατικού δυναμικού Deputy, με τίτλο “The Big Shift 2026”, η “πολυ-απασχόληση” – η εργασία δηλαδή σε πολλαπλές θέσεις ταυτόχρονα – έχει φτάσει στο υψηλότερο σημείο της τα τελευταία δέκα χρόνια, με τη γενιά Ζ να ηγείται του φαινομένου, αποτελώντας το 55% όσων την ακολουθούν.
Πολλοί εργαζόμενοι αναζητούν πολλαπλές θέσεις για να συμπληρώσουν το εισόδημά τους εν μέσω οικονομικής αβεβαιότητας και αυξημένου κόστους ζωής. Ωστόσο, τα δεδομένα αποκαλύπτουν μια αυξανόμενη διαφορά μεταξύ εκείνων που αναγκάζονται σε αυτή την επιλογή και εκείνων που επιλέγουν την ανεξαρτησία. Περισσότεροι εργαζόμενοι αναζητούν σκόπιμα πολλαπλούς ρόλους για να αποκτήσουν την ευελιξία και την αυτοκατευθυνόμενη εργασία που όλο και περισσότερο προτιμούν. Αυτή η τάση διαφοροποιείται από την “υπερ-απασχόληση” (overemployment), δηλαδή την κατοχή πολλαπλών θέσεων πλήρους απασχόλησης, η οποία εξακολουθεί να κρατά το άτομο δεσμευμένο.
Η Silvija Martincevic, CEO της Deputy, τονίζει ότι για τη γενιά Ζ, αυτή η αλλαγή είναι τόσο πολιτισμική όσο και οικονομική. Αποτελεί μια συνειδητή απομάκρυνση από την παραδοσιακή αγορά εργασίας, όπου οι γονείς τους είδαν την καριέρα τους να “αλυσοδένεται” από ένα 9-to-5 ωράριο. “Η προσέγγιση της γενιάς Ζ στην εργασία είναι επίσης μια αντίδραση σε ό,τι έβλεπαν μεγαλώνοντας – μεγάλες ώρες, πίστη σε έναν εργοδότη, και στη συνέχεια το σοκ της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008,” δήλωσε η Martincevic. “Αυτό διαμόρφωσε μια νοοτροπία που εστιάζει στον περιορισμό του κινδύνου παρά στην εξάρτηση από μία μόνο θέση εργασίας για σταθερότητα.”
Για πολλούς νέους, η αγορά εργασίας μοιάζει να “κλείνει”. Η ανεργία των αποφοίτων κολεγίων έχει ξεπεράσει αυτή των γενικών εργαζομένων, σύμφωνα με στοιχεία της Federal Reserve Bank της Νέας Υόρκης. Αποκλεισμένοι από παραδοσιακούς ρόλους, πολλοί από αυτή τη γενιά έχουν υιοθετήσει αντισυμβατικές εργασιακές συνήθειες ως λύση. Κάποιοι εξετάζουν ακόμη και το ενδεχόμενο να εγκαταλείψουν το πτυχίο τους για να αγκαλιάσουν τις τεχνικές ειδικότητες.
Το “job-hopping”, η εναλλαγή ρόλων μετά από σύντομες θητείες, έχει γίνει ένας μηχανισμός αντιμετώπισης, με την πολυ-απασχόληση να αναδεικνύεται σε άλλη μία. Ακόμη και όταν η γενιά Ζ βρίσκει δουλειά, η διατήρησή της αποδεικνύεται δύσκολη. Σύμφωνα με έρευνα της Intelligent.com, έξι στους δέκα εργοδότες έχουν απολύσει εργαζόμενους της γενιάς Ζ λίγους μήνες μετά την πρόσληψή τους, επικαλούμενοι έλλειψη πρωτοβουλίας, επαγγελματικής συμπεριφοράς, κακή οργάνωση και αδύναμες δεξιότητες επικοινωνίας. Αυτό το μοτίβο τροφοδοτεί έναν κύκλο που ωθεί περισσότερους νέους εργαζόμενους μακριά από την παραδοσιακή απασχόληση και προς τις “μπαλωμένες” ρυθμίσεις της πολυ-απασχόλησης.
Η τεχνητή νοημοσύνη (AI) διαδραματίζει ρόλο για όσους επενδύουν σε αυτήν. Η μελέτη σημειώνει σημαντική διαφορά μεταξύ των Gen Z εργαζομένων σε πολυ-απασχόληση. Όσοι κατέχουν μια θέση πλήρους απασχόλησης ενώ παράλληλα διαχειρίζονται άλλες θέσεις, είναι πιθανότερο να είναι “πολυ-πλεονεκτούντες” (poly-advantaged) ή, όπως τους περιγράφει η Deputy, “AI-πλεονεκτούντες” (AI-advantaged) – άτομα που αξιοποιούν την AI για να εργαστούν αποτελεσματικά και να διαχειριστούν τους πολλαπλούς ρόλους τους. “Η AI ξεκλειδώνει προβλέψιμα προγράμματα, τα οποία με τη σειρά τους υποστηρίζουν πιο ευέλικτες ρυθμίσεις εργασίας,” ανέφερε η Martincevic. “Σχεδόν το 75% των εργαζομένων με βάρδιες δηλώνει ότι η AI τους βοηθά να φεύγουν στην ώρα τους, υπογραμμίζοντας τον ρόλο της στη βελτίωση της αποδοτικότητας και του προγραμματισμού.”
Ωστόσο, η τεχνολογία λειτουργεί και ως “δίκοντο μαχαίρι”. Ο CEO της Anthropic, Dario Amodei, προειδοποίησε ότι η AI θα μπορούσε σύντομα να εξαλείψει τις μισές από τις θέσεις γραφείου αρχικού επιπέδου, περιορίζοντας περαιτέρω την ήδη μικρή “φέτα” της αγοράς εργασίας που είναι διαθέσιμη στους νέους αποφοίτους. Η έρευνα βρήκε επίσης ότι όσοι εργάζονται σκόπιμα σε πολλαπλές μερικές θέσεις εργασίας, χωρίς να κατέχουν θέση πλήρους απασχόλησης, τείνουν να είναι περισσότερο “ανθεκτικοί στην AI” (AI-resistant). Για αυτούς τους εργαζόμενους που επιλέγουν την πολυ-απασχόληση, η AI παρουσιάζεται ως απειλή, καθώς μπορεί να αυτοματοποιήσει τις επισφαλείς θέσεις που διαχειρίζονται. Οι εργαζόμενοι της γενιάς Ζ είναι ιδιαίτερα ανθεκτικοί στη χρήση της AI στον εργασιακό χώρο, με πρόσφατη έρευνα της Writer να δείχνει ότι το 44% των Gen Z εργαζομένων σαμποτάρει σκόπιμα την εφαρμογή της AI στις εταιρείες τους.
Είτε η γενιά Ζ αγκαλιάσει είτε αντιστέκεται στην AI, η πολυ-απασχόληση προσφέρει στους νέους εργαζόμενους μια αίσθηση ελέγχου σε έναν κόσμο όπου η αίσθηση αυτή μειώνεται συνεχώς. “Η αύξηση της πολυ-απασχόλησης δεν σηματοδοτεί μια αδύναμη αγορά εργασίας – αντικατοπτρίζει ένα εργατικό δυναμικό που αναδιαμορφώνεται από οικονομικές και γενετικές πιέσεις,” κατέληξε η Martincevic.
