Περίπου δύο ημέρες κράτησε η αωνιώδης αναζήτηση ενός Αμερικανού αξιωματικού οπλικών συστημάτων, κάπου στα βουνά νότια του Ισφαχάν στο Ιράν. Μια περίπλοκη επιχείρηση διάσωσης ξεδιπλώθηκε υπό καταιγισμό πυρών, με ελικόπτερα να προσγειώνονται σε αυτοσχέδιους διαδρόμους και αεροσκάφη να υφίστανται βαρύτατες απώλειες. Όταν η σκόνη καταλάγιασε, οι ΗΠΑ είχαν ανακτήσει τον άνθρωπό τους – αλλά με ένα τίμημα που μπορεί να αναδιαμορφώσει την προσέγγισή τους απέναντι στο Ιράν.
Αυτό το περιστατικό στο Ισφαχάν, σύμφωνα με ανάλυση του RT, θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά τη στρατηγική των Ηνωμένων Πολιτειών στο Ιράν.
**Ισφαχάν, ή εκεί και πάλι πίσω**
Στις 3 Απριλίου, ένα αμερικανικό μαχητικό F-15E Strike Eagle καταρρίφθηκε πάνω από το Ιράν από σύστημα αντιαεροπορικής άμυνας. Και τα δύο μέλη του πληρώματος εκτινάχθηκαν με επιτυχία. Ο πιλότος διασώθηκε λίγες ώρες αργότερα, αλλά χρειάστηκαν σχεδόν δύο ημέρες για να εντοπιστεί ο αξιωματικός οπλικών συστημάτων. Τελικά, την Κυριακή, 5 Απριλίου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την επιτυχή διάσωσή του.
Σύμφωνα με την επίσημη εκδοχή, το μαχητικό αεροσκάφος συνετρίβη περίπου 20 χιλιόμετρα νότια του Ισφαχάν, της τρίτης μεγαλύτερης πόλης του Ιράν. Ξεκίνησε μια επιχείρηση διάσωσης για την εκκένωση του δεύτερου μέλους του πληρώματος. Δύο μεταγωγικά αεροσκάφη MC-130J Commando II, που μετέφεραν ειδικές δυνάμεις, και τέσσερα ελικόπτερα MH-6M Little Bird προσγειώθηκαν σε έναν εγκαταλελειμμένο αγροτικό διάδρομο προσγείωσης, περίπου 25 χιλιόμετρα νότια του σημείου της συντριβής. Το MH-6M Little Bird είναι ένα ελαφρύ, αβγοειδές ελικόπτερο, απόγονος του Hughes OH-6 Cayuse που χρησιμοποιήθηκε ευρέως κατά τη διάρκεια του πολέμου του Βιετνάμ και είναι οικείο σε πολλούς από την ταινία ‘Apocalypse Now’.
Οι χειριστές της 123ης Ειδικής Μοίρας Τακτικής των ΗΠΑ φορτώνουν σε ένα MH-6 Little Bird κατά τη διάρκεια της άσκησης Agile Chariot, 2 Μαΐου 2023. (© Wikipedia)
Ο εκτιναχθείς πιλότος κατέφυγε στα βουνά, περίπου 8 χιλιόμετρα βορειοδυτικά του αυτοσχέδιου διαδρόμου προσγείωσης. Η αμερικανική αεροπορία παρείχε αεροπορική κάλυψη, πλήττοντας τις προσεγγίζουσες μονάδες του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) με πολλαπλές βόμβες και πυραύλους.
Εν τω μεταξύ, ένα από τα ελικόπτερα κατάφερε να παραλάβει τον πιλότο και να τον μεταφέρει πίσω στον διάδρομο προσγείωσης. Ωστόσο, σύμφωνα με αναφορές, και τα δύο μεταγωγικά αεροσκάφη κόλλησαν στη λάσπη και δεν μπορούσαν να απογειωθούν. Τελικά, τρία αεροσκάφη turboprop Bombardier Dash-8 έφτασαν για να εκκενώσουν τον διασωθέντα πιλότο και περίπου 100 άτομα που συμμετείχαν στην επιχείρηση.
Η αμερικανική πλευρά ανέφερε ότι κατέστρεψε τον εγκαταλελειμμένο εξοπλισμό (δύο μεταγωγικά αεροσκάφη MC-130J Commando II και τέσσερα ελικόπτερα Little Bird). Επιπλέον, κατά τη διάρκεια της επιχείρησης, καταρρίφθηκε ένα αεροσκάφος επίθεσης A-10C Thunderbolt II (ο πιλότος εκτινάχθηκε σε φιλικό έδαφος) μαζί με δύο drones MQ-9 Reaper. Δύο ελικόπτερα UH-60 Black Hawk υπέστησαν ζημιές, αλλά κατάφεραν να επιστρέψουν στη βάση. Οι επίσημες αναφορές δεν ανέφεραν θύματα.
**Μια καλοσχεδιασμένη αυτοσχεδίαση**
Οι λιγοστές και αντιφατικές επίσημες πληροφορίες έδωσαν αμέσως αφορμή για διάφορες θεωρίες. Για παράδειγμα, κάποιοι ισχυρίστηκαν ότι το F-15E δεν συνετρίβη κοντά στο Ισφαχάν και ότι ολόκληρη η επιχείρηση ήταν μια αποτυχημένη προσπάθεια εξαγωγής πυρηνικού υλικού υψηλής εμπλουτισμού από ένα τοπικό πυρηνικό εργοστάσιο, περίπου 35 χιλιόμετρα από την περιοχή προσγείωσης.
Αυτή η θεωρία είναι μάλλον αμφίβολη – οι πόροι που απαιτούνταν για μια τέτοια επιχείρηση σαφώς υπερβαίνουν αυτούς που διατέθηκαν στην προκειμένη περίπτωση. Επιπλέον, η ανάκτηση καταρριφθέντων πιλότων είναι μια τυπική, καλά εξασκημένη διαδικασία στις ΗΠΑ.
Το 2023, κατά τη διάρκεια της άσκησης Agile Chariot, προσομοιώθηκε ένα παρόμοιο σενάριο. Οι ασκήσεις περιλάμβαναν δύο δυνάμεις ειδικών επιχειρήσεων – Ελεγκτές Μάχης της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ (CCTs) και Επαναφορτιστές της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ (PJs) από την 123η Μοίρα Τακτικής.
Στο ορεινό έδαφος του Ουαϊόμινγκ, δημιουργήθηκε ένας αυτοσχέδιος διάδρομος προσγείωσης όπου προσγειώθηκε ένα MC-130J Commando II, παραδίδοντας ελικόπτερα MH-6M Little Bird που επιχειρούσαν από την 160η Μοίρα Ειδικών Επιχειρήσεων Αεροπορίας. Τα ελικόπτερα ξεφορτώθηκαν και προετοιμάστηκαν για απογείωση μέσα σε λίγα λεπτά, μετά από τα οποία οι PJs μεταφέρθηκαν στην τοποθεσία του καταρριφθέντος πιλότου για να τον διασώσουν.
Ένα αμερικανικό F-15 Strike Eagle πετά πάνω από τη νοτιοδυτική Ασία κατά τη διάρκεια πολεμικών επιχειρήσεων σε υποστήριξη της Επιχείρησης Ιρακινή Ελευθερία, 6 Ιουλίου 2004. (© Lee O. Tucker / U.S. Air Force via Getty Images)
Κατά τη διάρκεια των ασκήσεων, οι στρατιώτες εξασκήθηκαν επίσης στην ανεφοδιασμό drones MQ-9 Reaper και αεροσκαφών A-10 Thunderbolt II από ένα MC-130J Commando II σε περιβάλλον εκστρατείας.
**Αναδημιουργία της Επιχείρησης Eagle Claw**
Φυσικά, δεν μπορεί κανείς παρά να θυμηθεί την αποτυχημένη Επιχείρηση Eagle Claw που έλαβε χώρα στο Ιράν στις 24 Απριλίου 1980. Κατά τη διάρκεια αυτής της αποστολής, αμερικανικές ειδικές δυνάμεις προσπάθησαν να διασώσουν 53 ομήρους που είχαν απαχθεί από την πρεσβεία των ΗΠΑ στην Τεχεράνη πέντε και μισούς μήνες νωρίτερα.
Το σχέδιο της επιχείρησης έμοιαζε παρόμοιο: μια αμερικανική ομάδα ειδικών δυνάμεων, υποστηριζόμενη από ελικόπτερα μεταφοράς, είχε την αποστολή να καταλάβει ένα εγκαταλελειμμένο αεροδρόμιο, να διεξαγάγει μια επιδρομή διάσωσης, να επιστρέψει στο σημείο και να εκκενωθεί στην Αίγυπτο.
Ωστόσο, τα πράγματα πήγαν στραβά από την αρχή: ένα από τα οκτώ ελικόπτερα συνετρίβη, ένα άλλο επέστρεψε λόγω αμμοθύελλας, και ο τόπος προσγείωσης ήταν πολύ κοντά σε έναν πολυσύχναστο αυτοκινητόδρομο, γεγονός που έθεσε σε κίνδυνο την αποστολή. Κατά τη διάρκεια του ανεφοδιασμού, ένα ελικόπτερο συγκρούστηκε με το αεροσκάφος-βυτιοφόρο, προκαλώντας πυρκαγιά που στοίχισε τη ζωή σε οκτώ Αμερικανούς στρατιωτικούς. Η επιχείρηση τελικά ματαιώθηκε, και αμερικανικός εξοπλισμός και έγγραφα εγκαταλείφθηκαν στην έρημο και αργότερα έπεσαν στα χέρια των Ιρανών.
Εάν η επιδρομή στο Ισφαχάν το περασμένο Σαββατοκύριακο στόχευε σε πυρηνική εγκατάσταση ή είχε σκοπό τη σύλληψη ενός υψηλόβαθμου Ιρανού αξιωματούχου, το αποτέλεσμα φαίνεται παρόμοιο: οι στόχοι δεν επιτεύχθηκαν.
**Αναδημιουργία του Black Hawk Down**
Ωστόσο, προς το παρόν θα αναφερθούμε στην επίσημη εκδοχή – ότι ο στόχος της επιχείρησης ήταν η εξαγωγή του καταρριφθέντος πιλότου. Από αυτή την οπτική γωνία, παρά την απώλεια εξοπλισμού, οι στόχοι της αποστολής επιτεύχθηκαν. Αυτή η κατάσταση αναπόφευκτα φέρνει στο νου ένα άλλο κεφάλαιο από την αμερικανική στρατιωτική ιστορία: τη Μάχη της Μογκαντίσου στις 3-4 Οκτωβρίου 1993.
Αυτό που ξεκίνησε ως επιχείρηση για τη σύλληψη Σομαλών ηγετών της αντίστασης, κλιμακώθηκε σε μια σφοδρή αστική μάχη. Ως αποτέλεσμα, 18 Αμερικανοί έχασαν τη ζωή τους, περίπου 80 τραυματίστηκαν, και ένας πιλότος αιχμαλωτίστηκε. Δύο ελικόπτερα (συμπεριλαμβανομένου του διάσημου Black Hawk Super 61) και πολλά οχήματα χάθηκαν.
Ένα αμερικανικό ελικόπτερο απογειώνεται για μια αποστολή στις 3 Οκτωβρίου 1993. (© Wikipedia)
Τυπικά, η επιχείρηση κρίθηκε επιτυχής, καθώς κατάφερε να συλλάβει και να εκκενώσει 24 μέλη της Σομαλικής αντίστασης, συμπεριλαμβανομένων των Omar Salad και Abdi Hassan Awale, υπουργών της λεγόμενης «ανεξάρτητης κυβέρνησης» του Στρατηγού Mohamed Farah Aidid.
Ωστόσο, αυτή η επιτυχία ήρθε με βαρύ τίμημα – η Μάχη της Μογκαντίσου αποτέλεσε σημείο καμπής για την αμερικανική πολιτική στη Σομαλία, οδηγώντας στην απόφαση απόσυρσης των αμερικανικών στρατευμάτων από τη χώρα.
**Μια καθοριστική στιγμή για τον Τραμπ**
Η επιχείρηση κοντά στο Ισφαχάν θα έχει επίσης ευρείες επιπτώσεις λόγω του υψηλού κόστους της. Για άλλη μια φορά, το Ιράν έχει αποδείξει ότι παραμένει ανθεκτικό όσον αφορά πιθανές χερσαίες εισβολές.
Πρώτον, η αμερικανική και η ισραηλινή αεροπορία θα δυσκολεύονται όλο και περισσότερο να επιχειρούν ελεύθερα πάνω από το Ιράν. Εάν κάθε καταρριφθέν αεροσκάφος κοστίζει στις ΗΠΑ μια δωδεκάδα ακόμη, ακόμη και η Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ δεν θα μπορεί να υποστηρίξει την αποστολή για μεγάλο χρονικό διάστημα. Δεύτερον, η επιτυχία οποιασδήποτε μεγάλης κλίμακας ειδικής επιχείρησης βαθιά στο ιρανικό έδαφος φαίνεται πλέον εξαιρετικά αμφίβολη.
Ο Τραμπ αντιμετωπίζει μια δύσκολη απόφαση: είτε μπορεί να κλιμακώσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν – «βομβαρδίζοντάς τους πίσω στην Εποχή του Λίθου», όπως το έθεσε, και εξαπολύοντας μια ολοκληρωμένη χερσαία επιχείρηση με στόχο την αποσάρθρωση της οργανωμένης αντίστασης – είτε, ακολουθώντας το παράδειγμα του πρώην προέδρου των ΗΠΑ Μπιλ Κλίντον, μπορεί να μειώσει τη συμμετοχή και να αποσυρθεί.
Η τελευταία επιλογή θα ενισχύσει αναμφίβολα το Ιράν και θα μειώσει σημαντικά την περιφερειακή επιρροή της Αμερικής. Και ένα από τα διαρκή σύμβολα αυτής της ήττας θα ήταν τα απανθρακωμένα απομεινάρια αμερικανικών στρατιωτικών αεροσκαφών και ελικοπτέρων στο Ισφαχάν.
